Boris Johnson: Poetin gaf zelf opdracht tot gifgasaanval

Volgens de Britse politie is er geen verband tussen de gifgasaanval en de dood van Nikolaj Gloesjkov. De Russische balling is volgens de politie wel vermoord.

De Britse minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson. Foto Stefan Rousseau/AP

Het is “overweldigend waarschijnlijk” dat de Russische president Vladimir Poetin zelf opdracht heeft gegeven tot de gifgasaanval op de voormalig Russische spion Sergej Skripal, zo’n anderhalve week geleden in de Britse stad Salisbury. Dat heeft de Britse minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson vrijdag gezegd, meldt persbureau Reuters.

De Britse politie meldde vrijdag tevens dat ze tot nu toe geen verband ziet tussen de zaak-Skripal en de maandag dood aangetroffen Russische balling Nikolaj Gloesjkov. Zijn dood wordt wel behandeld als een moordzaak.

Lees ook: ‘Onbekend’ zenuwgas novitsjok was allang bekend

De Britten hielden het Russische regime al verantwoordelijk voor de aanval; het is voor het eerst dat Londen Poetin persoonlijk verantwoordelijk houdt. “We hebben niets tegen de Russen zelf,” zei Johnson, “we hebben ruzie met Poetins Kremlin en zijn besluit om het gebruik van zenuwgas toe te staan voor een aanval op een geheim agent in de straten van het Verenigd Koninkrijk - voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog.”

Kremlin: uitspraken zijn schokkend

Een Kremlin-woordvoerder noemde de uitspraken van Johnson kort daarna “schokkend” en een “onvergeeflijke schending van de diplomatieke regels van goed gedrag”. Rusland ontkent enige betrokkenheid bij de gifgasaanval. Niet alleen de Russische oud-spion Skripal (66) werd daarbij getroffen, ook zijn dochter Joelia (33) kwam terecht in het ziekenhuis. Hun gezondheidstoestand is kritiek.

Eerder deze vrijdag zei de Britse minister van Defensie Gavin Williamson al dat Rusland zijn mond moet houden, waarop de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov reageerde met de woorden: “Misschien heeft hij geen onderwijs gevolgd”, vermoedelijk verwijzend naar de Koude Oorlog.

Lees ook: May moet hard zijn, maar ook beheerst

Vrijdag werd eveneens bekend dat de Russen ook zelf onderzoek doen naar de gifgasaanval. In een verklaring staat volgens Reuters dat de Russen hierbij openstaan voor samenwerking met de Britten. Rusland betichtte de Britten eerder deze week van onwil om de Russen te betrekken bij het onderzoek en toegang te geven tot bewijsmateriaal in de zaak. Ook bereidt het Kremlin naar eigen zeggen stappen voor in reactie op het besluit van de Britse premier Theresa May om 23 Russische diplomaten uit te zetten. Een woordvoerder van Poetin zei dat Moskou “snel” zal reageren.

De Britse politie meldde vrijdag dat de dood van de in Londen wonende Russische balling Nikolaj Gloesjkov voor zover ze nu kan beoordelen, niets met de zaak-Skripal te maken heeft. Gloesjkov, die een vriend was van de in 2013 onder verdachte omstandigheden overleden Russische oligarch en Kremlin-criticus Boris Berezovski, werd maandag dood aangetroffen. De politie behandelt zijn dood wel als een moordzaak voorlopig, uit sectie is gebleken dat Gloesjkov is omgekomen door druk op zijn nek.

‘Verbale escalatie’

NRC-correspondent Melle Garschagen noemt het opmerkelijk dat Johnson nu al zeker lijkt te weten wat zich heeft afgespeeld en spreekt van een “verbale escalatie”. Garschagen wijst op een eerdere zaak, waarin de Russische oud-KGB’er en dissident Alexander Litvinenko stierf na te zijn vergiftigd door thee met het radioactieve polonium. Dat gebeurde in Londen in 2006. Pas tien jaar later was het Britse onderzoek afgerond. De conclusie was dat Poetin en de chef van de geheime Russische dienst waarschijnlijk opdracht hadden gegeven voor de vergiftiging.

De gespannen politieke en diplomatieke relatie tussen Groot-Brittannië en Rusland zou ook kunnen leiden tot fysieke confrontaties, zegt Garschagen. De Londense voetbalclub Arsenal zal het in de kwartfinales van de Europa League namelijk opnemen tegen CSKA Moskou. “Als er een paar honderd Russische fans naar Londen komen en andersom, dan kan dat heibel worden.” De wedstrijden worden op 5 en 12 april gespeeld.

Lees ook dit opiniestuk van Sonia Purnell, auteur van Just Boris, een biografie van Boris Johnson: We hebben diplomatie nodig, we krijgen Boris Johnson

Rutte: wat Britten zeggen is geloofwaardig

Premier Rutte zei vrijdag de Britse verklaring dat de Russen achter de gifgasaanval zitten “zeer geloofwaardig” te vinden, bericht ANP. Maar het kabinet sluit zich niet achter het Britse standpunt dat de aanslag is gepleegd in opdracht van het Kremlin. Sinds de steun aan de Irak-oorlog in 2003, die begon op basis van onjuiste inlichtingen, zegt het kabinet zoiets alleen nog op basis van eigen inlichtingen.

    • Anouk Eigenraam
    • Maarten Dallinga