Wonen naast Schiphol? Prima, maar zeur dan niet

Gemeenteraadsverkiezingen in Aalsmeer

Sinds dit jaar mag er weer worden gebouwd bij Schiphol. Maar dan moeten gemeenten de luchthaven wel vrijwaren van claims.

In Hilversum zijn vliegtuigen nooit ver weg: ruim 70 procent van het grondgebied geldt als ‘beperkingengebied’. Olivier Middendorp

Op haar tuinmeubels ligt standaard zwarte drab, in de zomer moet ze het gesprek in de tuin onderbreken door de herrie en op haar vrije zaterdag schrikt ze om half zeven wakker van de vliegtuigen. Marlies de Vries (47) woont met man Jurg (45), zoontjes Daan (15) en Siep (12) en hond Skip op de Máximastraat in Aalsmeer. Dit is de gemeente waar ruim 70 procent van het grondgebied als ‘beperkingengebied’ van Schiphol geldt; woningbouw is er niet mogelijk.

De roodgekleurde tweekapper van de familie De Vries staat op nog geen twee kilometer van de Aalsmeerbaan, een van de zes start- en landingsbanen van luchthaven Schiphol. Schiphol groeide afgelopen tien jaar met 14 procent in aantal vliegtuigbewegingen maar het aantal vluchten op de Aalsmeerbaan met zo’n vijftig procent. In de tuin staat een ‘Te koop’-bord. Het huis is intussen verkocht. „Dan denk je misschien dat we uit Aalsmeer weggaan”, lacht Marlies de Vries. „Maar nee, we verhuizen naar een paar honderd meter verderop”, zegt ze aan de keukentafel, tussen de verhuisdozen. „Het maakt niet uit waar je naar toe verhuist. Je hoort de vliegtuigen overal. In Kudelstaart, in Uithoorn, in Amsterdam. Bovendien: mijn man werkt hier op de bloemenveiling, die wíl helemaal niet weg.”

Hun nieuwbouwhuis uit 2005 staat aan de rand van de geluidshinderzone: een gebied waar in principe geen nieuwe woningen mogen worden gebouwd vanwege geluidsoverlast en veiligheidsregels.

Tot dit jaar, want sinds 1 januari mag er weer gebouwd worden in de buurt van Schiphol, een gewilde regio met een groot woningtekort. Voor de zone direct onder en naast de start- en landingsbanen blijven beperkingen gelden. Maar voor het gebied daar net buiten mogen gemeenten zelf bepalen of ze er huizen neerzetten. Zolang zij (potentiële) nieuwe bewoners maar vroeg informeren over de overlast die zij van Schiphol kunnen ervaren. Schiphol wordt gevrijwaard van claims en aansprakelijkheid. Dus komen er klachten van deze nieuwe bewoners, dan zijn gemeenten daarvoor verantwoordelijk.

Kettingbeding voor woningen

Onderdeel van deze deal die toenmalig staatssecretaris Sharon Dijksma (Infrastructuur en Milieu, PvdA) met provincies, gemeenten en Schiphol sloot, is dat kopers van nieuwe woningen een kettingbeding moeten tekenen: een bepaling in de koopovereenkomst waarin zij verklaren dat zij zich bewust zijn van de aanwezigheid van de luchthaven en eventuele overlast. De bepaling moet op straffe van een boete van 100.000 euro ook in opvolgende koopovereenkomsten staan. Een nieuwe bewoner mag klagen over herrie, maar na ondertekening is er volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat „geen reëel risico op terechte schadeclaims”.

„Je wordt als burger dus niet monddood gemaakt”, reageert advocaat Wiert Leistra, specialist in vastgoed- en overheidsrecht, „maar het wordt je wel nagenoeg onmogelijk gemaakt succesvol een claim in te dienen.” Overheden werken wel vaker met een kettingbeding om zich in te dekken tegen schadeclaims, zegt hij. „Als er in de toekomst meer vliegbewegingen komen en je klaagt bij de gemeente dan zeggen zij: u wist dat dit ging gebeuren. Kijk maar eens in uw leveringsakte. Terwijl negen van de tien mensen natuurlijk helemaal niet weten waar ze precies aan beginnen.”

