Het rechtse wapen van Leefbaar Rotterdam

Ze uit harde kritiek op de islam en heeft landelijke ambities. „Het komt bij Taan uit d’r tenen”, zegt Tanya Hoogwerfs moeder.

Portret van Tanya Hoogwerf tijdens het VNL verkiezingscongres. Foto Bas Czerwinski/ANP

Als kind heeft Tanya Hoogwerf ooit tot God gebeden. Ze vroeg hem of haar vader alsjeblieft een baan kon vinden. Maar God had ook geen vacatures. „Toen dacht ik zoiets als: toedeloe, dat geloof, het zal wel”, vertelt ze.

Tanya Hoogwerf (42) is de aanvoerder van Leefbaar Rotterdam in de strijd tegen de ‘islamisering’. Ze staat nummer twee op de kieslijst van de partij die bij de lokale verkiezingen weer de grootste lijkt te worden. Als woordvoerder integratie staat ze bekend om haar bijtende kritiek op de islam. Dat geluid moet ook voorkomen dat Leefbaar-stemmers kiezen voor de concurrent, de Rotterdamse PVV.

Ze diende een (kansloze) motie van treurnis in tegen burgemeester Aboutaleb die alle vrome moslims en zichzelf ‘een beetje salafist’ noemde. Ze is voor etnisch profileren en fouilleren op kleur, omdat de politie zo „de beste slagingskans” zou hebben. Toen het (zwarte) PvdA-raadslid Peggy Wijntuin racisme hekelde, noemde Hoogwerf haar in de raad „mevrouw Simons”, naar Sylvana Simons.

„Ik ben geen racist, xenofoob, fascist, demagoog, polariseerder of stigmatiseerder”, zegt ze. Ze ziet zichzelf als een pragmaticus die opkomt voor vrijheden.

Voor haar achterban is ze een held die strijdt voor Nederland, vrouwenrechten en ondernemers. Critici vinden haar een „gillende keukenmeid die achter elke boom een moslimterrorist ziet”, zoals auteur Mark Hoogstad het in een boek over de Rotterdamse politiek omschrijft.

Hoogwerf heeft landelijke ambities. Met de partij VoorNederland (VNL) van Jan Roos probeerde ze vorig jaar vergeefs in de Tweede Kamer te komen. Hoogwerf bleef steken op 2.185 voorkeursstemmen: niet veel, maar wel meer dan ex-PVV’ers Joram van Klaveren en Louis Bontes kregen. Nu zou ze voor Forum voor Democratie gaan. De PVV vindt ze irreëel.

Lief meisje, lastige puber

Ze groeide op in Capelle aan den IJssel. Ze was „een lief meisje” dat hield van dieren en muziek, vertelt haar moeder Ans Hartnagel, wethouder veiligheid en medeoprichter van Leefbaar Capelle. Toen de kat niesde, belde ze als kind ooit de dierenambulance. Met een vriendinnetje probeerde ze mee te doen met de Soundmixshow op tv als het duo Mel & Kim.

In de puberteit was ze heel lastig. „Taan had ruzie met de hele wereld”, zegt haar moeder Ans. In het eerste jaar op het christelijke Comenius College zong ze nog in het brugklaskoor. In de tweede klas begon ze te spijbelen en werd ze van school gestuurd. In havo 4 stopte ze en ging ze met haar vriend het vastgoed in.

Als tiener scharrelde ze ook met Carlos Gonçalves, nu raadslid voor politieke aartsvijand PvdA. Hoogwerf: „O, wil je dat alsjeblieft niet opschrijven?” Gonçalves: „Ja, dat klopt. We waren jong en voelden ons tot elkaar aangetrokken. We kwamen elkaar vaak tegen. Gingen we een beetje chillen, beetje hangen.” Gonçalves beschouwt haar nog als een vriendin. „Politiek staan we ver uit elkaar.”

Momenteel heeft ze geen vaste relatie. „Ze is 24 uur per dag met werk bezig”, zegt Leefbaar-collega Ingeborg Hoogveld. Haar moeder Ans denkt dat mannen „een beetje bang” van haar zijn. „Ze is 1,82 meter. Ze draagt hakken. Er komt wat binnen.”

