Maria Goos schrijft nieuw toneelstuk voor Het Nationale Theater

Programma seizoen 2018/19

Eric de Vroedt wil graag nieuw Nederlands toneel laten zien bij Het Nationale Theater. Maria Goos schrijft een familiedrama dat speelt in de Haagse bovenklasse.

Mark Rietman, Mariana Aparicio Torres, Romana Vrede en Bram Suijker spelen in de nieuwe Maria Goos. Foto Sarah Carlier

Hoe kunnen we een gemeenschap vormen? Dat is de centrale vraag in het nieuwe seizoen van Het Nationale Theater. Het thema is wat de gekozen stukken verbindt, zegt artistiek leider Eric de Vroedt. Het huidige seizoen staat in het teken van identiteitspolitiek, racisme en de rol de islam, met voorstellingen als The Nation, Othello en vanaf mei nog Melk & Dadels. De nieuwe voorstellingen kijken naar de sociaal-economische scheidslijnen die worden opgeworpen door rijkdom, afkomst en klassenverschillen.

Om te beginnen regisseert De Vroedt een nieuwe tekst van Maria Goos. De Vroedt: „Toen ik werd gevraagd om artistiek leider te worden, was het eerste dat ik wilde doen: prominente toneelschrijvers om teksten vragen. Maria Goos, toch de koningin van de Nederlandse toneelschrijverij, stond bovenaan mijn lijstje.”

Met die keuze voor nieuw Nederlands toneel positioneert De Vroedt zich nadrukkelijk als een alternatief voor de grote rivaal, de Toneelgroep Amsterdam. Hun artistiek leider Ivo van Hove krijgt vaak kritiek dat hij geen oog heeft voor het stimuleren van de toneelschrijfkunst. De Vroedt: „Wij willen een gemeenschapshuis zijn en toneel maken voor heel Nederland. Dat kan het best met actueel theater over het Nederland van nu. Het succes van The Nation laat zien dat daar veel behoefte aan is. En dat de oude marketingwet dat theater vraagt om een bekende titel of beroemde acteur aan herziening toe is.”

Lees ook: Romana Vrede: ‘Ik zie niet dat ik zwart ben. Dat zie jij’

De keuze voor Goos is ook een soort rehabilitatie. „Ze is jarenlang genegeerd door het gesubsidieerde toneel, omdat haar succes bij het publiek met stukken als Cloaca verdacht werd gevonden. Ten onrechte. Haar werk is toegankelijk, maar toegankelijkheid vinden we bij Het Nationale Theater juist een grote kracht. En bij Het Nationale Theater hoort werk van de nationale toneelschrijver. Ze creëert rijke karakters en schrijft heerlijke zinnetjes en dialogen. Acteurs zijn daar dol op. Achter uiterlijke lichtheid schuilen bij haar grote drama’s en Goos kan dat in één bijzin al neerzetten.”

Het stuk, We zijn hier voor Robbie, is een tragikomisch familiedrama. Goos richt zich op de Haagse chic, de rijke bovenklasse, waarvan de jongste generatie probeert op eigen kracht het leven zin te geven. „Voor een deel zijn dat de bezoekers van de schouwburg en de mensen die ik tref op de sponsorfeesten van Het Nationale Theater. Van die wereld laat Goos het verhaal achter het succes zien.”

Van een andere prominente toneelschrijver, Nathan Vecht (Kunsthart), is de nieuwe tekst Onze straat, in regie van Daria Bukvic. Het stuk is gemodelleerd naar Our Town van Thornton Wilder, waarin acteurs en publiek dicht op elkaar zitten. Zo wordt het ook opgevoerd: met publiek op het podium en lege stoelen in de zaal. De Vroedt: „Vecht schreef kleine tafereeltjes van straatleven. Je voelt de onderlinge sociale spanning bij de bewoners, maar tijdloze thema’s als dood en geboorte krijgen toch de overhand.”

Nog meer nieuw werk komt van Jibbe Willems, die voor NTjong een toneeltekst schrijft, De Vrekkin, op basis van de klassieker van Molière. Op het programma staan ook een onbekende Eugene O’Neill en een ‘nieuwe’ Tsjechov – een voor toneel bewerkte roman. The Hairy Ape Show is een bewerking van The Hairy Ape van O’Neill uit 1921 door Joeri Vos. De Vroedt: „Het is een vreemd, fascinerend stuk, meer een serie monologen, van een arbeider, een losgeslagen door iedereen uitgespuwde figuur, die als een ‘boze witte man, geminacht door de elite, door de stad struint, op zoek naar zijn plaats in de samenleving. Het is een zwartgallig, maar strijdbaar stuk, dat doet denken aan rap en spoken word.”

De Vroedt maakt deze zomer eerst met Duitse acteurs een Duitse versie in Frankfurt, alvorens hij met zijn eigen acteurs aan de slag gaat. Die combinatie is not done, zegt De Vroedt, maar hij ziet het als een interessant experiment, waarbij hij decor en muziek kan hergebruiken en met Nederlandse acteurs het stuk verder kan onderzoeken.

In 2015 zag De Vroedt een Duitse bewerking van de roman Het duel, van Tsjechov. „Ik ging kijken en omdat ik toch nooit wat snap van wat Castorf maakt, las ik eerst het boek. Dat bleek heel fris en spannend. De hoofdpersoon is typisch Tsjechov, een gedemoraliseerde man. Zijn tegenspeler is een arts, die een discussie aanzwengelt over de verbetering van de mensheid door de mindere exemplaren te vernietigen. Nu er weer debat is over genetische selectie is dat actueel.” Jeroen De Man regisseert en hij bewerkt met Jacob Derwig, die de arts speelt, de tekst.

Tijd om zelf een nieuwe tekst te schrijven heeft De Vroedt nog niet. „Aan The Nation heb ik, inclusief research, drie jaar gewerkt. Dat komt wel weer. Ik moet mezelf eerst weer opladen.”

    • Ron Rijghard