Spraakprobleem? Al eens aan beatboxen gedacht?

Beatboxen De beste beatboxers van de wereld zien meer toepassingen dan muziek, en geven workshops op scholen. „We zien dat zelfs de meest verlegen kinderen van zich laten horen.”

Kaila Mullady en Mark Martin: respectievelijk de wereldkampioen beatboxen en de kampioen van Noord-Amerika. Foto Amit Bhowmick

Zelfs haar naam klinkt ritmisch. Kai-la Mul-la-dy. En in haar zinnen zit een zekere melodie, een aanstekelijk tempo waardoor je als vanzelf aan haar lippen hangt. Af en toe maakt Mullady (25) opeens een trompetgeluid of roffelklank. Direct bijgevallen door partner en collega Mark Martin (29). Beatboxen is voor hen een manier van leven. „Mensen die de term voor het eerst horen denken soms dat het een vorm van martial arts is”, zegt Martin over de muziekstijl die eind jaren zeventig werd uitgevonden in Amerika, en die draait om het vocaal nabootsen van geluiden. Vooral in hiphop zijn vaak beatboxers te horen.

Mullady werd in 2015 de vrouwelijke wereldkampioen beatboxen; Martin was in 2016 de beste beatboxer van Noord-Amerika. Samen reizen ze de wereld over: onder de naam Lightship geven ze shows en workshops, en in hun woonplaats New York geven ze beatboxlessen aan kinderen met spraakproblemen.

„Vroeger maakte ik overal een instrument van”, zegt Mullady tijdens een gezamenlijk bezoek aan Amsterdam met hun improvisatie-hiphopcollectief North Coast, voor festival Impro. „Ik pakte de pannen uit de keukenkastjes om erop te trommelen, roffelde met het bestek op tafel, tot groot ongenoegen van mijn moeder… Beatboxen was een instrument dat niemand van me kon afpakken.”

Kaila Mullady aan het beatboxen.

En toen dacht je: hiermee wil ik later mijn geld verdienen.

„Nee joh, ik merkte alleen dat ik klasgenootjes kon laten lachen door rare geluiden te maken. Ik wist niet eens dat het een officiële naam had. Maar in 2012 brak ik mijn rug en zat ik acht maanden thuis. In die tijd kwam ik in contact met Kid Lucky, een beatboxer uit New York. Hij deed ook aan beat rhyming: rappen en beatboxen tegelijk. Dat is gaaf, dacht ik toen. Tegen de tijd dat mijn rug genezen was, wilde ik niet meer terug naar mijn oude baan. Ik begon op straat te performen en ontmoette via-via Mark.”

Mark Martin: „Ik wilde als kind altijd drummen, maar van mijn ouders moest ik zingen in het schoolkoor. Zodoende hoorde ik de drummers in de schoolband met elkaar praten. Ze spraken hun partijen letterlijk uit: ‘Dan doe ik ra-ta-ta-tss en jij beng-tss-tata-beng’… Dat vond ik cool. Vervolgens zochten ze in het koor iemand die de vocale percussie wilde doen. Dat werd ik dus.”

Wat maakt iemand tot een goede beatboxer? Is het een kwestie van lichaamsbouw, stemgeluid, durf…?

Mullady: „Iedereen kan beatboxen. Je hebt alleen je lippen, tanden, longen en tong nodig. Dat is juist het mooie.”

Martin: „Zonder tanden lukt het ook nog wel. Dus zelfs als je op je tachtigste wilt beginnen en je hebt een kunstgebit: no worries.”

Mullady: „Juist vanwege onze verschillen in lichaamsbouw hebben we allemaal een ander instrument. Als je een spleetje in je tanden hebt bijvoorbeeld, dan geeft dat al een uniek geluid. Voor een goede basis is alles wat je hoeft te doen drie letters zeggen, met heel veel overtuiging: de p, de k en de t.”

Martin: „De p moet je lekker laten ploffen. Alsof je iemand een kus geeft. Geen zachte p, zoals in het woord popcorn.”

