De stad Afrin werd tegen de verwachting in snel overgenomen.

Aref Tammawi / EPA

Afrin valt zonder slag of stoot

Turkije en Syrische rebellen hadden een taaie stadsoorlog verwacht bij de inname van Afrin, maar ze troffen een verlaten stad.

Totaal tegen de verwachtingen in is de Koerdische stad Afrin zondagochtend zonder slag of stoot gevallen. De verwachting was dat het Turkse leger en geallieerde Syrische rebellen zich konden opmaken voor een taaie stadsoorlog. Afrin zou straat voor straat moeten worden veroverd op de Koerdische strijdgroep YPG. Honderdduizenden burgers vreesden voor hun leven.

Maar zondagochtend stonden Syrische rebellen, die onder bevel staan van het Turkse leger, ineens in het centrum van Afrin. Ze waren van drie kanten de stad binnengetrokken en waren niet op verzet gestuit. Op videobeelden is te zien hoe ze de Turkse vlag hijsen boven het stadhuis. Foto’s tonen hoe ze het beeld van de Koerdische held Kawa verwoesten, een symbool van verzet tegen onderdrukking. En dat drie dagen voor Nowruz, het lentefeest waarbij Kawa een centrale rol speelt.

De rebellen troffen een grotendeels verlaten stad aan. Terwijl het Turkse leger en zijn Syrische bondgenoten de afgelopen dagen Afrin omsingelden en beschoten, kwam er een exodus op gang. Tienduizenden burgers besloten het Turkse beleg niet af te wachten en vluchtten via de laatste route die nog open was, in de richting van Aleppo, dat in handen is van het regime. Angstige families vormden honderden meters lange rijen voor de enige uitweg uit de stad.

Wie staat waar in het complexe conflict in Syrië? Stratego spelen in het noorden van Syrië

Het lijkt erop dat de YPG heeft besloten tot een tactische terugtrekking, onder dekking van de stroom ontheemden. „De meeste terroristen zijn al met de staart tussen de benen gevlucht”, zei Erdogan zondag tijdens de herdenking van de Slag om Gallipoli, die de opmaat vormde voor de stichting van de Turkse republiek. Dit soort symbolisme ziet hij graag. „In Afrin wapperen nu symbolen van vertrouwen en stabiliteit in plaats van de vodden van terroristen.”

Operatie Olijftak

Het bestuur van Afrin liet doorschemeren dat de YPG van strategie is veranderd. Geen directe confrontatie met een sterkere tegenstander, maar een guerrillastrijd. „Onze troepen zijn overal in Afrin aanwezig”, zei Othman Sheikh Issa, co-voorzitter van het bestuur van Afrin. „Ze zullen geen kans onbenut laten om het Turkse leger en zijn huurlingen te treffen.” Volgens Issa heeft het bestuur van Afrin besloten de stad te evacueren om „een humanitaire catastrofe te vermijden”.

Burgers zoeken dekking voor de bombardementen in de stad. Foto Nazeer al-Khatib/AFP

Veel ontheemden vrezen dat ze hun huis nooit meer terug zullen zien, en dat er Arabieren of Turkmenen in zullen trekken. Erdogan heeft aan het begin van Operatie Olijftak gezegd dat hij Afrin wil „teruggeven aan zijn ware eigenaren”. Hiermee suggereerde hij dat de bevolking van Afrin voor de machtsovername van de YPG niet in meerderheid Koerdisch was – wat door experts echter wordt tegengesproken.

De VN waarschuwen dat er in regimegebied geen faciliteiten zijn om zo’n grote groep ontheemden op te vangen. „Mensen wonen in bossen en gaan naar verschillende dorpen”, zei Ali al-Zaatari, humanitair coördinator van de VN. „Ze nemen slechts het minimale mee, dus we hebben een crisis die een crisis voedt”. Het zijn vaak mensen die al meerdere malen moesten vluchten. Totdat Operatie Olijftak 58 dagen geleden begon, was Afrin juist een toevluchtsoord voor ontheemden uit andere delen van Syrië.