Column

Scandithrillers? Nee, Vlaams drama

Cliffhanger tipt enkele Vlaamse series, die met kleine budgetten de grenzen van bestaande genres oprekken.

Veerle Baetens in de Belgische serie Tabula Rasa. Foto VRT

Net als in Nederland geloven ze in Vlaanderen pas echt dat iets goed is van eigen bodem, wanneer een Engelse of Amerikaanse krant dat beweert. De Britse krant The Guardian kon er afgelopen maand niet meer omheen: in korte tijd worden er vijf Vlaamse dramaseries uitgezonden in Groot-Brittannië, vooral door Channel 4 (in het Engels ondertiteld). Na Professor T en Clan, volgen binnenkort 13 Geboden, Nieuw Texas en Tabula Rasa. Walter Iuzzolino, een Italiaanse curator van Channel 4, prijst de series omdat ze de grenzen van bestaande genres oprekken en voor een relatief laag budget (100.000 euro per uur, dat is een tiende van dat van een BBC-serie en 1 procent van The Crown) originele kwaliteit leveren. De krant werpt dan ook in de kop de vraag op: „Is Belgisch drama het nieuwe Scandi-noir?

We kunnen het ook zelf gaan controleren, nu Netflix het Vlaamse seriegoud begint te ontginnen. De eerste ‘Nederlandse’ serie die Netflix voor 2019 in het vooruitzicht stelt, Undercover, oogt als een coproductie met minoritaire inbreng uit Nederland. In de Nederlandse publiciteit wordt Frank Lammers als eerste acteur genoemd, in België tv-presentator Tom Waes. Dat laatste lijkt meer aannemelijk, gezien de Belgische showrunner en dito eerste producent.

Na Beau Séjour is nu Tabula Rasa de tweede Vlaamse serie op Netflix, zij het vooralsnog alleen in Nederland. Eind vorig jaar was Tabula Rasa een succes op de zondagavond van publieke zender Eén, al moet daarbij aangetekend worden dat op dat tijdstip bijna alles scoort op die zender. Mediaredacteur van de Vlaamse krant De Standaard Dominique Deckmyn noemt de serie desgevraagd „echt wel het beste dat ooit in Vlaanderen is gemaakt. Ambitieus en toch behoorlijk toegankelijk.” En voegt er meteen aan toe dat Vlaanderen daarmee nog niet Scandinavië is.

Toch betaalt de bewuste Vlaamse cultuurpolitiek om fors te investeren in series, ook met fiscale stimuleringsmaatregelen, zich direct uit. Ik ben enthousiast over Tabula Rasa, gecreëerd door twee vrouwen, showrunner en eerste scenarist Malin-Sarah Gozin en hoofdrolspeler Veerle Baetens (The Broken Circle Breakdown). Aan de ene kant speelt de serie met elementen uit het traditionele horrorgenre: een mysterieus landhuis, een vrouw met geheugenverlies, een onopgeloste verdwijning. Tegelijkertijd is het ook een intens psychologisch drama en volgen de bizarre plotwendingen en bovennatuurlijke fenomenen elkaar in hoog tempo op. Vanaf aflevering vier is elk nieuw deel een achtbaan vol verrassingen en tournures die je niet snel in een Brits moordmysterie zult aantreffen. Dit is het intrigerende landschap van magisch-realisme en stripverhaal, waar echter uiteindelijk ook logische verklaringen op van toepassing zullen blijken. Maar nu verklap ik al bijna te veel.

De trailer van Tabula Rasa.

Wat die Vlaamse series zo goed maakt is de weigering om een format te volgen. Ook al zijn de budgetten naar de norm van de lage landen fors, internationaal stelt het nog weinig voor. Daarom zijn scenarioschrijvers gedwongen om creatieve zijpaden te bewandelen, terwijl de techniek van bijvoorbeeld visuele trucages aan de hoogste normen voldoet. De deels geanimeerde begintitels van Tabula Rasa vormen een attractie op zich. Ook het acteren is feestelijk goed, vooral van Veerle Baetens en van Peter Van Den Begin als psychopaat, niet ongelijk aan zijn rol in Hollands Hoop.

Wat die Vlaamse series zo goed maakt is de weigering om een format te volgen

De Nederlandse Publieke Omroep paste voor de rechten van uitzending, omdat ze eigenlijk alleen nog series kopen als ook de streamingrechten beschikbaar zijn. Die lagen al bij Netflix, waar een breder scala aan kwaliteit beschikbaar lijkt te komen dan bij de NPO, die immers altijd op hoge kijkcijfers kan rekenen voor de vertrouwde Scandinavische thrillers en Engelse detectives. Ook in België was een zo complexe en de kijker voortdurend op het verkeerde been zettende, innovatieve serie, en dat nog wel op super primetime, een behoorlijke gok. Die wordt beloond, door net niet tegenvallende cijfers, maar vooral met het benaderen van een internationale koppositie in het vernieuwen van het domein van de tv-serie. Laten we het naast een culturele taak ook Research & Development noemen.

Tabula Rasa. Seizoen 1. Netflix (per 15/3)

De eerstvolgende aflevering van deze rubriek verschijnt op 7 april.