Longreads

In ‘moordmetropool’ Kiev wil je geen vijand van Poetin zijn

Dit verhaal van GQ gaat over een reeks schimmige moorden op Russische dissidenten. Er zit wellicht een nieuw soort crimineel achter.

Het wrak van de auto van de Kremlinkritische journalist Pavlo Sjeremet, die in 2016 omkwam bij een bomaanslag. Foto Reuters/Valentyn Ogirenko

Het lijken zomaar wat korrelige beelden van een beveiligingscamera: een brede boulevard langs een stadspark in Kiev, het zonnetje schijnt, auto’s rijden voorbij - en dan schiet er ineens een felle vuurbal de lucht in. De camera schudt, witte rook stijgt op. Een brokstuk landt meters verderop tussen het verkeer.

De beelden tonen het einde van de Oekraïense inlichtingenofficier Maksim Sjavopal, die op dinsdagochtend 27 juni 2017 in zijn Mercedes werd opgeblazen.

Het was zeker niet de eerste brutale moordaanslag in de Oekraïense hoofdstad. En het zou ook niet de laatste zijn. De overeenkomst tussen veel van die liquidaties? De slachtoffers waren allemaal vijanden van Vladimir Poetin, schrijft GQ-journalist Joshua Hammer in een fascinerend artikel over de ‘moordenaarsmetropool’ Kiev.

“Op het eerste gezicht, ademt Kiev de elegantie en warmte van steden als Praag en Boedapest”, schrijft Hammer.

“Maar voor inwoners die tot een zekere bevolkingsgroep behoren - Russische immigranten die uit de gratie gevallen zijn bij het Kremlin, journalisten zonder blad voor de mond of politici die last hebben gekregen van hun geweten - staat het dagelijks leven in Kiev in het teken van angst.”

Franse journalist

Hammer vertelt onder meer het verhaal van Adam Osmajev en Amina Okoejeva. Het van origine Russische echtpaar is in Kiev komen wonen nadat het in Oost-Oekraïne tegen de pro-Russische rebellen heeft gevochten. Osmajev en Okoejeva worden op een dag benaderd door ene Alex Werner, een journalist van de Franse krant Le Monde. De verslaggever wil een documentaire maken over het echtpaar, zegt hij. Ze spreken een paar keer af, alles lijkt in orde.

Lees ook dit stuk dat NRC in 2015 schreef over verdachte (zelf)moorden in Oekraïne: ‘Moorden in Kiev zijn bedoeld om Oekraïne te destabiliseren’

Tot Werner Osmajev en Okoejeva in hun auto naar een obscure locatie lokt, een pistool trekt en het vuur opent. Werner heet eigenlijk Artoer Denisoeltanov en blijkt geen journalist maar een dubieuze figuur met een verleden vol valse identiteiten en gewelddadige criminaliteit.

Waarom wilde hij Osmajev en Okoejeva vermoorden? Had hij soms opdracht uit Moskou gekregen om de ‘overlopers’ uit de weg te ruimen? Onderzoekers vermoeden iets anders, schrijft Hammer. Er zou wel eens een nieuw type crimineel achter de aanslagen op Osmajev, Okoejeva en andere dissidenten kunnen zitten.

“Mogelijk was Werner helemaal geen huurmoordenaar, maar een nog gevaarlijkere figuur: een ondernemende freelancer, een soort Jason Bourne die hoopte met zijn moordaanslag in het gevlei te komen bij Poetin.”

Lees de rest van het verhaal over Osmajev, Okoejeva en de moorden in Kiev hier: The Killers of Kiev: How Putin Created an Assassin’s Metropolis van GQ (5.200 woorden, leestijd 30 minuten)
    • Vincent Sondermeijer