Onmin beheerst de Haagse PVV

Gemeenteraadsverkiezingen

Bij de PVV-fractie in Den Haag mogen oudgedienden niet terugkeren. Er blijkt al jaren ruzie en onderling wantrouwen in de fractie.

PVV-leider Geert Wilders voert campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen, hier in Spijkenisse. De PVV doet mee in dertig gemeenten. Foto Robin Utrecht/EPA

Bas Houwaard (54) is een grote, kale ex-beveiliger uit de Schilderswijk. Hij wil de Haagse kiezer waarschuwen, zegt hij. „Ik heb in de Haagse PVV-keuken gekeken en ben geschrokken. Ik heb racisme gezien, maar vooral wantrouwen. Vaak dacht ik: waar ben ik in terechtgekomen?”

Geert Wilders waagt bij de gemeenteraadsverkiezingen de sprong van twee gemeenten naar dertig. De PVV deed tot nu toe alleen in Den Haag en Almere mee. In Almere lijkt dat een succes. In Den Haag ligt dat anders. Daar heerst wantrouwen en hebben PVV-fractieleden onderling ruzies.

Na de raadsverkiezingen van 2014 werd de PVV de tweede partij van Den Haag, met zeven zetels. Een jaar daarna wordt oud-verpleegkundige Karen Gerbrands fractievoorzitter. Ze is sinds vorig jaar ook Tweede Kamerlid van de PVV. Keihard, direct, what you see is what you get, zegt ze over zichzelf in het AD. Meerdere ingewijden vertellen dat er na haar komst snel verdeeldheid heerst in de fractie.

Gerbrands trekt veel op met PVV-raadslid Willie Dille. De nauwe band tussen de twee zorgt er volgens betrokkenen voor dat Gerbrands haar vriendin in bescherming neemt – soms tegen de zin van enkele fractieleden. Dille deelt bijvoorbeeld een filmpje op Twitter waarin een atoombom ontploft en over de islam wordt gezegd: ‘Send it back to hell’. Ze wordt door andere politieke partijen zwaar bekritiseerd en meerdere PVV’ers schamen zich, maar er wordt niet ingegrepen. Dat gebeurt opnieuw niet wanneer Dille in 2018 tijdens een debat over vluchtelingen in de gemeenteraad zegt dat ze het betreffende filmpje graag in de raadszaal zou willen afspelen. Gerbrands wil op deze „individuele kwestie” niet ingaan, schrijft ze in een reactie.

Verdeeldheid

Diverse PVV’ers zijn daarnaast ontevreden over Gerbrands’ leiderschap. Zo zou ze weinig aanwezig zijn. Gerbrands zelf merkt wel dat over haar aanwezigheid – uit cijfers blijkt dat ze de laatste vier jaar maar 28 keer sprak in de gemeenteraad – wordt gefluisterd, maar vindt dat oneerlijk. Ze is twee keer ziek geweest in de laatste raadsperiode.

Intussen leiden de incidenten en het onderlinge wantrouwen tot verdeeldheid. Ook fractieleider Gerbrands erkent dat. Volgens haar komt het doordat „sommigen het partijbelang uit het oog verloren en zichzelf als belangrijker gingen zien dan de partij”.

De sfeer wordt zo slecht dat uiteindelijk nauwelijks meer met elkaar wordt gesproken in de Haagse PVV-fractie. Uit e-mails blijkt dat vorig jaar zeker tien vergaderingen zijn afgelast, vaak op het laatste moment. Reden? „Het weer.” „Persoonlijke omstandigheden.” „Wegens ziekte.”

De spanning bereikt vanaf de zomer van 2017 een hoogtepunt. In de fractie is onduidelijkheid over de komende raadsverkiezingen. Zijn er al kandidaten, willen fractieleden weten. Is er al een selectie? Hoe gaan we het aanpakken?

Wat de PVV-fractieleden niet weten, is dat ze dan al zijn gepasseerd bij het opzetten van de nieuwe fractie. Gerbrands voert de sollicitatiegesprekken. Ze blijkt een fel anti-islamitische weg ingeslagen: het Haagse PVV-programma blijkt later tot de hardste anti-islamprogramma’s van alle lokale PVV-fracties te behoren.

Bas Houwaard, de ex-beveiliger uit de Schilderswijk, komt door de selectie, met ruim tien anderen komt hij terecht in de PVV-klas. Hij laat zijn huiswerk zien: veel opdrachten over de islam. Voorbeeld: hij moet de stelling ‘Nederlands spreken in de gemeente Den Haag’ verdedigen.

In de interne appgroep zijn ondertussen voorbodes te lezen van het Haagse PVV-geluid na de gemeenteraadsverkiezingen. Op 12 januari wordt een nieuwsberichtje van het AD gedeeld over Denk-partijleider Tunahan Kuzu. Die heeft met zijn auto een scootertje aangereden in Rotterdam. Een kandidaat reageert: „Jammer dat hij niet op die scooter zat.” Gerbrands zegt „foei”, waarop een andere kandidaat een gefotoshopt plaatje deelt van Kuzu die zijn arm in de broek van Denk-Kamerlid Selçuk Öztürk heeft en in een tekstballon zegt: „Yoo Özturk, voel jij mijn lange arm uit Ankara al?”

Later wordt nog een afbeelding van Mark Rutte gedeeld die de hand kust van een vrouw met hoofddoek. ‘Mark probeert chickie te scoren’, staat erbij. Reacties: „Echt walgelijk dit”, „aan z’n rug te zien dat hij dit vaker doet”, „engnek”.

Fractieleden vervangen

Het wordt de zittende PVV-raadsleden begin dit jaar duidelijk dat ze niet worden betrokken bij de samenstelling van de nieuwe raadsfractie. Twee van hen, Daniëlle de Winter en André Elissen, wilden door maar zijn naar buiten gewerkt. Op het laatste moment is hun door Gerbrands nog wel een onverkiesbare plek op de lijst aangeboden. „Gefeliciteerd”, zei ze. De PVV’ers hebben bedankt.

Maar lijsttrekker Gerbrands komt in de problemen als drie kandidaten uit de PVV-klas, onder wie Houwaard, op het laatste moment opstappen na een onderlinge ruzie. Ineens zit de PVV in Den Haag met een minieme lijst. Oplossing: een secretaresse uit de Tweede Kamer komt op de lijst, net als een PVV-Statenlid uit Zuid-Holland.

Ondertussen zijn er nog wel commissie- en raadsvergaderingen in de Haagse raad. Daar blijven steeds meer PVV-raadsleden weg: ze zijn boos of hebben genoeg van de sfeer in de fractie. Wanneer half februari de allerlaatste gemeenteraadsvergadering van deze periode is gepland, laat Willie Dille de PVV-raadsleden weten dat ze niet meer hoeven te komen. „De afgelopen weken is geen enkele commissie bezocht en geen enkele inbreng gemaakt en de raad bezoeken zou erg hypocriet zijn.”

Niet veel later worden zittende raadsleden uit de onderlinge communicatie verwijderd en vervangen door de nieuwe PVV-kandidaten.

Karen Gerbrands is blij met haar nieuwe team. Dat gelekt wordt naar de pers bewijst volgens haar dat het een goede keuze is afscheid te nemen van enkele raadsleden en kandidaten. Gerbrands: „Ik ben helemaal klaar met al die gefrustreerde mensen die de partij waar ze eens onderdeel van waren of wilden worden nu proberen schade toe te brengen. Ze moeten zich schamen.”

    • Enzo van Steenbergen