Opinie

In Wormer vindt iedereen altijd hetzelfde

zoekt de verschillen tussen de lokale partijen in zijn woonplaats. Maar – in de woorden van een CDA’er – „het is moeilijk om tussen de bomen de meningsverschillen in het bos nog te zien”.

Illustratie Hajo

Sinds vier maanden woon ik in Wormer, gemeente Wormerland (zes dorpen en twee buurtschappen met in totaal ongeveer vijftienduizend inwoners). Aan de gemeenteraadsverkiezingen doen zeven partijen mee, waaronder twee lokale partijen. De verkiezingscampagne wordt vooral gevoerd met posters, die ik onthoud omdat iemand op de gezichten van alle kandidaten telkens snorren tekent. Ik had geen idee wat er speelt, op straat weten ze het ook niet en het huis-aan-huis-blad was al lang geleden gestopt met schrijven over de lokale politiek.

Dinsdagavond kwamen de lijsttrekkers bij elkaar in het gemeentehuis in Wormer voor het enige debat. Er waren ongeveer tachtig belangstellenden, de gemiddelde leeftijd lag ruim boven de vijftig. Er was koffie en thee van gemeentewege. Rob van Haarlem van RTV Zaanstreek was de enige andere journalist, de enige aanwezige ook die de laatste acht jaar alle gemeenteraadsvergaderingen had bijgewoond. Hij kon zich er „gelukkig” weinig meer van herinneren, behalve dan dat het vaak wat oeverloos was. „Er zijn hier geen noemenswaardige meningsverschillen, de verkiezingsprogramma’s lijken ook allemaal op elkaar. Ik verwacht een debat zonder discussie. Voor ons is het wel spannend: ik ben hier met een cameraman, de boel wordt live uitgezonden op het kanaal van de zieken- en bejaardenomroep.”

De lijsttrekkers (allemaal mannen) en de burgemeester kwamen me één voor één een handje geven, zo vaak kwam het niet voor dat er iemand van een krant aanwezig was.

Ik noteerde:

– Dat burgemeester Peter Tange de vader van onze slager (en barbecuespecialist) Gijs Tange in de Dorpsstraat is, dat hij een abonnement op NRC heeft en dat hij een van de weinige GroenLinks-burgemeesters is. Hij verheugde zich op een eensgezind debat over de toekomst van Wormerland.

–Dat Rob Berkhout (VVD) al heel lang wethouder is en dat hoopt te blijven. Hij zei: „Iedereen denkt hier ongeveer over alles hetzelfde, behalve dan de Vereniging Liberaal Wormerland (VLW), die denken anders over de vervanging van de Zaanbrug.” Hij was bijzonder trots dat er „een nieuwe vrouw” op de VVD-lijst staat. „Wij hebben masterclasses georganiseerd voor politiek talent, daar kwamen acht mensen op af. Daar zijn Yvonne de Boer en Floris, een jongere, komen bovendrijven.”

–Dat Jeroen Schalkwijk (CDA) geen zin had om iets negatiefs over welke andere partij dan ook te zeggen. „Ik wil vooral mezelf profileren. En verder zijn we allemaal ook afhankelijk van wat er landelijk gebeurt. Tot nu hebben wij nog geen last van uitglijders.”

–Dat Kees van Waaijen (PvdA) zijn snor had laten staan vanwege al die getekende snorren op de verkiezingsposters. „Naturel komt beter over.” En dat hij „ongeveer hetzelfde” vindt als de collega’s van GroenLinks, VVD, CDA, SP en waarschijnlijk ook wel als Hans van D66, hoewel hij die, omdat D66 niet in de gemeenteraad zit, nog nooit had horen spreken.

„Eensgezindheid is ook een kracht”, zei het ene raadslid. „Daar ben ik het mee eens”, zei de ander

–Dat Hans Kramer van D66 hoopte dat zijn partij na twaalf jaar weer een zetel zou veroveren. Hij vond hetzelfde als de rest en was niet van plan om zich met afwijkende meningen te profileren. „Ik denk dat dat des D66 is. Wij zijn van de drie G’s: goed onderwijs, goed leven en goed bestuur. Ik zeg altijd tegen nieuwkomers: ‘Ga eens met een bootje het Zwet op, hou je aan de vaarrichtlijnen en geniet’. Dit is het grootste weidevogelgebied van heel Europa. Dat moet zo blijven, maar dat vindt ook iedereen.”

–Dat Ronald Hendriks (VLW) vooral opviel vanwege zijn machtige postuur, hij praatte harder dan de anderen. Hij had zichzelf ooit afgesplitst van de plaatselijke VVD en zat al 42 jaar in de gemeenteraad. Hij wist „heus wel” dat „alle anderen” achter zijn rug om over hem fluisterden omdat hij „toevallig” anders dacht over de vervanging van de brug over de Zaan, al jaren een heet hangijzer in de raad.

–Dat Harold Halewijn van GroenLinks („visionair, strategisch, pragmatisch, humoristisch en authentiek zijn mijn persoonlijke kenmerken”) een markante bril heeft en dat hij net als de andere partijen plankgas voor duurzaamheid gaat. „Wormerland klimaatneutraal in 2050. Ik denk dat wij met dat verhaal voorop lopen, de rest rent er enthousiast achteraan.”

