Opinie

    • Christiaan Weijts

Stientje Statiegeld

Grote verwarring onder zwerfvuilrapers: moeten ze flesjes en blikjes nu opruimen of juist in de berm laten liggen? Het kabinet wil er nog geen statiegeld voor invoeren en geeft de verpakkingsindustrie nu drie jaar de kans om het zwerfafval zelf radicaal te verminderen. Raap je die troep als betrokken burger op, dan help je de industrie dus.

Een duivels dilemma, maar op basisschool De Meander in Nieuwegein laten ze zich er niet door hinderen. Daar trekt de hele school in groepjes de buurt in, met vuilniszakken en grijpertjes, in gele hesjes. De organisatie Let’s Do It Kids verzorgt er een ochtend, met gastlessen over de plastic soep, over hergebruik, en voor de onderbouw is er een poppentheater.

„Statiegeld is maar een deel van de oplossing”, zegt Sjaak Veeken, die al op zo’n tachtig scholen zijn lesprogramma heeft gegeven. „Opruimen is ook een deel. Maar het gaat er vooral om dat je je bewust wordt van je gedrag. Alle klassen leren tegelijk dat het niet cool is om afval op straat te gooien.”

Trots komen de kinderen terug met hun bomvolle zakken. „Kijk, een gymschoen!” Bierflesjes, zakjes, snoeppapiertjes, oud vuurwerk, cellofaan van tussendoortjes, peuken… „Veel meer dus dan alleen blikjes en flesjes,” zegt Veeken. „Soms zeggen scholen: jullie moeten vooraf zelf maar wat vuilnis neerleggen, want het is hier hartstikke schoon. Ben je mal! Ook daar komen ze met volle zakken terug.” Ondanks het gigantische netwerk dat ons land heeft aan afvalcoaches, zwerfies, schoonsupporters, zwerfinators, cleaner-kids en andere begeesterde papierprikkers.

NRC peilde dat ‘energie en afval’ in de topvier staat van verkiezingsthema’s die burgers werkelijk bezighouden. Zo’n 80 procent wil dat dat statiegeld er komt. Tweederde van de gemeenten heeft zich bij de statiegeldalliantie aangesloten. Milieubewegingen en landbouworganisaties zijn zeldzaam eensgezind. In ons anders zo verdeelde land is die massale eendracht niets minder dan een godswonder.

Het is dus een fluitje van een cent om de held van deze verkiezingen te worden. Als je tenminste de staatssecretaris bent die erover gaat. De rode loper lag uitgerold voor Stientje van Veldhoven (D66) en zij hoefde alleen maar het lintje door te knippen om onder luid gejuich haar nieuwe erenaam te krijgen: Stientje Statiegeld. Maar nee, bij het debat donderdag bleef Stientje bij haar standpunt en beloonde zo de uitsteltactiek van de verpakkingsfabrikanten, tot eind 2020.

Sjaak Veeken wil in 2025 één miljoen kinderen bereikt hebben met zijn bewustwordingslessen. Hij zit al op vijftienduizend. Een optimist zou zeggen: tegen die tijd is dat statiegeld niet eens meer nodig.

Christiaan Weijts schrijft op deze plek iedere vrijdag een column.
    • Christiaan Weijts