De wonderlijke terugkeer van Mugabe

Zimbabwe

Na dertig jaar presidentschap trad Mugabe in november af. Verschillende kampen willen hem weer aan de macht helpen.

Voormalig president Robert Mugabe in zijn villa in Harare. Foto Aaron Ufumeli/EPA

Daar zat Robert Gabriel Mugabe weer, achter de microfoons op zijn notenhouten schrijftafel. Hij is 94 inmiddels, en een land armer sinds de staatsgreep van afgelopen november die geen staatsgreep mocht heten van de Zimbabweaanse militairen die hem pleegden. In het interview dat de Zuid-Afrikaanse staatsomroep SABC donderdagavond uitzond onderstreepte Mugabe dat hij wel degelijk het slachtoffer was van een „coup d’etat” die „schandelijk” was en onmiddellijk zou moeten worden teruggedraaid.

Dit zou satire kunnen zijn over een hoogbejaarde die er van overtuigd is dat hij nog steeds de machtigste man van het land is. Maar de verschijning van Mugabe op de Zuid-Afrikaanse televisie is een serieuze bedreiging voor president Emmerson Mnangagwa, die in november de touwtjes van Mugabe overnam.

Nieuwe partij tegen Zanu-PF

Twee weken geleden kwamen er ook al foto’s naar buiten waarop Mugabe handen schudt met de voormalige legerbrigadier Ambrose Mutinhiri, die een nieuwe partij heeft opgericht en het de komende verkiezingen wil opnemen tegen de partij die Mugabe in november afzette: Zanu-PF. De Zimbabweaanse staatsmedia berichtten dat het National Democratic Front de volmondige steun heeft van Mugabe. In februari gingen er al geruchten dat ook andere zwaargewichten uit de Zimbabweaanse politiek, zoals voormalig vice-president Mujuru, mee willen doen aan de verkiezingsstrijd tegen hun oude kameraden.

President Mnangagwa hoopte de euforie te kunnen verzilveren die volgde op de val van Mugabe. Van oppositiepartij MDC heeft hij weinig te vrezen na de dood van partijleider Morgan Tsvangirai en de machtsstrijd die onder de oppositie uitbrak. Maar nu heeft Mnangagwa er een groot probleem bij, zijn voormalige baas en een kliek van teleurgestelde partijgenoten.

Ongrondwettelijk afzetting

In het interview met de SABC herinnerde Mugabe eraan dat de afzetting „ongrondwettelijk” was, en hij het recht had om aan te blijven tot aan de volgende verkiezingen. Die worden waarschijnlijk in juli gehouden. „Mensen moeten op een ordentelijke manier in een regering worden aangesteld”, zei Mugabe. „Ik ben bereid om daarover te praten en te assisteren in dat proces. Maar dan moet ik wel worden uitgenodigd.”

Lees ook: Wie is wie in de Zimbabweaanse coup?

Die woorden doen denken aan Mugabes televisieoptreden op 19 november, toen hij uit zijn eigen partij was gezet maar in een toespraak tot de natie deed alsof er niets was veranderd. „Ik had nooit gedacht dat hij de man zou zijn die zich tegen mij zou keren”, zei Mugabe over Mnangagwa. De staatsgreep volgde op het ontslag van Mnangagwa als vice-president. De leiders van het Zimbabweaanse leger zagen dat ontslag als bewijs dat Mugabe van plan was zijn vrouw Grace naar voren te schuiven als zijn opvolger. Grace liet zich tijdens het interview niet zien. Ze was alleen aanwezig op het portret van het echtpaar dat achter de rug van Mugabe aan de muur hing in zijn villa in Harare.

    • Bram Vermeulen