– In Jan Boer (PVO: Partij voor Ouderen en Veiligheid) herkende ik een ouderwetse populist, daarvoor hoefde ik mijn bril niet op te zetten. Hij droeg een glimmend pak, deed „iets belangrijks” bij Justitie en Veiligheid en was nieuw in de politieke arena. Hij was trots op de Nederlandse vlag en Nederlandse dingen „als bijvoorbeeld windmolens” en kon zich in alle standpunten van alle andere partijen vinden, hij legde alleen andere accenten. Hij zei dingen als: „Weet je wat ik vind? Dat het klote is dat het milieu zo achteruit kachelt, maar ik vind het nog erger dat er in Wormer en Oostknollendam geen bankfiliaal meer is waar oude vrouwtjes veilig kunnen pinnen.”

Hij was naar eigen zeggen „goed in oneliners”. Voorbeeld: „Een nieuwe brug is leuk, maar ik heb liever dat de mensen in de bijstand aan het eind van de maand aardappels met jus op hun bord hebben liggen.”

Knoeigevaar

Omdat de raadszaal ook wordt gebruikt als trouwlocatie, was het vanwege ‘knoeigevaar’ verboden om koffie of thee mee naar binnen te nemen, hierop werd streng gecontroleerd door enkele leden van het CDA. Het debat werd gepresenteerd door Illona Eichhorn van debat.nl; ze had het debat vier jaar geleden ook gepresenteerd en werd omschreven als „een vrouw met flair en pit”. Ze legde uit dat er zeven partijen gingen strijden om zeventien raadszetels, dat ze alle verkiezingsprogramma’s had gelezen en dat er met een stofkam gezocht zou moeten worden naar meningsverschillen, maar eerst gaf ze haar microfoon af aan een Turkse meneer wiens televisieprogramma op de zieken- en bejaardenomroep had moeten wijken voor een live-verslag van het debat en die zijn trouwe kijkers wilde uitleggen wat er aan de hand was. Hij sprak een paar minuten in het Turks, daarvoor werd geklapt.

Vooraf waren de lijsttrekkers bij elkaar gekomen om de gespreksonderwerpen te bepalen, iedereen vond dezelfde thema’s (zelfstandigheid, vergrijzing, wonen en duurzaamheid) het belangrijkst, alleen POV en VLW die tegen vervanging van ‘de Zaanbrug’ zijn vonden de Zaanbrug ook belangrijk, waarna alle andere partijen in grote eensgezindheid besloten dat ze het met z’n tweeën over een reeds genomen beslissing oneens mochten zijn en blijven.

Het was voor het eerst dat ik bij een politiek debat was waarbij alle aanwezigen het zo ontzettend eens waren. Alleen Jan Boer (POV) had een dusdanig andere manier van praten dat er eigenlijk niet mee te discussiëren viel, daar was de rest het dan ook over eens. Toen het over vergrijzing ging stak een SP-raadslid in de zaal zijn vinger op om te zeggen dat het toch wel een probleem was omdat ze van de SP er niet in geslaagd waren om een lijst samen te stellen. De SP-kiezer kon wat hem betreft probleemloos bij alle andere partijen terecht.

Rob Berkhout (VVD) kondigde Floris zijn jeugdige troef aan, die bij nader inzien niet aanwezig bleek. „Nou ja, als hij maar bij de raadsvergaderingen komt.”

Jeroen Schalkwijk (CDA) liet optekenen dat hij door GroenLinks was aangestoken met het duurzaamheidsvirus en dat hij meer zonnepanelen op het dak had dan Harold van GroenLinks. Toen de lijsttrekkers van POV en VLW het na een kwartier nog steeds eens waren in hun afkeer van een nieuwe brug, vroeg het publiek of ze erover op wilden houden.

„Behalve jullie is er verder niemand die het zo interessant vindt.”

Jan Boer: „Wij zijn ook tegen de grijze kliko en wij heten dan wel Ouderen en Veiligheid, maar jongeren kunnen ook op ons stemmen.”

Na afloop vond iedereen elkaar in de conclusie dat er eigenlijk niet was gedebatteerd.

Rob Berkhout (VVD): „Eensgezindheid is ook een kracht.”

Jeroen Schalkwijk (CDA): „Daar ben ik het mee eens.”

Aanslag

Ik vroeg Harold Halewijn (GroenLinks) of het klopte dat er in 2015 voor de deur van zijn woning in Oost-Knollendam een aanslag was gepleegd op zijn twee auto’s („Klopt”) en of hij het niet vreemd vond dat deze incidenten niet ter sprake kwamen tijdens het debat.

„Ik wilde er zelf maar niet over beginnen, maar vind het wel vreemd. Ik geloof dat alle anderen elkaar vinden in de stelling dat de problematiek (de huisvesting van asielzoekers, MvR) is overgewaaid, maar ik zit er nog wel mee, vooral omdat de dader of daders moeten zijn getipt vanuit het dorp.”

Jan Boer (POV) woont zes huizen bij Halewijn vandaan maar qua politieke opvattingen waren ze „lichtjaren van elkaar verwijderd”, daarover bestond ook consensus. Terugkijkend op zijn eerste debat vond hij: „Het is niet eerlijk verlopen, de spreektijd was dusdanig dat ik niet aan mijn oneliners toekwam. Ik heb me laten ondersneeuwen, maar gelukkig weten de mensen heel goed waar ik voor sta. Voor veiligheid en eerlijk zijn.” De tip van de avond kwam van Jeroen Schalkwijk (CDA) die best begreep „dat het moeilijk is om tussen de bomen de meningsverschillen in het bos nog te zien”. „Ik ben niet zo’n type dat mensen gaat overhalen, ik zeg altijd: ‘Als je het niet weet, stem dan lekker blanco. Dan filter je alle gekkigheid eruit en doe je toch je burgerplicht’.”