Recensie

Roeland Fernhout ontroert als feeks in kleurrijke Shakespeare

Regisseur Nina Spijkers laat de mannenrollen in Het temmen van de feeks door vrouwen spelen, en andersom. Zo is Roeland Fernhout opeens de ‘onhandelbare’ Katherina. En hóe.

Mannen in corset, zoals Roeland Fernhout, vrouwen met voorgebonden piemels in ‘Het temmen van de feeks’ van de Toneelschuur
Mannen in corset, zoals Roeland Fernhout, vrouwen met voorgebonden piemels in ‘Het temmen van de feeks’ van de Toneelschuur Sanne Peper

Als hij naar haar uithaalt, grijpt ze zijn arm. „Ik had gehoord dat je onhandelbaar zou zijn,” sist ze in zijn oor, „je zou vreselijk zijn, maar dat valt reuze mee.” Hij siddert. Dit zou de ontmoeting tussen de hoofdpersonen van Het temmen van de feeks zijn, als je de persoonlijke voornaamwoorden omdraait. Regisseur Nina Spijkers past een soortgelijke vondst toe in haar bewerking van dit stuk: zij laat de mannenrollen door vrouwen vertolken, en andersom. Zo staat Roeland Fernhout als Katherina opeens bevend tegenover Astrid van Eck, die Petruchio speelt.

In deze bekende komedie van William Shakespeare willen drie mannen Katherina’s mooie zusje, Bianca (Xander van Vledder), trouwen. Haar vader heeft echter bepaald dat de oudste zus als eerste in het huwelijk moet treden. Maar wie wil deze feeks trouwen? Het trio besluit Petruchio naar voren te schuiven. Hij zal de onhandelbare vrouw op haar plek zetten. De complimenten die hij haar geeft, zijn bedoeld om te intimideren. Ze vormen het begin van een huwelijk, waarin Petruchio zijn echtgenote allerlei ontberingen laat doorstaan om haar klein te krijgen.

Een man die een hysterische vrouw moet ‘temmen’ - zoiets wordt in ons huidige tijdsgewricht natuurlijk meteen weggewuifd als seksisme. Als Het temmen van de feeks grotendeels conform de oorspronkelijke tekst wordt opgevoerd (zoals in regie van Ivo van Hove bij Toneelgroep Amsterdam in 2005) zullen weinig toeschouwers het lot van Katherina toejuichen. Toch is het idee van een vrouw die een brutale man temt, waarschijnlijk nóg moeilijker voor te stellen.

Scènes die van de bühne knallen

Spijkers plaatst het genderthema nadrukkelijk op de voorgrond. Dit springt meteen in het oog door het decor van Katrin Bombe: een gesplitste huiskamer met links het (stereotype) domein van de vrouw met een strijkplank, wasmachine en droogkap; rechts een blauwe mannenwereld, waar hout wordt gehakt en volop gereedschap aan de wanden hangt. In deze setting vindt een kleurrijke performance plaats. Snelle scènes knallen van de bühne, er zijn muzikale intermezzo’s waarin aanstekelijk wordt gedanst en een rokerige, glazen kamer doet dienst als feestlocatie of isoleercel.

Geslachtswissel

In de openingsscène trekken de acteurs, vol in het zicht, hun kostuums aan. De mannen worden in een korset gesnoerd; de vrouwen binden piemels voor. Deze geslachtswissel wordt vervolgens stevig aangezet: de acteurs spelen hun rollen erg karikaturaal. Zo zijn Linde van den Heuvel, Julia Lammerts en Anne-Chris Schulting als de vrijers die om Bianca’s hand vechten lekker studentikoos en flamboyant. Shakespeares tekst bevat genoeg seksuele toespelingen om flink op de lach te spelen. Dat gebeurt dan ook. Daardoor voelt de voorstelling in eerste instantie vooral als een soort humoristische travestieact. Fernhout is de enige die zich, als Katherina, nergens laat leiden door de snelle grap.

Als Petruchio ten tonele verschijnt, slaat de sfeer om. Van Eck speelt hem afstandelijk doch indringend. Ondertussen laat Fernhout in zijn rol een intrigerende woede doorschemeren. Hij is ondoorgrondelijk en kwetsbaar. Als hij zich vastklampt aan een deurpost of wanhopig zijn korset laat zakken, weet hij te ontroeren. En zo zie je maar: de ideale Katherina hoeft inderdaad geen vrouw te zijn.