Lees ook: wantrouwen en onmin beheersen de Haagse PVV-fractie

Hoogwerf is ook woordvoerder economie bij Leefbaar en profileert zich als ondernemer. Ze werkte tien jaar bij telecom(advies)bedrijf Connecting Hands, van 2010 tot 2015 als mede-eigenaar en commercieel directeur, samen met zakenpartner Mans Willemsen. „Dan zie je hoe organisaties functioneren en je processen kunt verbeteren”, zegt Hoogwerf. „Ik probeer dat mee te nemen in de raad.”

Maar Connecting Hands was geen voorbeeldbedrijf. De zaak ging in 2016 failliet na het wegvallen van een grote klant, volgens curator William Ploeg. Hij ontdekte dat het tweemansbedrijf van Willemsen en Hoogwerf sinds 2010, al vijf jaar, geen jaarrekeningen had gedeponeerd. Het bedrijf had niet voldaan aan zijn publicatie- en boekhoudplicht, volgens de curator.

„Dit was de manier waarop het ging”, zegt Hoogwerf. Zij verwijt het Willemsen, die enig bestuurder was. „Het was continu een probleem. Ik heb ook bij de accountant gezeten, hoe lossen we dit op?” Willemsen is niet trots op het faillissement, zegt hij. „Het was geen Philips of Shell. Het waren twee mensen in een gehuurde ruimte met oude computers.”

De curator sprak van „onbehoorlijk bestuur”, mogelijk waren schuldeisers benadeeld. Willemsen kocht aansprakelijkheid af voor 3.000 euro. Hoogwerf bleef gedupeerd achter. Volgens de curator was zij de bv nog een ‘lening’ van 31.950 euro schuldig. Maar zij stelde dat dit salaris was, en dat zij juist 152.000 euro tegoed had. In mei 2017 overtuigde ze de curator dat ze geen debiteur, maar crediteur was.

Nu geeft ze als zzp’er advies over gezonde voeding en levensstijl, zegt ze. Ze fitnesst fanatiek, een paar keer per week.

Schotelantenne-city

Ze zag Rotterdam „verkleuren en veranderen” in „schotelantenne-city”. Zo groeide haar kritiek op de multiculturele samenleving. Moeder Ans: „Het komt bij Taan uit d’r tenen. Ze heeft niks tegen moslims. Ze is bang voor het extreme.”

Ze werd politiek actief toen een goede vriendin door een ex werd gestalkt en mishandeld en geen goede hulp kreeg. „Ik beschouw haar als mijn grote zus”, zegt de vriendin, die niet met haar naam in de krant wil. Ze gaan nog regelmatig Thais of sushi eten en wijntjes drinken.

In 2013 volgde ze een klasje bij Leefbaar Rotterdam voor aspirant-raadsleden. „De Tanya van nu is niet de Tanya van vier jaar geleden”, zegt partijgenoot Hoogveld. „Ze was bedeesd, bescheiden, introvert, op het verlegene af. Echt waar.” In vier jaar weet Hoogwerf zich op te werken van nummer dertien naar nummer twee nu. „Door hard te werken”, zegt ze.

Lees ook: er valt de komende tijd nog genoeg te beslissen in Rotterdam

Binnen de fractie is ze een hardliner. Dat leidt soms tot discussie, bijvoorbeeld na de aanslagen in Parijs in 2015. Fractiegenoten wilden een herdenking bij de Essalam-moskee bijwonen. Hoogwerf weigerde. „Ze heeft een eigen stijl, niet per definitie mijn stijl”, zegt partijgenoot Lars Sørensen. „Maar goed, zij heeft politiek wel veel meer bereikt dan ik.”

SP’er Leo de Kleijn vindt dat ze vooral schreeuwt, maar weinig voor elkaar krijgt. „Ze is een slecht raadslid”, vindt hij. „Ze gaat voor snelle mediamomenten”, zegt Nourdin el Ouali van Nida.

Van alle moties die ze zelf indiende, heeft ongeveer de helft het gehaald. Ze pleitte met succes voor een ‘sisverbod’ op seksuele straatintimidatie, een voorlichtingsfilm tegen online seksueel misbruik en een moskeeënconvenant tegen shariahuwelijken. Het AD nomineerde haar in 2017 als beste politicus, om haar „vasthoudendheid en gedrevenheid”.

Ze heeft een goed netwerk en praat ook met moslims, zeggen partijgenoten. Ideeën krijgt ze bijvoorbeeld van Femmes for Freedom-directeur Shirin Musa, zoals een politie-unit ‘eerwraak’. Musa: „Ik ben moslima en het niet eens met alles wat ze zegt. Maar ze is een mooi, integer mens.”

    • Eppo König