Ruttes exen blijven hem trouw

VVD-campagne

Gevallen bewindslieden van de VVD voeren ook campagne, van Opstelten tot Zijlstra. Ze doen het voor partijleider Rutte, want die is zelf ook ‘hondsloyaal’.

Oud-minister Ivo Opstelten en de Rotterdamse VVD-lijsttrekker Vincent Karremans spelen bingo met bewoners van serviceflat De Kulk in Hoogvliet op campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen. Foto Jasper Juinen/ANP

„Hij komt toch niet over politiek praten hè? Want dan ben ik zó boven!” De komst van VVD-prominent Ivo Opstelten laat de 89-jarige bewoonster van serviceflat De Kulk, in het Rotterdamse stadsdeel Hoogvliet, onberoerd. Stemmen gaat ze niet: „Ze doen toch nooit wat ze beloven.” Nee, mevrouw Den Oude verheugt zich deze zaterdagmiddag vooral op de bingo. Die was afgeschaft, maar is dankzij de VVD-gemeenteraadscampagne weer even terug.

Op de tafels staan roze koeken, krakelingen en lange vingers, in de pauze volgen borrelnootjes en advocaatjes met slagroom. Te winnen zijn onder andere planten, port en shampoo. Voor de hoofdprijs, het net verschenen boek van Gordon, blijkt in De Kulk weinig animo.

Als Opstelten na binnenkomst een ronde langs de tafels maakt, stelt hij de hoogbejaarde dame gerust. „We hebben het nergens over”, belooft hij met zijn plechtstatige bromstem. „Alléén bingo.”

En hij houdt woord. Opstelten legt niet uit waarom hij hier is en doet geen oproep om op de VVD te stemmen. Zijn taak bestaat louter uit het anderhalf uur lang opdreunen van getallen. „49. 29. 72. 39. 35. Ik herhaal: vijf-en-der-tig. 30. 70.13. Kom op jongens, ik verwacht zo langzamerhand wel een bingootje!”

Lees ook: Zo werd de VVD een niet erg liberale machtsmachine

Bijna bingo

In de pauze informeert Opstelten her en der of iemand bíjna bingo had. „Moest u er nog veel?” Ook nu praat hij niet over politiek of maatschappelijke thema’s. Na afloop zal hij zeggen dat je als oudgediende op campagne niet over de inhoud moet praten. „Het gaat om de lokale lijsttrekker, mijn rol is beperkt. Ik zeg alleen: ‘Dit is een goede vent, luister eens naar hem’.” 

We hebben het nergens over. Alleen bingo.

Ivo Opstelten, ex-minister

Opvallend genoeg heeft de Rotterdamse lijsttrekker, Vincent Karremans, zichzelf helemaal niet in die hoedanigheid gepresenteerd. De potentiële kiezers in de zaal weten niet beter dan dat hij degene is die op het knopje drukt waardoor steeds een nieuw getal te voorschijn springt.

Dat de bingomiddag een VVD-campagneactiviteit is, zal veel van de aanwezigen zijn ontgaan. Al krijgt iedereen aan het eind een blocnote en een pen met het VVD-logo.

Sinds Opstelten in 2015 vanwege de ‘bonnetjesaffaire’ moest aftreden als minister van Justitie is zijn rol in de landelijke politiek uitgespeeld. Toch belemmert dat de oud-burgemeester van Rotterdam en oud-VVD-partijvoorzitter niet om fanatiek campagne te voeren. De afgelopen weken was hij in Emmen en Assen, in Veldhoven en twee keer in Rotterdam. Komend weekend gaat hij flyeren in het Westland en Vlaardingen. „Als trouw lid van the family wil ik gewoon helpen”, luidt zijn verklaring.

Zijlstra flyert alweer

Opstelten is niet de enige afgetreden bewindspersoon die zijn partij helpt in campagnetijd. Zelfs de vorige maand opgestapte Halbe Zijlstra heeft nadien voor de VVD geflyerd in zijn woonplaats Wassenaar.

Fred Teeven, die als staatssecretaris van Justitie in het kielzog van Opstelten aftrad, gaat komend weekend samen met partijleider Mark Rutte op campagne. Teeven, die tegenwoordig werkt als buschauffeur, bestuurt de VVD-bus die door Amstelveen rijdt. Ard van der Steur, nog een liberaal die in de bonnetjesaffaire sneuvelde, laat desgevraagd weten „altijd beschikbaar” te zijn voor „elke campagne”.

Hoe krijgt Rutte dat voor elkaar? De vele in opspraak geraakte VVD’ers zorgen voor kritiek op zijn personeelsbeleid, maar het lukt hem wél al die mensen zo ver te krijgen dat ze braaf campagnevoeren voor de VVD. Hoe houdt Rutte zijn ‘exen’ zo dichtbij?

Ex-bewindslieden willen hier wel iets over zeggen, maar uitsluitend off the record. „Mark is hondsloyaal aan zijn mensen”, zegt er een. „Oók als ze weg zijn.” Drie weken na het aftreden van Zijlstra ging Rutte bij hem eten.

De premier is goed in het verlenen van nazorg en het onderhouden van contact, zeggen oud-collega’s, die dat zelf overigens heel vanzelfsprekend vinden. Je hebt samen zo veel meegemaakt, zeggen ze, „zowel stressvolle als mooie momenten”, het zou gek zijn om géén contact meer te hebben.

„Het maakt trouwens niet uit of het om een VVD’er gaat”, zegt een afgetreden bewindspersoon. „Ook als het om een coalitiegenoot gaat, zal Mark zich om diegene bekommeren.”

Wilma Mansveld kan dat beamen. De PvdA-politica was staatssecretaris in het kabinet-Rutte II en moest in het najaar van 2015 aftreden na de Fyra-enquête. Over „heel kleine dingen” heeft zij nog appverkeer met de premier. „Er is geen drempel om contact te hebben.” Oud-PvdA-leider Diederik Samsom, met wie Rutte zijn tweede kabinet smeedde, liet afgelopen zomer in NRC weten dat hij nog wekelijks met Rutte belt.

Op zaterdagmiddag in Hoogvliet weten de tachtigplussers dondersgoed dat Opstelten ooit gedwongen weg moest. „De ene na de andere VVD’er beduvelt de boel”, zegt de 82-jarige mevrouw Van Veelen.

Rutte wil zelf niet ingaan op zijn omgang met zijn exen. „Mensen verwachten van mij dat ik het land bestuur, niet dat ik hierop ga reflecteren.”

    • Barbara Rijlaarsdam