NRC checkt:‘Mannen eten 130, vrouwen 88 gram vlees , vlees zit in schijf van vijf’

Aldus de Centrale Organisatie voor de Vleessector in een persbericht, naar aanleiding van de Week zonder Vlees.

iStock

De aanleiding

Vorige week werd voor het eerst de Week zonder Vlees georganiseerd, bedacht door Isabel Boerdam, oprichter van een vegetarisch blog. De naam zegt het al: wie meedeed at een week geen vlees. Dat heeft volgens de organisatie allerhande voordelen voor het milieu.

Maar de Centrale Organisatie voor de Vleessector ergert zich aan verschillende van die uitspraken en stuurde daarover een persbericht uit. Volgens voorzitter Jos Goebbels wordt met feiten en cijfers gegoocheld. Wij bekeken twee uitspraken uit het persbericht. Allereerst dat „mannen en vrouwen tussen de 19 en 50 jaar respectievelijk 130 en 88 gram” vlees eten per dag. En vervolgens: „vlees zit [...] in de Schijf van Vijf”.

En, klopt het?

De eerste stelling: volgens de COV overdrijft de Week zonder Vlees onze vleesconsumptie. Mannen eten dagelijks 130 gram vlees, zegt de COV, en vrouwen 88 gram.

Die cijfers, afkomstig van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), kloppen (op 1 gram na). Wij vinden 131 en 88 gram in de meest recente peiling van het RIVM, dat dit berekende door een representatieve groep mensen te vragen wat ze in twee dagen precies gegeten hebben.

Maar in de context kloppen de cijfers weer niet helemaal. Want in dat gemiddelde zijn ook de mensen meegenomen die (soms) geen vlees eten: flexitariërs, vegetariërs en veganisten. Dat haalt het gemiddelde omlaag. Volgens hetzelfde onderzoek wordt er, áls er vlees op het menu staat, bij mannen tussen de 19 en de 50 gemiddeld gemiddeld 141 gram per dag gegeten. Bij vrouwen in die leeftijdscategorie is dat 101 gram.

Zo’n studie waarin mensen zelf moeten zeggen wat ze eten, blijft overigens lastig: soms vergeten respondenten wat ze precies verorberd hebben of geven ze sociaal wenselijke antwoorden. Maar cijfers op het gebied van vleesconsumptie zijn schaars. Specifiekere data hebben we niet en ze komen aardig overeen met cijfers van de Wageningen Universiteit op basis van geslachte dieren en de in- en uitvoer van vlees.

De Week zonder Vlees noemt een veel hoger getal [PDF]: 200 gram. Dat is de uitkomst van een eigen rekensom, met behulp van verschillende bronnen: cijfers van een ander onderzoek van het RIVM en cijfers van het Sociaal en Cultureel Planbureau over vegetariërs en veganisten in Nederland.

Maar daarvoor worden dus cijfers uit verschillende onderzoeken (met verschillende onderzoeksmethoden) bij elkaar gegooid. Dat is vaak niet erg nauwkeurig, zegt consumptiesocioloog Hans Dagevos van de Wageningen Univeristeit.

In ieder geval eten de volwassen vleeseters iets meer dan 130/88 gram per dag, maar weer niet zoveel als de Week zonder Vlees berekende. De stelling van de COV is grotendeels waar.

Dan de tweede stelling: De COV benoemt vervolgens de gezondheidsvoordelen van vlees. „Vlees zit niet voor niets in de Schijf van Vijf”, staat in de persverklaring.

En, klopt het?

Deels. Alleen onbewerkte, magere vleessoorten, zoals kipfilet, varkenshaas en biefstuk, staan in de schijf van vijf (de lijst van producten die volgens het Voedingscentrum in een gezond eetpatroon passen). Dit is, blijkt uit cijfers van het RIVM, ongeveer eenderde van alles wat we eten. Dat betekent dus dat tweederde van wat we eten buiten de schijf van vijf valt, zegt Jasper de Vries van het Voedingscentrum. Bewerkt vlees – denk aan worst en hamburgers – wordt in verband gebracht met beroerte, diabetes type 2 en kanker. Ook vlees zoals speklappen staat niet in de schijf van vijf, omdat het veel (ongezond) vet bevat. Daarnaast eten vooral oudere mannen gemiddeld vaak meer rood vlees (zoals biefstuk) dan het Voedingscentrum aanraadt. De tweede stelling is grotendeels onwaar

Wil je ook een bewering gecheckt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Geertje Tuenter