Venduehuis veilt privébezit en kunst van ‘meneer Delta’

Veiling

De overleden Rotterdamse galeriehouder Hans Sonnenberg schonk al voor miljoenen aan museum Boijmans. Het Venduehuis veilt volgende week kunst en andere privébezittingen van hem. De opbrengst gaat naar Boijmans.

Galeriehouder Hans Sonnenberg leek een onverwoestbare dinosaurus. Zelfs op zijn 89ste en met een haperend gestel piekerde hij er niet over zijn Galerie Delta in Rotterdam te sluiten. Hooguit werd het tijd om een beetje op te ruimen.

Begin september gingen vijftig kunstwerken uit de opslagruimte van zijn galerie op transport naar het Venduehuis in Den Haag. Maar nog voordat Sonnenberg de contracten met het veilinghuis had getekend, overleed hij op 29 september.

Die onverwachte gebeurtenis betekende een wijziging van de plannen. Op 21 maart veilt het Venduehuis nu álle kunstwerken en andere privébezittingen van Sonnenberg – liefst 851 kavels. De verwachte opbrengst, een half miljoen euro, is bestemd voor het aankoopfonds van Museum Boijmans Van Beuningen. De banden tussen het Rotterdamse museum en Sonnenberg waren al hecht. In 2000 schonk ‘meneer Delta’ het museum al eens voor 30 miljoen euro aan kunst.

Organisator van de veiling is kunstadviseur Peter van Beveren, een goede vriend die Sonnenberg al jaren hielp met zijn zakelijke besognes. Soms bespraken ze samen ook de toekomst van Sonnenbergs collectie. Van Beveren: „Driekwart jaar geleden wees Hans in zijn woonkamer naar zijn kunstwerken van Karel Appel, Constant en Asger Jorn. ‘Aan wie zullen we die nu weer eens cadeau doen?’ bromde hij. ‘Ex [de directeur van Boijmans, red.] wil die postzegels niet.’”

Tom Wesselman, Little Nude (1966, plexiglas, 19,5×20×3 cm, nummer 61 van editie van 75). Richtprijs: €2.000-3.000

Zijn Cobra-kunstwerken schonk Sonnenberg afgelopen zomer aan het Stedelijk Museum Schiedam. Thuis hing hij daarna schilderijen op van de Nieuw Wilden, de Duitse kunstenaars uit de jaren tachtig die hij regelmatig in zijn galerie toonde. Een groot doek van Rainer Fetting, van een naakt stel in een boot, is het verwachte topstuk uit Sonnenbergs nalatenschap.

Indonesische kunst

De veilingcatalogus geeft een mooi beeld van een van de belangrijkste naoorlogse cultuurdragers uit Rotterdam. Onder de eerste kavels portretten en parafernalia van zijn (groot)ouders, onder meer de militaire decoraties die Sonnenbergs grootvader verdiende met dubieuze exercities in Nederlands-Indië.

In de veiling ook de antieke meubels van zijn ouders, die Sonnenberg later inspireerden om ‘hedendaagse dingen’ te gaan verzamelen. En de tribale Indonesische kunst, die de in Makassar geboren galeriehouder gretig bleef verzamelen.

De Havilland DH82 Tiger Moth, schaalmodel (45×155×127 cm). Richtprijs: €250-350

Het kostte Van Beveren maanden om Sonnenbergs appartement en galerie uit te ruimen. „Hans was een bewaarder. Wie heeft al zijn giro-afschriften uit 1979 nog in huis? Zelfs de bontjas van zijn moeder hing nog in zijn kelderbox.”

Nieuwe markt

Aan de veiling is goed af te lezen hoe trouw Sonnenberg was aan zijn kunstenaars. Neem de 36 werken van Serge Vandercam, een relatief onbekende Belgische Cobra-kunstenaar. „Met liefde verzameld”, zegt Van Beveren.

Twee jaar geleden verbond Van Beveren zich aan het Venduehuis. Na de veiling in oktober van de privécollectie van de Schiedamse verzamelaar Ron Klein Breteler wordt Provenance: Galerie Delta de tweede verzameling hedendaagse kunst die hij bij het Venduehuis aanbracht.

Het succes van de Breteler-veiling heeft goodwill gekweekt, constateert Van Beveren. „In Nederland bestaat nauwelijks een secundaire markt van contemporaine kunst. Galeries zijn niet kapitaalkrachtig genoeg om het werk van hun kunstenaars terug te kopen. Maar die Breteler-veiling heeft aangetoond dat als je een goede catalogus maakt en de kunst op kijkdagen mooi presenteert, dat je toch resultaat kunt boeken.”

Rainer Fetting Im Boot (1982, acrylverf op doek, 210×260 cm). Richtprijs: €15.000-20.000

De Breteler-veiling bracht drie ton op. Dat leidde tot telefoontjes van verzamelaars op leeftijd die kleiner zijn gaan wonen, of een deel van hun collectie willen verkopen om de kinderen alvast een deel van de erfenis te schenken. Van Beveren spreekt voorzichtig van „een sneeuwbaleffect”. „Het lijkt erop dat we een markt aan het creëren zijn.”

    • Arjen Ribbens