46 jaar vermist, ziet Ria er nu zo uit?

Verouderingsportret

Op 11 december 1971 verdween Ria, moeder van drie kinderen. De politie zet nu haar laatste troef in: een verouderingsportret.

Links: trouwfoto van Ria Daanen-Visseren, 1966. Rechts: het verouderingsportret, door de Britse hoogleraar Wilkinson. Beeld Foto Pander/John Moores University

„Die tanden!” De dochter kan er wel om lachen, zelf heeft ze ook geen perfect gebit. Maar het is wel even wennen om haar moeder zo te zien. Een dame van 71, licht gekromde neus, asymmetrische oogstand, wenkbrauwen geprononceerd. Dit is hoe Ria Daanen-Visseren, zoals haar moeder heette toen ze op 11 december 1971 spoorloos verdween, er nu uit zou zien, áls ze nog in leven is.

Bij benadering, benadrukt hoogleraar Caroline Wilkinson van de Universiteit van Liverpool, maker van het verouderingsportret. „Wetenschappelijk is het allerminst, zie het als een artistieke interpretatie.”

Eind vorig jaar publiceerde NRC een geïllustreerde longread over de vermissing van Ria. De 26-jarige vrouw verdween in de nacht uit Koudekerk aan den Rijn na een echtelijke ruzie en liet haar drie kinderen achter, destijds vier en één jaar oud. Zou ze zijn vertrokken? Is er iets anders gebeurd? Haar kinderen, inmiddels van middelbare leeftijd, hebben nog altijd geen idee. Ze zijn erdoor getekend, zoals alle families van langdurig vermisten. In Nederland zijn ruim 1.500 mensen langer dan een jaar vermist.

Rechercheur Piet Noorlander van het Landelijk Bureau Vermiste Personen hield zich bezig met Ria’s zaak. Hij sprak met de achterblijvers en trachtte – zonder resultaat – een DNA-profiel van Ria op te stellen. Gevonden is ze nog altijd niet, daarom zet hij nu zijn voorlopig laatste troef in: een verouderingsportret, gecreëerd door forensisch antropoloog Wilkinson, dé specialist op dit gebied.

Gangbaar is zo’n portret niet, want in de opsporing hebben langdurig vermisten weinig prioriteit. Urgente misdaadzaken gaan altijd voor, sommige vermisten wíllen niet gevonden worden. Maar mocht de kans op leven voldoende groot zijn en het lot écht ongewis, dan is een verouderingsportret de overweging waard.

Twee keer eerder heeft Noorlander er eentje laten maken. Van iemand die zomaar verdween in Spanje en een ander die na het wandelen in Nederland niet meer terugkwam. Noorlander verzamelt fotomateriaal van de vermiste en diens familie en het Nederlands Forensisch Instituut vraagt Wilkinson in Liverpool het gezicht te verouderen. Dat kost 600 euro.

Het is een andere tak van sport dan haar dagelijks werk, zegt Wilkinson. Ze maakt vooral wetenschappelijke gezichtsreconstructies op basis van schedels en werd bekend door reconstructies van onder meer Johann Sebastian Bach, koning Richard III en het ‘Maasmeisje’, in 2006 gevonden in de Nieuwe Maas zonder identiteit. Van verouderingsportretten zoals dat van Ria, gebaseerd op foto’s, maakt ze er enkele per jaar.

Het blijft lastig te voorspellen hoe iemand veroudert, zegt Wilkinson. Genen spelen een rol, maar ook levensstijl en uiterlijke keuzes die iemand maakt. „Neem Ria’s tanden. Ik heb ze geconstrueerd op basis van een foto waarop te zien was dat Ria een scheve onderkaak had. Maar het kan natuurlijk zijn dat ze haar tanden heeft laten rechtzetten. Dat weet je nóóit.” En over kenmerken als de haardracht valt al helemaal niets te zeggen. „Die moet je een beetje blurren.”

De focus legt Wilkinson in zulke portretten op de neus, de mond en de ogen. Dat zijn de gelaatskenmerken die over de jaren het minst veranderen. Ze bekijkt zo mogelijk foto’s van ouders van de vermiste en broers of zussen om te zien hoe zíj verouderen en wie de meeste gelijkenis heeft. „Ria lijkt het meest op haar moeder, maar heeft ook kenmerken van haar vader en haar broer. Ik heb die allemaal gecombineerd.”

En daarin onderscheidt haar benadering zich van die van websites die ook verouderingsportretten aanbieden. Die zijn gebaseerd op algoritmen van gemiddelde veroudering, Wilkinson neemt ook genen en gezichtsstructuur mee. „Voor wat het waard is, natuurlijk.”

Een verouderingsportret van vermiste kinderen is lastig, hun gezicht verandert. Oudere gezichten blijven wat ze zijn en krijgen vooral rimpels rond mond en ogen. Gezichten van blanke Europeanen verouderen het snelst. „Een gekleurde huid geeft meer bescherming tegen ouderdom. En blanke Europeanen hebben vaak grotere kenmerken, zoals neus en kin. Dat gaat zakken en hangen.”

Nu het verouderingsportret van Ria klaar is, zal die verschijnen op de openbare website van Interpol. Alle 201 Interpolbureaus in de wereld krijgen daarvan bericht. Ze kunnen vergelijken of iemand in hun database gelijkenis vertoont met de afbeelding van Ria. Bij een ‘match’ zal Ria niet meer in leven zijn – Interpol heeft alleen ongeïdentificeerde stoffelijke overschotten in zijn database.

Ria staat daarnaast internationaal gesignaleerd in de politiesystemen. Bij een politiecontrole zal haar gevraagd worden of ze contact wil met haar familie. Zo ja, dan geeft rechercheur Piet Noorlander aan de achterblijvers de verblijfplaats en contactgegevens vrij. Zo nee, dan zal hij tegen hen zeggen dat Ria is gevonden en gecontroleerd. „Ergens in de wereld.”

Lees ook de geïllustreerde longread: Ria is weg
    • Freek Schravesande