STEVE

Nieuw ontdekt lichtverschijnsel is géén poollicht en heet STEVE

Foto Krista Trinder

Wie een beetje bekend is met de sterrenhemel, herkent op deze foto de Melkweg – het sterrenstelsel waar wij ons in bevinden. Dat is de ‘wolkenboog’ die van rechtsonder naar linksboven loopt. Verder zijn ontelbare voorgrondsterren te zien en – als je goed kijkt – diverse lichtsporen van meteoren en vliegtuigen.

Onder de Melkweg trekt een smal gordijn van spookachtig paars en groen licht de aandacht. Dit nog grotendeels onbegrepen verschijnsel heeft van zijn Canadese ontdekkers de naam ‘Steve’ gekregen. Deze naam is ontleend aan de computeranimatiefilm Over the Hedge, waarin een groepje dieren – voor het eerst van hun leven op een tuinhaag stuit. Ze besluiten het vreemde object ‘Steve’ te noemen, omdat dat leuk klinkt.

Steve doet denken aan poollicht, een lichtverschijnsel dat soms ook vanuit Nederland waarneembaar is. Poollicht ontstaat door de interactie van de zonnewind – de stroom geladen deeltjes die de zon voortdurend uitzendt – en het magnetische veld van de aarde. Dit veld genereert sterke elektrische stromen in de magnetosfeer van onze planeet, waarbij elektronen hoog in de aardatmosfeer worden versneld. Deze elektronen komen in botsing met zuurstof- en stikstofatomen, die de daarbij verkregen energie later weer uitstralen als een kleurrijk schijnsel. De overeenkomsten tussen Steve en het poollicht zijn echter oppervlakkig, zo blijkt uit een publicatie in Science Advances . De lichtband ligt wat dichter bij de evenaar en is zwakker dan de meer algemene poollichtverschijnselen. Ook zijn kleur – voornamelijk zachtpaars – wijkt af. Meetgegevens van THEMIS, een constellatie van vijf NASA-satellieten, geven aan dat het in werkelijkheid een vreemde cocktail van kleuren is.

Uit gegevens van de drie satellieten van de Europese Swarm-missie blijkt dat het licht afkomstig is van ijl, heet gas dat ten opzichte van de omringende lucht met een snelheid van ongeveer 20.000 km/uur beweegt. De band is ongeveer 25 kilometer breed, vele honderden kilometers lang en bevindt zich enkele honderden kilometers boven het aardoppervlak.

Tot voor enkele jaren hadden professionele wetenschappers geen weet van het bestaan van Steve. Het hemelverschijnsel, dat twintig minuten kan duren en honderden keren is gefotografeerd, werd voor het eerst opgemerkt door Canadese ‘poollichtjagers’. Het was uiteindelijk wetenschapper Eric Donovan van de universiteit van Calgary die door de ‘Alberta Aurora Chasers’, een Facebook-groep van Canadese burgerwetenschappers, op het verschijnsel werd geattendeerd.

Veel is nog onduidelijk. Wel is er een wetenschappelijke naam: Strong Thermal Emission Velocity Enhancement. Kortweg: STEVE.