Roep om extern onderzoek naar misstanden bij Internationaal Strafhof

Naar aanleiding van publicaties over dubieus handelen van voormalig hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof Luis Moreno Ocampo wordt de roep luider om extern onderzoek naar integriteitsschendingen bij het bureau van de aanklager.

Het Internationaal Strafhof in Den Haag moet een extern onderzoek laten doen naar misstanden binnen het bureau van de aanklager. De roep daarom wordt luider nu ook de gerespecteerde mensenrechtenorganisatie Norwegian Helsinki Committee een open brief met die boodschap heeft geschreven aan hoofdaanklager Fatou Bensouda.

Aanleiding zijn de artikelen die NRC en andere media van onderzoeksplatform European Investigative Collaborations het afgelopen najaar publiceerden over voormalig hoofdaanklager Luis Moreno Ocampo. Daaruit bleek onder meer dat Ocampo in 2015, na zijn vertrek bij het hof, is gaan werken voor een Libische oliemagnaat die in nauw contact stond met een van de strijdende partijen in Libië. Medewerkers die toen nog voor Ocampo’s opvolger Bensouda werkten, hielpen hem daarbij.

Ook werd duidelijk dat Ocampo terwijl hij aanklager was een geheim brievenbusbedrijf in een belastingparadijs aanhield en vertrouwelijke informatie deelde met buitenstaanders, onder wie filmster Angelina Jolie. Bensouda heeft intern onderzoek laten doen naar twee van haar medewerkers, maar de uitkomst daarvan is niet bekendgemaakt.

Oproep prominente juristen

In reactie op de publicaties riepen vier prominente juristen in een academisch artikel op tot een breed extern onderzoek naar integreitsschendingen in het tijdperk-Ocampo. Drie van de auteurs hebben aan de wieg gestaan van het bureau van de aanklager, dat in 2003 operationeel werd. Zij zeggen zelf te hebben meegemaakt hoe de cultuur binnen het bureau na een hoopvolle start snel omsloeg in een sfeer van „angst” en „intimidatie”.

Na dit artikel volgde een oproep door de ICCBA, de organisatie voor advocaten die verdachten en slachtoffers bijstaan bij het Strafhof. Deze groep vroeg om onderzoek door het hof of zonodig door overheden van aangesloten landen. Voor zover bekend heeft het hof aan geen van deze verzoeken gehoor gegeven.

Het Helsinki Comité, dat is gevestigd in Noorwegen en zich met name richt op mensenrechten in Europa, Noord-Amerika en de voormalige Sovjet-Unie, schrijft nu aan Bensouda: „We zijn ons ervan bewust dat er externe druk op het hof is en dat er machtige spelers op het internationale toneel zijn die hopen dat het hof mislukt.” En: „We weten dat veel vrienden van het hof [..] de vijandige spelers niet van munitie willen voorzien.” Maar, vindt het comité, „dit is geen kwestie van communicatiestrategie of externe relaties.”

‘Ook huidige aanklager onderzoeken’

Daarom moet er volgens het comité een grondig, transparant en onafhankelijk onderzoek komen naar integriteitsschendingen door onder meer Ocampo en zijn toenmalige kabinetschef Silvia Fernández de Gurmendi, die later president van het hof is geworden. Ook Bensouda zelf moet onder de loep genomen worden, vindt het comité, omdat zij na Ocampo’s vertrek in contact met hem bleef staan, wat twijfels kan oproepen over haar onafhankelijkheid.

Volgens een woordvoerder neemt de aanklager het verzoek van het comité in overweging.

Lees hier eerdere NRC-artikelen over deze zaak
    • Hanneke Chin-A-Fo