Wijk van witte kentekens is ‘veels te snel’ veranderd

Rotterdamse wijk Carnisse Arbeidsmigratie is voor de Rotterdamse partijen geen thema – zelfs niet voor de PVV. Op bezoek in de wijk Carnisse, waar veel migranten wonen uit Midden- en Oost-Europa.

De Rotterdamse wijk Carnisse ziet een grote toename van Oost-Europeanen. Joris van Gennip

Het is druk bij de bloemist aan de Pleinweg, de verkeersader ten zuiden van de Maastunnel in Rotterdam. Spandoeken kondigen Internationale Vrouwendag aan – in het Nederlands én in het Pools.

„Het heet dan wel Internationale Vrouwendag, maar het lijkt meer op een nationale vrouwendag voor Polen”, zegt bloemist Richonella (23), geboren en getogen in Rotterdam-Zuid, die niet met haar achternaam in de krant wil. Het zijn volgens haar meest Polen die bloemen kopen. „Vooral sinds de gezinsherenigingen van de afgelopen jaren verkopen we in de week van vrouwendag veel meer dan voorheen. Die Poolse mannen kunnen echt niet met lege handen thuiskomen”, grapt ze.

Als er één wijk is waar de arbeidsmigratie uit Midden- en Oost-Europa zichtbaar en voelbaar is geweest, dan is het Carnisse, de volkswijk in de Rotterdamse deelgemeente Charlois. Wie erdoorheen loopt, ziet in de straten witte kentekenplaten met de letters PL, BG en RO, en Poolse en Bulgaarse winkels. Een kwart van de bevolking hier bestaat inmiddels uit westerse allochtonen – voornamelijk uit de voormalige Oostbloklanden. Bijna 40 procent van de bewoners heeft een niet-westerse migratieachtergrond, 35 procent is van autochtone komaf.

Een kwart van de bevolking hier bestaat inmiddels uit westerse allochtonen

Ook bij banketbakkerij Groen hebben ze de wijk door de jaren heen zien veranderen. „Bijzonder multicultureel”, zegt José Groen, die met haar man al 36 jaar de bakkerij runt. Door die verandering staat hun zaak onder druk, want de klandizie wordt vanouds gevormd door de autochtone bewoners. „Maar we hebben inmiddels nieuwe aanwas van Oost-Europeanen”, vertelt Groen. Ze heeft de banketbakkerij al ingericht voor Pasen. „Vooral Polen zijn vaak praktiserend katholiek en vieren dezelfde feestdagen als wij.”

De veranderingen in de wijk gaan haar „veels te snel”. Daarom stemt ze bij de gemeenteraadsverkiezingen op Leefbaar Rotterdam of de VVD. „Ik vond de Rotterdamwet een goed initiatief. Zo wordt tenminste geprobeerd de wijk leefbaar te houden.”

Joris van Gennip

Deze wet, die nieuwe inwoners in een buurt een inkomenseis oplegt om verloedering tegen te gaan, heeft echter niet het beoogde effect gehad, blijkt uit onderzoek. Carnisse is nog altijd een doorgangswijk; nieuwe bewoners blijven er niet langer dan vier of vijf jaar. Wie het zich kan permitteren, vertrekt daarna naar een duurdere wijk met minder criminaliteit. Daar komt bij dat de meeste panden in Carnisse in bezit zijn van particulieren, die huizen onderverhuren aan vooral tijdelijke arbeidsmigranten. De sociale cohesie in de wijk blijft gering.

Debat over identiteit

Zes jaar geleden zorgde de PVV nog voor ophef door een ‘Polen-meldpunt’ te openen. Dat zou de ‘overlast door Oost-Europeanen’ in kaart brengen. Maar nu de PVV voor het eerst meedoet aan de verkiezingen in Rotterdam, wordt in haar verkiezingsprogramma noch in de campagne verwezen naar deze groep nieuwkomers. In het debat over identiteit, migratie en integratie, dat vooral is aangezwengeld door Leefbaar Rotterdam, gaat het uitsluitend over Rotterdammers met een islamitische achtergrond.

In Koffie & Ambacht, een hippe wijnbar die onder meer Hongaarse, Roemeense en Tsjechische wijnen serveert, en ook wel koffie, breekt eigenaar en kunstenaar Gilbert van Drunen een lans voor de migranten in Carnisse. Van de diversiteit wordt volgens hem ten onrechte een probleem gemaakt. „Als ik hier om zes, zeven uur ’s avonds een parkeerplek zoek, staat alles vol. Om zes, zeven ’s ochtends zijn de parkeerplekken leeg. Met andere woorden: iedereen hier is aan het werk.” Zijn vrouw en mede-eigenaar Lies Klaus merkt langzaam maar zeker verandering. „Er wonen nu studenten in deze straat. Dat geeft de wijk een andere vibe. Al kun je je afvragen of een studentenpopulatie de sociale cohesie bevordert”, zegt ze.

Toch is huisvesting niet de kwestie waar ze bij de komende verkiezingen op let. Onderwijs vindt ze belangrijker. „Er zijn weinig goede middelbare scholen op Zuid. Voor mijn dochter heb ik ook moeten kijken ten noorden van de Maas. Over dat onderwerp heb ik weinig partijen gehoord. Nida had er volgens mij wel een mooie paragraaf over.”

Hollandse groenteboer

Gilbert van Drunen ergert zich aan voorstellen zoals dat van wethouder Joost Eerdmans (Leefbaar Rotterdam), die met een ‘vestigingswet’ de ‘monocultuur’ van het winkelaanbod wil doorbreken. De ‘Hollandse groenteboer’ moet zo terugkeren in het straatbeeld. Van Drunen reageert: „Al in de jaren zeventig werd gesproken over de opkomst van Albert Heijn en andere grote supermarkten; die zouden de buurtsuper kapot maken. Maar bijna alle Hollandse buurtsupers zijn overgenomen door Marokkaanse, Turkse en Oost-Europese ondernemers. Die zijn onafhankelijk. Hun do it yourself-mentaliteit kom je tegenwoordig maar weinig tegen.”

Lees meer over de positie van Rotterdam in deze verkiezing: Zo Rotterdams is Nederland nou ook weer niet

De verkiezingsrace stemt Van Drunen tot nu toe somber, maar hij gaat wel stemmen – op de PvdA. „Het zou zo zonde zijn als de sociaal-democratie verdwijnt. Een gezond land kan niet zonder. En een stad als Rotterdam al helemaal niet.”

    • Lotfi El Hamidi