Kabinet wil gehandicapte werknemers minder betalen, werkgevers niet

Participatiewet

Gehandicapten krijgen straks minder betaald, als het aan het kabinet ligt. Maar veel werkgevers zien die plannen niet zitten.

De kabinetsplannen zouden het aantrekkelijker moeten maken voor werkgevers een gehandicapte in dienst te nemen. Foto Getty Images

Twee mannen van in de veertig tekenden in januari hun allereerste arbeidscontract. Ze kwamen in dienst van schoonmaakbedrijf Breedweer, via een subsidieregeling voor gehandicapten. Ze hebben een psychiatrische achtergrond, zegt directeur Cindy Broersen. „Maar het enige wat ze willen is normaal zijn en erbij horen – daar hoort een baan bij. Ze zijn er enorm trots op.”

Het salaris van de twee is ook ‘normaal’. Ze krijgen evenveel als hun collega’s zonder handicap. De gemeente compenseert het schoonmaakbedrijf voor hun lagere productiviteit, via ‘loonkostensubsidie’. Zo is het nu geregeld in de Participatiewet.

Het kabinet-Rutte III wil dat veranderen. Straks gaan gehandicapten minder verdienen, omdat bedrijven hen alleen nog maar hoeven te betalen voor hun productiviteit – die is vastgesteld door een onafhankelijke deskundige. Daarbovenop krijgen ze een aanvulling vanuit de bijstand.

De verwachting is dat gehandicapten fors minder gaan verdienen, omdat het kabinet er 500 miljoen euro mee wil besparen. Dat geld gaat dan naar ‘beschutte werkplekken’, voor gehandicapten die niet in een normaal bedrijf kunnen werken.

Administratieve rompslomp

De kabinetsplannen zouden het simpeler en dus aantrekkelijker moeten maken voor werkgevers om een gehandicapte in dienst te nemen. Maar veel werkgevers die daar al ervaring mee hebben, zien de verandering helemaal niet zitten, blijkt deze dinsdag uit een enquête in opdracht van Cedris, de landelijke vereniging voor sociale werkgelegenheid. Zo’n 80 procent is tevreden met hoe het nu gaat. Ruim 70 procent noemt de plannen van het kabinet ‘onwenselijk’.

De enquête is uitgevoerd onder honderd werkgevers – grote en kleine – die samen 4.000 mensen in dienst hebben met een beperking.

Werkgevers die de verandering wél willen, verwachten minder administratieve lasten. Ze kunnen straks in één keer het – lagere – loon uitbetalen. Met de gemeentelijke subsidie hoeven ze zich niet meer bezig te houden.

Maar de meerderheid is tevreden met hoe het nu geregeld is. Commercieel directeur Cees Verkuyl van uitzendbureau Olympia zou het bijvoorbeeld veel lastiger vinden als het kabinet nu alweer een nieuwe werkwijze introduceert, drie jaar na de invoering van de huidige regels.

Voor Olympia was het destijds een hele klus om de salaris- en administratiesystemen aan te passen aan de nieuwe regels. En dan wil het kabinet het nu wéér veranderen? „Bedrijven willen graag zoveel mogelijk mensen laten participeren”, zegt Verkuyl, „maar de overheid moet dan wel duidelijkheid geven voor de langere termijn, zodat wij weten waar we aan toe zijn.”

Wat veel werkgevers ook zeggen: straks komt er veel administratieve rompslomp terecht bij de gehandicapten zelf. „Voor deze mensen is de stap naar werken al enorm”, zegt Ron Pater van post- en koersdienst NH Post. „Als ze dan ook nog eens al het papierwerk moeten regelen, dan denk ik dat dat voor veel van hen niet goed gaat komen.”

„Als wij bijvoorbeeld een loonsverhoging doorvoeren”, zegt Cindy Broersen van het schoonmaakbedrijf, „moeten zij dat zelf weer regelen met de gemeente. En de toeslagen van de Belastingdienst zijn daar ook weer mee verbonden.” Wie daarbij een fout maakt, loopt het risico dat de gemeente achteraf honderden euro’s terugvordert.

Een van de belangrijkste argumenten die werkgevers in de enquête noemen: deze mensen worden straks niet meer als ‘normaal’ behandeld. Broersen: „Straks moet ik een volwassen man van 45 uitleggen waarom hij maar vijf euro per uur verdient.”

Ook gemeenten zijn tegen

Cedris, de vereniging voor sociale werkgelegenheid die de enquête liet uitvoeren, is zelf ook tegen de aangekondigde verandering. „Voor onze doelgroep is het absoluut niet aantrekkelijk”, zegt voorzitter Job Cohen. „Ze blijven ongeveer hun hele leven in de bijstand. Ze bouwen geen pensioen op. En je vergroot hun administratieve lasten. Dat is wel het laatste dat je bij deze doelgroep moet doen. Daarmee vergroot je de kans op schulden.”

Ook gemeenten, die de kabinetsplannen moeten uitvoeren, zijn tegen, zegt de Amsterdamse wethouder Arjan Vliegenthart (SP), voorzitter van de commissie Werk en Inkomen van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. „Heel veel van de meest kwetsbare mensen op de arbeidsmarkt gaan erop achteruit. Wij zien niet hoe de ambitie om 500 miljoen euro te besparen anders gerealiseerd kan worden.”

De werkgeversverenigingen VNO-NCW en MKB-Nederland laten weten dat ze de kabinetsplannen blijven steunen. Volgens hen is de nieuwe regeling vooral belangrijk voor bedrijven die nu nog géén gehandicapten in dienst hebben – waar deze enquête is uitgevoerd onder werkgevers die er al ervaring mee hebben.

Bedrijven zonder die ervaring, zien op tegen de „administratie en bureaucratie”, zegt een woordvoerder van de werkgeversverenigingen. Hij verwacht dat er dankzij de nieuwe regels meer banen komen voor gehandicapten.

    • Christiaan Pelgrim