Oneka von Schrader onderzoekt de dans van de vagina

Dansfestival Something Raw

Choreograaf Oneka von Schrader treedt op met haar Superdance. „Je beweegt anders als je je bewust bent van je vagina in de ruimte.”

Superdance, Oneka von Schrader. Foto Ernst van Deursen

Dansen doe je met je hele lichaam, met alle lichaamsdelen. Ja toch? Nou, nee. Tot die conclusie kwam theatermaakster (en shiatsu-beoefenaar) Oneka von Schrader. In deze laatste editie van het Amsterdamse dans- en performancefestival Something Raw (een nieuw festival gaat buiten de theatermuren verder) vraagt zij met Superdance aandacht voor een lichaamsdeel waarvan de theatrale, laat staan dansante kwaliteiten zelden werden belicht.

Het was niet de bedoeling van de 30-jarige Weense om een stuk over „de helende kracht van de vagina” te maken. „Maar tijdens de audities bleken vooral vrouwen de eigenschappen te hebben die ik zocht”, vertelt ze aan de telefoon. „Niet dat mannen het niet doen, maar vrouwen zijn meer geneigd rekening met elkaar te houden. Ik zocht mensen met solistenprésence én teamspirit.”

Vrouwelijkheid is sowieso een terugkerend thema in het werk van Von Schrader, evenals lichaamscycli. Panda Express (2016) was bijvoorbeeld een existentialistische theeceremonie die op den duur, bij het schaars raken van de thee en het vollopen van de blaas, uitliep op een even serieuze, en daardoor koddige, plassceance.

Met een all female cast van zes was, aldus Von Schrader, de stap naar de vagina gauw gezet. Door gesprekken en discussies over wat het betekent om als vrouw en als vrouwelijke danser te worden geïdentificeerd. Door lezing ook van verschillende teksten, zowel populair-wetenschappelijke (Naomi Wolfes Vagina: A New Biography bijvoorbeeld) als oude mythes.

New Feminism

Ook opmerkelijk veel andere jonge(re) vrouwelijke choreografen houden zich bezig met Vrouwelijkheid en ‘new feminism’: in Nederland o.a. Florentina Holzinger, Keren Levi en Nicole Beutler. Hetgeen daarbij bijna altijd de blinde vlek blijft, stelt Von Schrader centraal: de vagina. Niet per se als het ultiem vrouwelijke, en zeker niet als leegte of gebrek-aan, maar als een lichaamsdeel met bepaalde kwaliteiten. „Hoe verhoud je je daartoe, hoe ziet de dans van de vagina eruit?”

Superdance, Oneka von Schrader. Foto Ernst van Deursen

Dansen vanuit de vagina wilde ze dus. „Klinkt een beetje vreemd, ik weet het. Maar het is wel écht anders als je je bewust bent van je vagina in de ruimte. Ik merk dat ik er zelfbewuster van ben gaan lopen. We zijn, anders dan mannen, meestal geneigd in te houden, te verbergen. Benen over elkaar. Zo eis je geen plaats voor jezelf op. Ik zie deze voorstelling als een soort fysiek feminisme. Ik wil ruimte voor de vagina.”

Van een spiernaakt lichaam, erkent ze, kijkt tegenwoordig niemand meer op in het theater. Op elk prestigieus podium zijn wel eens topless of poedelnaakte danseressen te zien. „Toch blijft jezelf ontkleden ten overstaan van collega’s en het publiek altijd beladen voor een performer. Daar kun je mee spelen, die gêne is herkenbaar en geestig.” Zo is in de voorstelling bijvoorbeeld een scène te zien die is ontleend aan een Japanse mythe. De godin van de dans verleidt daarin de vertoornde zon tot schijnen met een onweerstaanbaar grappige striptease.

Masseren

Ondanks de focus op het vrouwelijk geslachtsdeel is Superdance geen anatomische les of gynaecologische choreografie. De nadruk ligt niet zozeer op vormen als wel op richting en energie. Op een paar verstilde, intieme scènes na rennen de danseressen veelvuldig over het toneel, samen, als een zwerm vogels, een school vissen. Uiterst alert op de onderlinge afstand, de eigen plaats en die van de groep in de ruimte, steeds veranderend en verandering veroorzakend.

Het vrouwelijk vermogen tot samenwerken inspireert Von Schrader. Het is – zegt zij als shiatsu-adept – een soort „masseren van de ruimte”. Ze giechelt, maar het is haar ernst: „We zien de ruimte als een grote vagina.”