Zo Rotterdams is Nederland nou ook weer niet

Trends in de politiek

Het is boeiend om Rotterdam te volgen, deze verkiezingen. Menig politieke trend begon in deze stad. Maar ze is niet representatief voor de rest van Nederland.

Veel politieke trends die je ook elders in Nederland zag en ziet, beginnen in Rotterdam – de stad van André van der Louw en Pim Fortuyn. Foto Walter Herfst

Veel ogen zijn deze gemeenteraadsverkiezingen op Rotterdam gericht. In de stad van Pim Fortuyn en André van der Louw doen alle landelijke partijen mee. Wat woensdag in Rotterdam gebeurt, zou daarom een voorbode kunnen zijn van politieke trends elders in het land. As Rotterdam goes, so goes the nation.

Is dat zo? De bovengemiddelde interesse voor wat in Rotterdam gebeurt, is er sinds 2002. Toen bleek de lokale doorbraak van Leefbaar Rotterdam, onder leiding van Fortuyn, een voorbode van de landelijke doorbraak van rechtspopulistische partijen. Leefbaar haalde in maart een derde van de stemmen, in mei kwam de landelijke Lijst Pim Fortuyn (LPF), na de moord op Fortuyn, vanuit het niets met 26 zetels in de Tweede Kamer. Sindsdien stemt steeds een kwart tot een derde van de Rotterdammers op Leefbaar.

Een derde van de stemmen, zoveel haalden rechtspopulistische partijen nooit bij Tweede Kamerverkiezingen. Meer dan ongeveer een vijfde van de stemmen kregen ze landelijk nooit. Rechtspopulisme was in Rotterdam de afgelopen zestien jaar groter dan in de rest van het land. Zoals de sociaal-democratie hier ook altijd groter was. In de jaren 80 had de PvdA een meerderheid in de Rotterdamse raad, in de Tweede Kamer een derde van de zetels.

Lees ook: Wijk van witte kentekens is ‘veels te snel’ veranderd

Er zijn meer aspecten waarin Rotterdam afwijkt van de rest van Nederland. In de stad waar de helft van de inwoners een migratieachtergrond heeft (tegenover één op de vijf landelijk), was er met Nida eerder een migrantenpartij dan landelijk. En Denk scoorde er vorig jaar bij de Tweede Kamerverkiezingen met 8,1 procent van de stemmen beter dan landelijk (2,1 procent). Zoals ook de VVD in Rotterdam het altijd slechter doet dan gemiddeld in de rest van het land.

Dat komt vooral omdat Rotterdam ook anders ís. Geen stad in Nederland waar zoveel armoede is, zoveel werklozen zijn. Ongeveer een kwart van de kinderen groeit op in armoede. De no-goareas zijn verdwenen, maar nog steeds is Zuid een gebied waar mensen weg gáán als ze weg kúnnen. Rotterdam Noord gaat vooruit, en hoe, maar op Zuid blijven tienduizenden mensen achter.

Dat maakt Rotterdam een buitengewoon boeiende stad om te volgen. Maar met haar bevolking die niet vergelijkbaar is met die in de rest van het land, is ze geen graadmeter voor de politieke verhoudingen in héél Nederland.

    • Mark Lievisse Adriaanse