Data van Facebook misbruikt door firma die voor Trump werkte

Nieuw Facebook-schandaal

Volgens The New York Times en The Guardian heeft Cambridge Analytica illegaal data van Facebook-gebruikers gekopieerd.

Foto REUTERS

De persoonlijke gegevens van tientallen miljoenen Amerikaanse Facebookgebruikers zijn misbruikt voor op maat gemaakte politieke beïnvloedingscampagnes.

Het data-analysebedrijf Cambridge Analytica, dat onder meer voor Donald Trump en de Brexit-campagne werkte, heeft tegen de regels van Facebook in gegevens gekopieerd en bewaard. Het gebruikte die informatie om een omvangrijk systeem te bouwen waarmee politieke boodschappen zeer precies op maat te maken zijn, zogeheten micro-targeting. Dat blijkt uit onderzoek van The Guardian en The New York Times.

Het is bekend dat Cambridge Analytica gegevens verzamelde om politieke campagnes te voeren, maar nu is meer duidelijk over de manier en schaal waarop dit is gebeurd. Een klokkenluider heeft onthuld hoe Cambridge Analytica in 2014 gegevens van miljoenen Amerikaanse Facebookgebruikers verkreeg. „We exploiteerden Facebook om miljoenen profielen te vergaren”, aldus de klokkenluider Christopher Wylie. „Daarmee bouwden we modellen waarmee we de innerlijke demonen van mensen konden raken.” In totaal maakte Cambridge Analytica de gegevens van zo’n vijftig miljoen Amerikanen buit.

Wylie werkte samen met een academicus van Cambridge University om de gegevens te verkrijgen. Facebook deelde de informatie met deze academicus voor onderzoeksdoeleinden, onder de strikte voorwaarde dat de data na afloop gewist zou worden. Dat is niet gebeurd. De academicus verkocht de informatie volgens Wylie door aan Cambridge Analytica. Slechts 270.000 Facebookgebruikers – degenen die aan het onderzoek meewerkten – hadden toegestemd hun gegevens te gebruiken. De Facebookdata van hun contacten werden vervolgens ongevraagd gebruikt.

Cambridge Analytica is gefinancierd door de Amerikaanse miljardair Robert Mercer, en voormalig Trump-strateeg Steve Bannon was een sleutelfiguur bij de oprichting. Ook Brexit-partij UKIP was klant. Speciaal aanklager Robert Mueller, die onderzoek doet naar de vermeende Russische inmenging in de Amerikaanse presidentsverkiezingen, heeft Cambridge Analytica eerder al gevraagd om e-mailverkeer met het campagneteam van Trump te overhandigen.

Zeer gedetailleerde informatie

In gelekte e-mails wordt duidelijk dat Cambridge Analytica uit de profielen zeer gedetailleerde informatie over individuen kan destilleren zoals reislust, mate van interesse in wapens en drugs, politieke voorkeur, en zelfs de mate van eerlijkheid en extraversie van gebruikers. Met deze informatie adviseerde het politieke partijen om hun verkiezingscampagnes zo nauwkeurig mogelijk af te stemmen op de voor- en afkeuren van individuele gebruikers.

Het databedrijf ontkende onlangs nog gegevens te hebben verkregen op deze manier, maar geeft dit nu in een verklaring tegenover The New York Times wel toe. Tegelijkertijd zegt het bedrijf dat de gegevens direct gewist zijn toen duidelijk werd dat geen toestemming was gegeven om deze te delen en dat ze niet gebruikt zijn in de campagne voor Trump. Een advocaat van Bannon ontkent dat de strateeg kennis had van de praktijk.

Facebook wist het sinds 2015

Uit documenten blijkt dat Facebook al eind 2015 afwist van het gegevenslek. Het bedrijf heeft vervolgens niet genoeg gedaan om gebruikers te waarschuwen en de gegevens terug te krijgen. Volgens The New York Times en The Guardian heeft Facebook tot vlak voor publicatie gedreigd met een rechtszaak als de kranten het verhaal zouden doorzetten. Facebook publiceerde vrijdagavond laat, een dag voor de geplande publicatie, alsnog een persbericht waarin het bekendmaakte dat het Cambridge Analytica voortaan weert van Facebook. In een hoorzitting met het Britse parlement ontkende Facebook vorige maand nog expliciet dat Cambridge Analytica Facebookdata bezat.

Het is niet de eerste keer dat Facebook, op zijn zachtst gezegd, onhandig reageert op zaken die misgaan. Na politieke onderzoeken naar nepnieuws en Russische manipulatie moest Facebook eerder ook erkennen dat het de problemen onderschatte. Oud-managers kwamen afgelopen maanden met verklaringen naar buiten dat ze „zich schamen” te hebben gewerkt voor het bedrijf. Oud-president-commissaris Sean Parker zei eind vorig jaar dat Facebook puur bedoeld was om „een zwakte in de menselijke psychologie” uit te buiten.

Facebook zei zondag in een verklaring dat het een „veelomvattend intern en extern onderzoek” zal doen om te bepalen of persoonlijke gegevens van 50 miljoen gebruikers inderdaad misbruikt zijn. Of dat voldoende is, moet blijken. In het Britse parlement gaan stemmen op om Mark Zuckerberg onder ede te laten getuigen over de zaak.