Anoniem beoordelen of de buurtbarbecue geld krijgt

Wat doen burgers zelf, met of zonder de politiek?

In Gouda kan het je buurman zijn die bepaalt of jouw buurttuinproject geld krijgt. Maar óf hij het is – daar kom je misschien nooit achter. Hoe maak je de verdeling van geld voor lokale initiatieven transparanter en laagdrempeliger? Gouda gooide begin 2016 het bestaande systeem om met GoudApot. In plaats van de 240.000 euro voor participatie grotendeels over wijkteams (kleine leefbaarheidsorganisaties) te verdelen, ging het geld voortaan naar één nieuwe stichting. Die zou aanvragen – denk buurtbarbecues of halloweentochten – vanuit de hele stad direct op de site publiceren en vervolgens beoordelen.

Opvallendste punt: elke bewoner kan zich aanmelden om ‘beoordelaar’ te worden en zo meebeslissen over het geld. Het vijfkoppige bestuur checkt de aanvraag op formaliteiten, daarna kijken drie tot vijf van de circa 20 – anonieme – beoordelaars naar andere factoren.

Het idee kwam van onder anderen Bram Talman (35), kandidaat-raadslid en lokaal bestuurslid van D66. „Het probleem was dat je als inwoner vaak veel mogelijkheden voor subsidie niet kende. Of je belde een ambtenaar die dan zei: je moet morgen ambtenaar B hebben.” Dat ‘potjesbeleid’ kan helderder, dacht Talman. Het college zag ook wel wat in GoudApot; de raad zei het project te zullen volgen. In de eerste maand kwamen er circa vijftig aanvragen, volgens Talman meer dan het jaar ervoor.

Anonimiteit van de beoordelaars is volgens hem essentieel. „Het is toch een kleine gemeenschap. Je wilt geen vriendjespolitiek, of dat opeens de buurman voor je deur staat.” 138 van de 500 ideeën haalden het niet, vaak omdat ze bijvoorbeeld besloten waren (schooleindfeest) of de cohesie niet zouden stimuleren (een concert waar professionals spelen, niet bewoners).

Marie (59, achternaam bij de redactie bekend) is één van de ongeveer twintig beoordelaars. Eens in de drie weken komt ze met haar groepje samen. „Ik heb me aangemeld deels uit nieuwsgierigheid naar wat er speelt in de stad. Maar het was ook: als je geld krijgt van ons allemaal, dan wil je dat het goed besteed wordt.” Soms is het lastig – gevoel zegt ja, verstand nee. „Er was een club die veel geld vroeg voor een ijsbaan rond het stadhuis, iedereen vond dat leuk. Maar het was een commerciële partij, en de vraag was wat dit toevoegt aan het ijsbaantje dat we elk jaar al hebben. Dan kan je zo veel geld niet verantwoorden.”

Is iedereen dan tevreden? Niet helemaal. Pijnpunt is vooral het weghalen van het geld bij de wijkteams – zij krijgen nog 3.000 euro als huishoudbudget en moeten per activiteit zélf subsidie aanvragen bij GoudApot.

Dat verlies aan soevereiniteit is daar slecht gevallen, net als bij een aantal lokale partijen. In de verkiezingsprogramma’s zijn dan ook uiteenlopende standpunten over GoudApot te vinden. Naast voorstanders (D66, GroenLinks) zijn er ook die vinden dat op zijn minst een deel van het geld van GoudApot terug moet naar de wijkteams voor (zoals de PvdA het noemt) „doorlopende wijk- en buurtactiviteiten”.

GoudApot laat die keuze aan de nieuwe raad – al hoopt Talman natuurlijk dat het initiatief blijft bestaan. „Toen we begonnen, dachten we al: het kan dat ze over een half jaar de stekker eruit trekken. Maar dat dat niet is gebeurd, zegt volgens mij wel iets.”

    • Milo van Bokkum