Londen beschuldigt Rusland van schending verdrag

Zenuwgas

Zenuwgas mag je niet opslaan. De Britse minister van Buitenlandse Zaken weet zeker dat de Russen dit wel deden.

Rusland verzamelt al tien jaar novitsjok, een zenuwgas, met de bedoeling er moordaanslagen mee te plegen. Deze zware beschuldiging uitte de Britse minister van Buitenlandse Zaken zondag tegenover nieuwszender BBC. En het opvallendste is Boris Johnsons woordkeus: hij heeft het over stockpiling: voorraden aanleggen dus, en stelt dat dit al tien jaar duurt. Hij impliceert dus dat Rusland het Verdrag tegen chemische wapens, dat in 1997 van kracht werd, schendt. Want zenuwgas mag geproduceerd worden, maar niet opgeslagen. De crux zit ’m dus in het woord stockpiling.

De Britten kunnen de OPCW, de organisatie die zich bezighoudt met het verbod op chemische wapens, nu vragen om inspectie in Rusland te doen. Dat moet snel gebeuren omdat Rusland – mocht het novitsjok opslaan – anders het gif kan vernietigen. Sinds het verdrag is zo’n verzoek om inspectie nog nooit ingediend.

Op 4 maart vond in Salisbury de gifgasaanslag plaats op de Russische ex-spion Sergej Skripal en zijn dochter Joelia. De Britse premier Theresa May liet, nadat bekend was geworden om welk zenuwgas het ging, weten dat het ‘hoogstwaarschijnlijk’ was dat de novitsjok-verbinding waarmee Skripal werd vergiftigd uit Rusland kwam. Johnson ging dus nog een stap verder door de stellen dat het spoor „onmiskenbaar naar het Kremlin leidt”.

De suggestie van de Russische EU-ambassadeur Vladimir Tsjizjov, die eerder al zei dat het gifgas afkomstig zou zijn uit een Brits laboratorium in Porton Down, wees Johnson van de hand. Tsjizjov had de BBC erop gewezen dat het onderzoekslab waar ook chemische wapens worden onderzocht, slechts 12 kilometer van Salisbury ligt. „Dat is niet echt de reactie van een land dat zichzelf onschuldig acht. Het antwoord van de Russen is een mengeling van arrogant sarcasme, ontkenning en het zaaien van verwarring”, zei hij.

Rusland kwam met meer beschuldigingen dit weekend: een woordvoerder van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken suggereerde zaterdag tegenover het tv-kanaal Rossia 24 dat het zenuwgas ook uit Zweden Slowakije en of Tsjechië kon komen. De drie landen noemden het een „absurde beschuldiging”.

Intussen lopen de spanningen op. Woensdag werden 23 Russische diplomaten uitgezet, en in reactie daarop zette Rusland dit weekend evenveel Britse diplomaten uit. De Russische ambassade in Londen zei zondag tegen het Russische persbureau TASS dat Russische diplomaten ook geen toegang tot Skripal krijgen. Volgens de ambassadeur Aleksandr Jakovenko is dit tegen de internationale regels: „Wij hebben toegang gevraagd tot Skripal en zijn dochter, maar ons verzoek is afgewezen omdat de Britten hem als een Britse staatsburger beschouwen. Volgens de Conventie van Wenen heeft Rusland het recht om informatie over de gezondheid van zijn burgers te krijgen.”

Maandag arriveert OPCW om monsters te nemen van het zenuwgas. De uitslag van tests die dit kunnen bevestigen, zijn er op zijn vroegst over twee weken.

Welke acties de Britten verder gaan ondernemen is nog onduidelijk. May liet weten dat de komende dagen in overleg met de bondgenoten verdere stappen worden overwogen.

    • Toef Jaeger