Opinie

    • Maarten Schinkel

Red de vrije markt voor het te laat is

Wat een week. Maandag blies ING de voorgenomen salarisverhoging met 50 procent tot 3 miljoen euro van topman Ralph Hamers af. Donderdag maakte Unilever bekend Nederland te kiezen als locatie van zijn hoofdkantoor. En, veel belangrijker nog, zichzelf om te vormen tot een ondeelbare Nederlandse NV. De voorgenomen afschaffing van de dividendbelasting door het kabinet Rutte-III heeft daar een rol bij gespeeld.

De kritiek op de 1,4 miljard euro die deze maatregel de schatkist jaarlijks gaat kosten is er niet minder om. Veel gehoord bezwaar A: waarom zou je buitenlandse aandeelhouders zo’n douceurtje geven als er binnenlands wel andere prioriteiten denkbaar zijn voor zo’n enorm bedrag? Minder bekende kritiek B: nu we door het buitenland steeds sterker onder druk staan om onze positie van belastingparadijs op te geven, zijn we Nederland onder Rutte nu niet aan het veranderen in een fiscaal goedkoopte-eiland? Algemene opmerking: hoe zit het met de verhouding tussen arbeid en kapitaal, nu het kapitaal er alweer een cadeau bij kreeg?

Deze week stak president Trump een stokje voor de overname van het Amerikaanse Qualcomm door het Aziatische Broadcom. Einde van het chipgevecht. En de voorgenomen overname van het Nederlandse chipmaker NXP door Qualcomm zelf, is nu ook al onderwerp van discussie. Kamerlid Tom van der Lee van GroenLinks diende woensdag een motie in waarin het kabinet wordt opgeroepen NXP aan te merken als vitaal voor Nederland, waardoor het niet verkocht mag worden. Rode draad: argwaan over de vrije markt en de ongehinderde internationale concurrentie.

Twitter avatar TomvanderLee Tom van der Lee “Opeens staat verkoop @NXP op de Haagse agenda.” Ik vind namelijk dat ‘t kabinet geen duidelijke strategische visie op hoogwaardige technologie hanteert & ‘t is cruciaal voor duurzaamheid, digitalisering én fotonica dat NXP & haar hoofdkantoor in Nederland blijft. Vanavond debat! https://t.co/wZileyVzXU

Deze week werd het begin van de financiële crisis herdacht, met de ondergang van de Amerikaanse zakenbank Bear Stearns in 2008. De publieke opinie heeft het allemaal nog niet vergeven. Sterker nog: nadat eerst de energie zat in overleven, komt de woede pas goed op gang nu de economie herstelt. Woensdag kwam het Internationaal Monetair Fonds met The Distribution of Gains from Globalisation, onderzoek waaruit bleek dat de globalisering vooral arme en opkomende landen ten goede is gekomen, maar de gevestigde industrielanden niet of nauwelijks. Wél droeg globalisering bij tot een groeiende inkomensongelijkheid binnen de industrielanden – een voorname bron van de maatschappelijke onvrede die pas de laatste jaren tot uiting komt in het stembusgedrag.

En wat suggereert het IMF? „Een belangrijke onderzoeksvraag die naar voren komt uit onze bevindingen is of de negatieve effecten op de inkomensverdeling het groeibevorderende potentieel van de globalisering aantasten.” Ofwel: zonder betere inkomensherverdeling werkt globalisering in het Westen eigenlijk niet. Dat deze tekst uit de tempel van het kapitalisme komt, moet te denken geven. Dit is, en blijft, het thema van deze tijd: red het kapitalisme voor het te laat is. Maar wie moet in Nederland die kar namens de ondernemers trekken? Suggestie: iemand die de ondernemingsgewijze productie een warm hart toedraagt en een hoog soortelijk gewicht heeft. En recente, zij het onvrijwillige, ervaring met het publieke debat (Halbe Zijlstra, Ralph Hamers). U raadt het al: de oud-topman van Shell, Jeroen van der Veer. Op zijn lijf geschreven.

Maarten Schinkel schrijft over economie en financiële markten.

    • Maarten Schinkel