21.18 uur in Rozendaal: alle stemmen geteld. Zijn we de eerste?

Stemmen tellen Het Gelderse kasteeldorp wil heel graag de titel ‘als eerste gemeente klaar met het tellen van de stemmen’. Lukt het dit jaar wel?

Stemmen in het enige stembureau van Rozendaal: het gemeentehuis. Foto Daniel Niessen

Een grote hond stapt de statige raadzaal van het gemeentehuis van Rozendaal binnen, tevens stemlokaal. Het baasje ontvangt haar stembiljet en de hond gaat zitten op het groen-zacht tapijt, net nieuw. „Hij is toch wel zindelijk hè”, knipoogt burgemeester Jan Hendrik Klein Molekamp vanuit een hoek. Hij heeft zijn horloge afgedaan en voor zich op tafel gelegd. Een gewoonte uit zijn tijd als Kamerlid voor de VVD.

De burgemeester is in zijn element. Voor het Gelderse Rozendaal, 1.570 inwoners, zijn verkiezingen een moment van saamhorigheid. Iedereen komt naar het gemeentehuis, het enige stembureau, en maakt met elkaar een praatje terwijl Monique van burgerzaken de schaal spekkies aanvult.

Maar boven op zolder neemt de spanning toe. Daar staan vier man ijsberend rondom een lege tafel. Ze nemen nog éénmaal de procedures door: stembiljet uitvouwen en dan in bundels van 25 leggen op tafel één, twee of drie, afhankelijk van de gekozen partij.

NRC schreef afgelopen zaterdag over Rozendaal: de rijkste gemeente van Nederland is af

In Rozendaal kun je stemmen op BGR, Rosendael ’74 of PAK, meer keuze is er niet. En daarmee maakt Rozendaal, naast de titels kleinste gemeente van het vasteland, rijkste en zowat groenste gemeente van Nederland, bij elke verkiezing óók kans op de titel ‘als eerste gemeente klaar met het tellen van de stemmen’. In 2006 lukte dat, en in 2010. Met zo weinig kiezers en zo weinig partijen gaat het tellen nu eenmaal snel: binnen twintig minuten. Voorkeursstemmen worden later geteld.

Maar bij de laatste verkiezingen gingen Vlieland en Schiermonnikoog er met de titel vandoor. „Die werden opeens fanatiek”, zegt Monique, tevens stemmenteller én straks degene die persbureau ANP belt om snel de uitslag door te geven. „We hebben weleens gezegd: kunnen we niet iemand op de eilanden neerzetten om de boel te saboteren?”

Bloemetje

De eerste keren dat Rozendaal werd afgetroefd, stuurde burgemeester Klein Molekamp nog vriendelijk een bloemetje naar de winnaar, maar dat doet hij niet meer.

Het is ook niet eerlijk. Het aantal stemgerechtigden op Schiermonnikoog en Vlieland is enkele honderden lager dan de 1.225 in Rozendaal. Bij verkiezingen in de zomer is dat nog te compenseren, dan zijn er ook vakantiegangers die er stemmen.

Daarnaast zijn de burgers in Rozendaal érg trouw – de opkomst bij de vorige landelijke verkiezingen was 94 procent. En met de bouw van een nieuwe woonwijk telt het dorp sinds dit jaar honderd inwoners méér. Klein Molekamp: „En daarmee zijn we misschien ook wel de snelst groeiende gemeente van het afgelopen jaar.”

Het is 21.01 uur als op zolder de liftdeuren opengaan. De stembus wordt naar buiten gerold. De stalen groene stembus van voorheen is dit jaar ingeruild voor een kliko met soepele wieltjes. Gewiekst belandt de inhoud op tafel en direct beginnen de stemmentellers onder leiding van Monique met biljetten uitvouwen en neerleggen op de drie tafels. Tien man in totaal, een lichtjaar aan ervaring.

De politiek heeft zich intussen verzameld in de raadszaal. Politieke verschillen tussen de partijen zijn er vrijwel niet – in kasteeldorp Rozendaal valt weinig te verbeteren. De vraag is vooral of een van de partijen zal worden afgerekend op de kwestie ‘school’ die de gemeenteraad – en ook het dorp – de afgelopen bestuursperiode in tweeën heeft gesplitst.

Chagrijn

Kort gezegd: er moest een nieuwe basisschool komen die geen van de inwoners wilde voor zijn deur. De kwestie leidde ertoe dat bij de vorige raadsverkiezingen bestuurderspartij BGR voor het eerst in haar geschiedenis in de oppositie belandde. Rosendael ’74 en PAK smeedden een coalitie en kozen voor een locatie voor de school die BGR niet zag zitten. Het chagrijn bij BGR duurde voort tot aan vandaag.

„Klopt het? Klopt het?” Het is 21.18 uur en de stemmen zijn geteld. Er klinkt druk gepraat en de tellers controleren nog snel de krabbels met getallen op blauwe memo’s. Dit is het moment dat Monique op haar telefoon nog éénmaal narekent of het aantal stemmen wel klopt met de opkomst. Want ja, dat is wel eens misgegaan. Moesten ze hertellen en waren ze niet de eerste.

Maar ditmaal klopt het. Monique toetst het telefoonnummer van het ANP in. „Ssst…”, klinkt om haar heen. De telefoon gaat over. „Hallo…”

Ook op dit moment ging het in het verleden weleens mis. Kreeg ze aan de andere kant van de lijn een wat sloom type die zei: „Huh?”

Nu gaat het snel. Monique geeft direct de identificatiecode van Rozendaal door en de uitslag: 1.005 stemmen, waarvan 5 ongeldig en 3 blanco. Winnaar is Rosendael ’74 met 393 stemmen. PAK tweede met 308 en BGR, bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen nog de grootste, 296 stemmen.

„En”, vraagt Monique, „hoeveelste zijn we in het rijtje?” Ze knikt begripvol. „Derde…” Schiermonnikoog eerste.

In de raadszaal zit burgemeester Klein Molekamp aan de rode wijn. „Een politieke aardverschuiving”, noemt hij de uitslag. Alle gedoe rond de school heeft BGR blijkbaar niet geholpen. En dat Rozendaal derde is geworden? „Ach, ik heb liever een hoge opkomst dan een snelle uitslag.”