Recensie

Hoge pieken, narcistische idioten

Documentaire Kun je bergen lelijk filmen? Niet in de documentaire ‘Mountain’. Al die fraaie shots gaan op zeker moment echter wel vervelen.

De documentaire ‘Mountain’ biedt spectaculaire shots.

Mountainbikers die met een parachute op hun rug een berg afrijden, een koorddanser die tussen twee bergtoppen balanceert en sky divers die gevaarlijk dicht langs bergwanden scheren: Mountain biedt spectaculaire shots. Na 75 minuten beeldmateriaal dat op 21 verschillende locaties is gefilmd is het zelfs de vraag of het überhaupt mogelijk is bergen lelijk te filmen.

Bergen hebben een mystieke allure die kunstenaars al eeuwen aantrekt. Nazipropagandist Leni Riefenstahl werd beroemd met haar bergfilms, Richard Strauss schreef een overdonderende Alpensymfonie en talloze schilders probeerden ‘het sublieme’, het zowel ontzag- als angstwekkende, van bergtoppen uit te drukken.

Mountain toont niet alleen sensationele shots van bergen en de uitdaging en het gevaar dat zij bieden, maar levert ook een met archiefbeelden doorspekte cultuurgeschiedenis van onze fascinatie met die hoge pieken. Acteur Willem Dafoe leest teksten voor die zijn ontleend aan Robert Macfarlanes boek Mountains of the Mind. Dat levert veel alliteraties op – „places of peril”, „home of the holy or the hostile” en „facing fear” – en een enkele platitude: „oog in oog staan met bergen onthult onze nietigheid”. Geleidelijk ontstaat een betoog over respectverlies, als ontzag voor de magie en onmetelijke schoonheid van bergen plaatsmaakt voor gesponsord massatoerisme en narcistische avonturiers op zoek naar hun verloren band met de woeste natuur. De berg is dan een theater waarop idioten met GoPro-cameraatjes op hun helm levensgevaarlijke kunstjes vertonen voor online views.

Hoe gevaarlijk het ‘temmen’ van bergen is, blijkt uit een korte, angstaanjagende montage van shots waarin mensen hun grip verliezen en meters lager hulpeloos aan hun veiligheidsgordels bungelen. Sommige extreme sporters doen het zonder veiligheidskoord, iemand laat met een van pijn vertrokken gezicht zijn bebloede vingers zien. Hoewel de documentaire slechts vijf kwartier duurt, voelt hij net iets te lang – want al die fraaie droneshots gaan na verloop van tijd stiekem toch een beetje vervelen.

    • André Waardenburg