Fietsenplan Vélib in Parijs is volledig vastgelopen

Parijs Een wereldhoofdstad van de fiets, dat moest Parijs worden. Maar sinds er een nieuwe exploitant is, loopt alles in het honderd.

Vélib-station in Parijs voor het in- en uitchecken van fietsen. Foto Gonzalo Fuentes/Reuters

Nee, niet iedereen is zo boos als de tierende Christophe Baltimore. Maar tevreden klanten van het Parijse deelfietsenplan Vélib zijn er nauwelijks meer, erkennen de medewerkers die namens de nieuwe exploitant Smovengo bij fietsstations informatie verstrekken. Al sinds januari „vangen wij de klappen op”, lacht een van de in hippe bedrijfskleding gestoken ‘mediatoren’ bij een Vélib-station aan Boulevard Richard Lenoir als Baltimore scheldend wegloopt. „Oplichters!” roept hij.

Om het fietsgebruik te stimuleren was Parijs een van de eerste grote Europese steden die investeerden in een systeem van leenfietsen. Zo’n 18.000 fietsen met vrolijke stuurmandjes waren vanaf 2007 tegen een bescheiden vergoeding voor Parijzenaars, toeristen en andere bezoekers beschikbaar. Maar sinds Smovengo (of ‘Smoove’) in januari de exploitatie van reclamegigant JCDecaux heeft overgenomen, werkt niets meer naar behoren.

Van de geplande 1.400 stations voor het ophalen en wegbrengen van fietsen zijn er nu, half maart, pas zo’n 350 die functioneren. De gemeente had van Smovengo geëist dat dat er in januari al 500 zouden zijn.

Lees ook: Parijs wil wereldhoofdstad van de fiets worden

Daarmee is het systeem de facto onbruikbaar geworden, zegt Baltimore (55, kunstschilder) even na zijn aanvaring met de mediatoren. „Het werkt alleen als je genoeg plekken in de stad hebt om je fiets ook weer terug te zetten. Nu rijd ik eindeloos rondjes op zoek naar een werkend station.” Veel van de oude stations zijn verwijderd of onbruikbaar gemaakt. Een metalen afrastering kondigt werkzaamheden aan die vooralsnog niet lijken plaats te vinden. „Vélib werkte perfect”, zegt Baltimore, die een abonnement heeft. „Tot afgelopen najaar gebruikte ik Vélibs voor al mijn verplaatsingen in Parijs.” Nu wil hij zijn geld terug en overweegt hij een eigen fiets te kopen.

Na tien jaar liepen de afspraken tussen de gemeente en JCDecaux afgelopen januari af. Het reclamebedrijf, dat in zeventig steden Vélib-achtige systemen runt, was graag ook in Parijs doorgegaan, maar verloor de aanbesteding. Smovengo, een start-up uit Montpellier, beloofde lichtere fietsen, 30 procent fietsen met elektrische hulpmotortjes, en mobiel in te zetten stations voor festivals of manifestaties. Het bedrijf is actief in wereldsteden als Moskou en Chicago, maar daar met kleine aantallen fietsen en stations. De fijnmazigheid van het leenfietsnetwerk in Parijs bleek een maatje te groot.

Pas deze zomer zullen de leenfietsen weer terug zijn in het straatbeeld

Een groot aantal stations is al wel gebouwd, maar heeft nog geen stroom omdat, onthulde weekblad Le Canard enchaîné, de nieuwe systemen 230 volt nodig hebben, terwijl dat bij JCDecaux maar 12 volt was. En kabels voor 230 volt moeten volgens Franse regelgeving dieper onder de grond liggen. Baltimore zegt dat hij al verschillende keren zijn fiets onwetend in een nog niet aangesloten station heeft teruggezet, waarna de teruggebrachte fiets niet als zodanig geregistreerd werd en zijn account werd geblokkeerd. Hij spreekt van een „publiek fiasco” en wijst, zoals veel Parijzenaars, naar de politiek in het nauw verkerende socialistische burgemeester Anne Hidalgo.

Geen haalbaarheidsonderzoek

„Al die technische knelpunten waren in de aanbesteding genoemd”, zei gemeenteraadslid Éric Azière van oppositiepartij UDI-MoDem eerder deze maand tegen het blad L’Opinion. „Maar Smovengo heeft geen enkel haalbaarheidsonderzoek gedaan.” Met geld van de belastingbetaler heeft de gemeente inmiddels eigen ingenieurs ter beschikking gesteld aan de nieuwe exploitant om de overweldigde start-up te helpen „met het coördineren van de werkzaamheden”, zei Hildago in Libération. Dat roept volgens critici weer vragen op over de eerlijkheid van de aanbesteding.

Maar Parijs heeft de ambitie „een wereldhoofdstad” van de fiets te worden en omdat weinig Parijzenaars privéfietsen bezitten, is Vélib in die strategie onmisbaar. Het zal volgens Smovengo nog „tot in de zomer” duren voordat ‘Vélib Métropole’, zoals de nieuwe formule heet, volledig operationeel is en de leenfietsen terug zijn in het straatbeeld. De ruim 300.000 abonnees krijgen hun geld voor de maanden januari en februari terug.

    • Peter Vermaas