Hoekstra: Duitse steun voor ‘noordelijke acht’ in eurozone

Eurozone Minister Wopke Hoekstra (Financiën) maakte woensdag in Berlijn kennis met zijn nieuwe collega Olaf Scholz. Volgens Hoekstra staat Duitsland welwillend tegenover het Nederlandse initiatief tegenwicht te bieden aan te vergaande hervormingen van de EU.

Wopke Hoekstra in gesprek met Eurogroep-voorzitter Mario Centeno (rechts), dinsdag in Brussel. Foto Emmanuel Dunand/AFP

Duitsland is op de achtergrond nauw betrokken geweest bij het initiatief van Nederland en zeven gelijkgestemde noordelijke landen in de Europese Unie, die een tegenwicht willen bieden aan al te vergaande hervorming van de EU. Dat zei minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) woensdag tijdens een bezoek aan Berlijn.

Ook zei Hoekstra dat de Nederlandse regering „een spijkerhard commitment aan de Europese Unie en de euro” heeft. „Maar wel onder de juiste voorwaarden.”

In de internationale pers zijn ‘de noordelijke acht’ afgeschilderd als groep die zich opstelt tegenover de twee grote lidstaten Frankrijk en Duitsland. De groep bestaat uit Nederland, Ierland, Finland, de drie Baltische landen Estland, Letland en Litouwen, en twee landen die de euro nog niet hebben ingevoerd, Denemarken en Zweden.

Vrees voor toegeven aan Parijs

Begin deze maand presenteerden de acht in Brussel een verklaring, waarin zij zich onder meer uitspraken tegen een „vergaande overheveling van bevoegdheden naar Europa”. Hun initiatief zou voortkomen uit de vrees dat de nieuwe Duitse regering zich al te toegeeflijk zal opstellen tegenover de hervormingsplannen van de Franse president Macron. Ze willen onder meer voorkomen dat er een situatie ontstaat waarin zij moeten opdraaien voor de schulden van landen die zich niet houden aan de Europese begrotingsregels.

Maar het beeld van „Acht verzetten zich tegen twee”, zoals de Süddeutsche Zeitung vorige week kopte, miskent de welwillende positie van Berlijn tegenover de ‘noordelijke acht’. Berlijn was ook niet verrast door het initiatief, want heeft de voorbereidingen „op de achtergrond meegemaakt”, aldus Hoekstra in een gesprek met Nederlandse journalisten op de ambassade in Berlijn.

Merkels vertrouweling sprak mee

De Duitse betrokkenheid ging zelfs zó ver dat Merkels vertrouweling Peter Altmaier (CDU), tot woensdag minister van Financiën en nu minister van Economische Zaken, „bij twee van de drie diners is geweest” die de ministers van Financiën van de acht hebben gehouden, aldus Hoekstra. „Duitsland heeft zich, in mijn waarneming, kunnen vinden in veel, zo niet alles wat we hebben opgeschreven. Duitsland is tevreden zowel over het initiatief als over de inhoud.”

Dat de plannen „zeer intensief” zijn afgestemd met Berlijn spreekt voor Hoekstra vanzelf. „Duitsland was, is en blijft onze belangrijkste bondgenoot.” In Duitse politieke kringen wordt bevestigd dat het initiatief van de acht landen „voor ons niet slecht hoeft te zijn. Het stelt ons in staat een bemiddelende rol te spelen” – in gesprekken met Frankrijk en de zuidelijke landen.

Steun hebben de acht inmiddels ook gekregen van andere landen in de eurogroep, zegt Hoekstra. Na de bekendmaking van hun verklaring, heeft een aantal landen „laten weten dat ze willen aanschuiven”. Welke landen dat zijn, „dat moeten ze zelf maar zeggen”.

Nederlandse onderscheiding voor Schäuble

Hoekstra maakte tijdens zijn bezoek aan Berlijn kennis met de nieuwe Duitse minister van Financiën Olaf Scholz (SPD), enkele uren voor die beëdigd werd. En op de Nederlandse ambassade reikte Hoekstra aan een van diens voorgangers, oud-minister van Financiën Wolfgang Schäuble, een hoge Nederlandse onderscheiding uit: Ridder Grootkruis in de Orde van Oranje-Nassau. Dat was een toepasselijk gebaar, want de ‘noordelijke acht’ worden in Duitsland gezien als hoeders van de ‘de erfenis van Schäuble’, de man die in Europa acht jaar lang pal stond voor een behoudende en strenge financiële politiek in Europa.

Hoekstra was de dag begonnen met een toespraak voor de Wirtschaftsrat Deutschland, een ondernemersverband dat dicht bij de CDU staat. In zijn rede toonde de minister zich niet alleen een groot bewonderaar van Duitsland en Berlijn, waar hij vijftien jaar geleden twee jaar heeft gewoond. Hij wilde er ook mee onderstrepen, zei hij na afloop, „hoezeer Nederland is verbonden aan de EU en de euro, en dat we alles op alles willen zetten om de euro verder te verstevigen. De vraag is alleen: hoe doe je dat?”

Hij noemde het „soms ingewikkeld” dat je in het publieke debat al snel „of een naïeve eurofiel bent, of iemand die alleen maar ‘nee’ zegt. Maar de Nederlandse regering heeft zowel een spijkerhard commitment aan de EU en de euro, als de overtuiging dat alle lidstaten hun verantwoordelijkheid moeten nemen.” Zoals hij in zijn toespraak zei: „Eerst risico’s verlagen, voordat we meer risico’s gaan delen.”

Correctie (14 maart 2018): Ridder Grootkruis in de Orde van Oranje-Nassau is een hoge, maar niet de hoogste Nederlandse onderscheiding.