Foto Ecstatic Motion Group

‘Zolang ik jonge fans heb, zal ik doorgaan’

Googoosh Ze staat al op het podium sinds ze drie jaar was. De Iraanse popster Googoosh (67) staat zaterdag in het Concertgebouw in Amsterdam.

Eén voorwaarde had ze voor het interview: geen politieke vragen. Maar de Iraanse Googoosh kan het zelf niet laten. „Iedere dag volg ik wat er in Iran gebeurt, ik zie wat vrouwen daar doen, hoe ze hun rechten opeisen”, zegt ze. Ze heeft het over de vrouwen die in het openbaar hun hoofddoek afdoen en worden opgepakt. „Ik sta achter hen”, zegt ze.

Faegheh Atashin is de echte naam van Googoosh, de grootste popster uit de Iraanse geschiedenis. Ze staat al op het podium sinds 1953, toen ze drie jaar oud was, als dochter van een circusacrobaat. Ze speelde in tientallen Iraanse films, won veel prijzen en bracht meer dan 150 liedjes uit. Inmiddels is ze 67 jaar oud.

Zaterdag treedt Googoosh voor het eerst op in Nederland, in het Amsterdamse Concertgebouw als onderdeel van haar Memory Makers Tour.

Googoosh heeft in Iran de status van een icoon; als Googoosh voor een kort kapsel ging zaten Iraanse meisjes gelijk in de kappersstoel voor hetzelfde. Ook buiten Iran wordt naar haar muziek geluisterd: in Kazachstan, Rusland, Turkije, Armenië, Afghanistan, Tunesië en Egypte is of was ze ook ooit populair. In 2008 speelden Beyoncé en Jay-Z haar grote hit ‘Talagh’ op hun bruiloft – talagh betekent scheiding.

Googoosh staat symbool voor het moderne Iran van vóór de revolutie. Toen in 1979 het islamitische bewind aan de macht kwam werd het verboden om naar een vrouwenstem te luisteren. Googoosh werd opgepakt, een maand lang vastgezet en kreeg huisarrest. 21 jaar lang trad ze alleen nog stiekem op, bij mensen thuis. In 2000 werd haar huisarrest opgeheven en verhuisde ze naar Canada, waar haar familie woonde.

De dag van haar vertrek is haar eerste herinnering aan Nederland, vertelt ze telefonisch vanuit haar woonplaats Los Angeles. „Ik stapte over op het vliegveld van Amsterdam. Mijn kleinzoon werd die dag twee jaar, ik belde hem vanaf het vliegveld, feliciteerde hem en zei dat ik een cadeau voor hem had meegenomen.” Het is lastig om onder woorden te brengen wat ze die dag voelde, zegt ze. „21 jaar lang vreesde ik nooit meer buiten Iran te komen en ik zou een paar uur later dan eindelijk mijn kleinzoon ontmoeten. Mijn hart was vol vreugde.” Ook wist Googoosh die dag: nu kon ze zich weer op het podium begeven. Ze deed een tournee door het Golfgebied en Noord-Amerika, waar honderdduizenden fans op af kwamen.

Wordt u niet moe van het optreden?

„Nee, het gevoel dat ik krijg als ik op het podium sta, is zo waardevol. Kijk, er is een generatie die met mijn optredens en films is opgegroeid, maar er komen naar mijn concerten ook altijd veel jongeren die mij nog nooit ergens hebben gezien en toch naar mijn muziek luisteren. Die spanning die zij daar voelen, geeft mij zoveel energie. Zolang zij daar staan, zal ik hiermee doorgaan.”

Hoe maakt u muziek die voor die generaties aantrekkelijk blijft?

„In de tijd dat ik begon, werd er door zangers alleen maar gezongen. Ik was een van de eersten die er echt een optreden van maakte en probeerde mijn gevoelens over te brengen met mijn muziek. Ik heb toen een belangrijke band met mijn publiek opgebouwd, denk ik. Ik doe altijd mijn best om op de tijd vooruit te lopen. Ik wil elke leeftijd kunnen raken. Dat heb ik altijd al moeten doen, toen ik als klein kind op het podium stond, moest ik snel leren om met volwassenen om te gaan. Wat denk ik ook belangrijk is: ik heb altijd goed voor Googoosh gezorgd, ik heb mijn jongere kant in leven gehouden.”

Hoe heeft u dat gedaan?

„Sommige mensen denken dat je vanwege je leeftijd bepaalde gedachten of behoeftes niet mag hebben. Of dat je niet meer op een bepaalde manier kan leven, daar geloof ik niet in. Alle oudere mensen hebben nog een jonge kant in hen die ze altijd aandacht moeten blijven geven.”

U wordt vaak een diva genoemd, wat vindt u daarvan?

„Wat betekent diva?”

Vrouwen die heel, uhm…

„Ik zit je te pesten, ik weet wel wat een diva is. Net als alle andere diva’s in de wereld noemen ze mij ook diva. Als je het eenmaal bent is het niet erg dat ze je zo noemen, toch?”

In 2014 bewees Googoosh weer dat ze vooruit liep op haar generatiegenoten toen ze de clip van het nummer ‘Behesht’ (‘paradijs’ in het Perzisch) uitbracht. De clip gaat over een vrouw die uiteindelijk blijkt verliefd te zijn op een andere vrouw. ‘Freedom to Love’, staat er aan het einde op het scherm, en dan: ‘For all’. De video is op YouTube al vier miljoen keer bekeken. Hiermee was Googoosh een van de eerste Iraanse publieke bondgenoten van de LHBT-gemeenschap, die in Iran de doodstraf riskeert. Googoosh moest dit Iraanse taboe doorbreken, zegt ze.

Hoe werd er vanuit Iran op gereageerd?

„Ik kreeg ontzettend veel berichten van mensen die me bedankten en zeiden dat ze er door de video eindelijk met hun ouders over konden praten, dat hun ouders begrip kregen voor hun gevoelens. De mensen die het nummer schreven hebben er trouwens veel last van gehad. Maar de meeste reacties waren positief. Ik ben blij dat ik dit heb gedaan.”

Denkt u dat u ooit nog in Iran zal optreden?

„Ik wens en hoop het natuurlijk, maar ik ben bang dat het niet meer gaat gebeuren.”

Is er nog iets wat u zelf wilt delen?

„Ja, iets te laat, maar ik wil alle vrouwen in de wereld feliciteren met internationale vrouwendag. Wereldwijd zijn vrouwen zo goed bezig: de beste artsen, ingenieurs, wetenschappers, Nobelprijswinnaars. Ik zie hoe vrouwen de mannen voorbijstreven en voor hun rechten opkomen. Ik zie ze wat ze doen. Ze maken me zó blij.”