David Oyelowo speelt in ‘The Gringo’ zijn eerste komische rol in een Hollywoodfilm.

Foto Jason Szenes/EPA

‘Probleem is niet racisme, maar blinde vlekken’

Interview David Oyelowo De regisseur van ‘The Gringo’ dacht alleen aan een witte hoofdrolspeler. Blinde vlek. Tot Oyelowo hem overtuigde dat hij een veel interessantere schlemiel was.

Vlak nadat hij was afgestudeerd, las David Oyelowo een interview met Denzel Washington. Hierin vertelde de Afro-Amerikaanse Washington dat hij achter de rollen aanging die Harrison Ford had afgewezen. Zelf besliste Oyelowo een stap verder te gaan; hij vraagt regisseurs al jarenlang op de man of vrouw af of witte personages in hun script niet door hem kunnen worden gespeeld. Voor de zoveelste keer ‘zwarte beste vriend’ spelen, maakt geen deel uit van zijn carrièreplan.

De nu 41-jarige acteur is tegenwoordig niet alleen bekend van zijn rol als Martin Luther King in Selma (2014), maar ook van rollen in Tom Cruise-vehikel Jack Reacher of Netflix-scifi The Cloverfield Paradox.

„Ik geloof niet dat mensen racistisch zijn, het grote probleem zijn blinde vlekken. Mensen letten niet op”, vertelt Oyelowo in Brussel waar hij achtervolgingskomedie The Gringo promoot. Oyelowo speelt zijn eerste komische rol in een Hollywoodfilm; de brave Harold Soyinka, een medewerker bij een farmaceutisch bedrijf dat banden heeft met een Mexicaans drugskartel. Als de naïeve Soyinka beseft dat hij wordt belogen door zijn bazen en zijn vrouw zet hij in Mexico zijn eigen ontvoering in scène. Waarna zijn eigen bedrijf, een drugsbaron en criminelen de jacht op hem openen.

Oyelowo haalde de rol binnen na een gesprek met regisseur Nash Edgerton. Oyelowo: „Toen ik hem vroeg of hij ooit had overwogen het hoofdpersonage door een donkere acteur te laten spelen, gaf hij tot zijn schaamte toe dat dat niet het geval was. Edgerton is in Chicago geweest, weet hoeveel donkere mensen er wonen, maar had het hoofdpersonage altijd als wit voorgesteld, simpelweg omdat hij zelf wit is.” De regisseur was snel overtuigd dat Oyelowo de beste man was voor de rol.

Volgens Oyelowo voegde hij iets extra’s toe aan The Gringo. Een witte Harold was waarschijnlijk een wat gezette sukkel met bril geworden: „Iemand die je vaker in dit soort films zag.” Hij wilde niet simpelweg een ‘wit’ personage ‘zwart’ maken, maar verduidelijken waarom Harold zo braaf en goedgelovig is. Oyelowo herinnerde zich zijn eigen ouders, toen die pas uit Nigeria naar het Verenigd Koninkrijk waren geëmigreerd. „Ze geloofden allerlei mensen die ze in Nigeria nooit zouden hebben vertrouwd. Ik dacht: Dat kunnen we op de spits drijven.” Harold werd een Nigeriaanse immigrant met een vet accent die de ene na de andere stommiteit uithaalt doordat hij bijna in iedereen een vriend herkent.

Harold Soyinka is zo’n verfrissend personage omdat zijn afkomst en karakter zeer specifiek zijn, denkt Oyelowo: „Ik vind het geweldig dat er een scène is waarin e-mails worden vermeld van een zogezegde Nigeriaanse prins die vraagt om geld te sturen. Mijn personage erkent dat die dingen bestaan, maar zegt ook: ‘Ik ben zo niet en mijn vader is zo niet.’ Hij is een harde werker, een soort anti-stereotype.”

Oyelowo verhuisde naar Hollywood omdat daar meer toonaangevende rollen zijn voor gekleurde acteurs dan in het Verenigd Koninkrijk. Tegenwoordig wordt hij meestal gevraagd voor films of produceert hij ze zelf, maar in het verleden heeft hij veel rollen binnengehaald door te praten met filmmakers, vertelt hij in Brussel. Zijn werkwijze had niet altijd succes. Niet iedere regisseur durft zoals Edgerton blinde vlekken toe te geven. Oyelowo: „Net zo min als producenten en financiers erkennen dat ze vaak een blinde vlek hebben voor vrouwelijke regisseurs.” Ook antwoordden regisseurs geregeld dat ze al een bepaalde acteur in gedachten hadden. Oyelowo: „En dat is hun volste recht. Films blijven artistieke projecten waarbij mensen de vrijheid moeten hebben om de keuzes te maken die ze willen.”

Hij is dan ook geen voorstander van quota om diversiteit op het scherm te verhogen. Acties zoals #OscarsSoWhite doen er volgens de Brit wel toe, of dat het Nederlandse Filmfonds subsidie-aanvragers vraagt te verduidelijken hoe het met diversiteit van hun project zit. Oyelowo: „Door die vragen te stellen kunnen mensen niet langer zeggen: ‘Oh, ik heb er niet aan gedacht’. Als diversiteit geen onderdeel vormt van je film, is dat nu een bewuste keuze.” Maar volgens de Brit zal het publiek uiteindelijk „stemmen met hun geld”. Oyelowo: „Dat is wat je nu ziet in Amerika met Black Panther of Get Out.”