Dat er weer gebouwd mag worden in de nabijheid van Schiphol komt in een tijd waarin de groei van de luchthaven onder toenemende druk staat. Een kabinetsbesluit over de uitbreiding van vliegveld Lelystad, dat een deel van de vluchten moet overnemen, is na aanzwellende kritiek met minimaal een jaar uitgesteld. Daar komt bij dat het aantal klachten over Schiphol afgelopen jaar met 40 procent steeg.

Marco Alderden is met zijn seringtakken in de weer, pal naast de Aalsmeerbaan.
Foto Olivier Middendorp

Lokale verkiezingsstrijd

Omdat de Aalsmeerbaan veel groei van Schiphol opvangt, neemt de overlast voor de Aalsmeerders toe. Dat maakt Schiphol een terugkerend thema in de lokale verkiezingsstrijd. Een thema waar lokale partijen zich kritischer over uitspreken dan hun landelijke collega’s in Den Haag. Waar het CDA landelijk vooral ruimte wil geven aan de groei van Schiphol, vindt de lokale CDA-afdeling van Aalsmeer dat de leefbaarheid nu al „zwaar onder druk” staat. Bij verdere groei is de balans „compleet zoek”. Ook D66 Aalsmeer belooft inwoners dat de grens bereikt is: „het blijft bij maximaal 500.000 vluchten per jaar”. Schiphol zit nu al bijna aan dit plafond dat tot 2020 met de overheid en de omgeving is afgesproken. Op Twitter riep de Aalsmeerse GroenLinks-fractie „buurman Jos” (vertrekkend Schiphol-topman Jos Nijhuis) op zijn buren minder tot last te zijn.

Als bewoners rond Schiphol zo veel last hebben van de luchthaven, móét je hier als gemeente dan wel willen bouwen? Ja, natúúrlijk, zegt Marco Alderden (42) geprikkeld, terwijl hij in zijn kas een machine aan de praat krijgt die zijn paars bebloesemde seringtakken moet bundelen. Al jarenlang runt hij kwekerij Het Witte Hek aan de Oosteinderweg met zijn compagnon Ronald. Boven hun akkers trekken vliegtuigen van heel dichtbij om de paar minuten voorbij. „Als mensen hier willen wonen, dan faciliteer je dat als gemeente”, zegt hij beslist. „Anders zou Schiphol dicteren dat wij hier niet kunnen wonen. Dat is de omgekeerde wereld.” Het kettingbeding noemt hij pure chantage. „Ik snap niet dat gemeenten daarmee akkoord zouden gaan. Wij krijgen telkens het gevoel dat Schiphol boven de wet staat.” Als voorbeeld noemt hij minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD), die bedrijven onlangs per brief verzocht om te stoppen met gas om zo het aardbevingsrisico in te dammen en te verduurzamen. „Iets waar we ook naar toe willen werken”, zegt Alderden. „Maar stuur ook eens een brief naar KLM, of ze over vijf jaar kunnen stoppen met kerosine. De luchtvaart betaalt niet eens belasting over hun brandstof en blijft maar groeien.”

Vorige week liet Aalsmeer als eerste van alle betrokken gemeenten weten dat het nieuwe inwoners niet gaat verplichten om een kettingbeding te tekenen. De bewonersdelegatie in de Omgevingsraad Schiphol hoopt dat andere gemeenten dat voorbeeld volgen. Marlies de Vries vond een kettingbeding eigenlijk zo gek nog niet. „Je kiest er bewust voor hier te komen wonen. Dan moet je ook niet achteraf gaan zeuren.”

    • Marije Willems