Beatboxen kan kinderen helpen die het eng vinden om in het openbaar te spreken

Kaila Mullady

P-T-T-P-K-T-T-P-K. Zoiets?

Mullady: „You go girl! Je hebt een prachtige K. Zie je wel dat er genoeg vrouwelijk talent is…”

Is beatboxen zo’n mannenwereld?

Mullady: „In 2013 deed ik mijn eerste fight, waarbij je het tegen een andere beatboxer moet opnemen. Iedereen zei: je gaat het verliezen, vrouwen kunnen niet laag en snel genoeg beatboxen. Nog nooit had in Amerika een vrouw een man verslagen. En dat deed ik dus wel. Ik gaf mijn tegenstander na afloop een knuffel, en toen fluisterde hij in mijn oor: je hebt alleen maar gewonnen omdat je een meisje bent. Dat deed zo’n pijn. Eerst zeiden ze dat ik niet kon winnen omdat ik een meisje was, en vervolgens zeiden ze dat ik alleen daardoor gewonnen had. Toen besefte ik: alles wat ik doe wordt toch wel bekritiseerd en beoordeeld. En dus wil ik mensen nu helpen om met beatboxen hun zelfvertrouwen te vergroten.

Moet je niet juist al zelfverzekerd zijn om dit te doen?

Mullady: „Beatboxen kan kinderen helpen die het eng vinden om in het openbaar te spreken. Je kunt op school overal op worden afgerekend. Zeg jij: mijn lievelingskleur is rood, dan zeggen klasgenootjes: rood is stom, blauw is veel cooler. Je hebt bij beatboxen geen woorden om je achter te verschuilen, en daardoor is iedereen gelijkwaardig. Op scholen zien we dat zelfs de meest verlegen kinderen van zich laten horen tijdens beatboxworkshops.”

Martin: „We geven ook beatboxles aan blinde mensen. Stuk voor stuk natuurtalenten. Niet alleen omdat hun gehoor zo’n belangrijk zintuig voor ze is, maar ook omdat ze er totaal niet mee bezig zijn hoe ze eruit zien. Ik geef beginners altijd de tip: oefen met je ogen dicht, uit de buurt van een spiegel.” Mullady: „Je ziet er niet op je charmantst uit als je rare geluiden met je mond maakt. Ik haat mijn beatboxfoto’s – ik sta er altijd op met een gek verwrongen gezicht. Maar als mensen horen wat je kunt, letten ze niet op hoe je eruit ziet.”

Mark Martin in de studio.

Inmiddels zetten jullie beatboxen zelfs in als spraaktherapie.

Mullady: „We werken samen met scholen en logopedisten om kinderen aan hun spraakproblemen te laten werken. Wat wij doen is geen vervanging van logopedie, maar het voegt wel luchtigheid en speelsheid toe. Vaak hebben ze niet eens door dat wij er zijn om ze iets te leren. Ze denken alleen: wie zijn die rare gasten met hun grappige geluiden? Terwijl we met ze aan het beatboxen zijn, oefenen ze ongemerkt met hun uitspraak en articulatie.

Martin: „We hebben leerlingen die het woord ‘chicken’ niet kunnen uitspreken. Dus dan oefenen we een ‘tsj-tsj-tsj’-geluid. Dat gaat prima. Vervolgens zeggen we: laat nu eens k-k-k horen. Ook dat lukt probleemloos, net als n-n-n. Tot slot laten we ze alles combineren: tsj-k-n. En voilà: chicken.”

Mullady: „We hebben nu plannen om samen te werken met de Amerikaanse Stuttering Foundation. Beatboxen kan ook heel goed helpen bij stotteraars. Of bij kinderen met selectief mutisme. Mijn neefje praatte de eerste paar jaar van zijn leven niet. Als ik aan het oppassen was, kwam zijn logopedist langs, maar hij vertikte het om een woord te zeggen. Tot hij hoorde dat ik met zijn broer aan het beatrhymen was op het woord ‘baseball’. Toen begon hij opeens ook ‘baseball’ te zeggen.”

    • Gemma Venhuizen