Hawking volgens vier wetenschappers: ‘Hij bracht een glimlach op je gezicht.’

Sterrenkundige Stephen Hawking (1942) was de op één na beroemdste natuurkundige, na Einstein. Hoe zien natuurkundigen in Nederland de nalatenschap van Hawking?

Foto Markus Schreiber/AP

    Anna Watts, universitair docent astrofysica aan de UvA:

    „Hawking maakte de natuurwetenschap leuk. Hij bracht een glimlach op je gezicht als hij over het universum vertelde. Daar profiteren wij als onderzoekers allemaal van.

    „Ik heb hem nooit ontmoet, maar zijn boek heb ik gelezen en ik hoop dat mijn kinderen dat over een tijdje ook doen.

    „Toch waren het niet zo zeer zijn boek en onderzoek die me aanspraken, maar hoe hij omging met zijn handicap. Mijn vader had MS en verloor ook zijn mobiliteit en spraak. Hawking zetten zich in voor de ontwikkeling van ondersteunende middelen, zoals zijn spraakcomputer, waardoor hij zijn werk kon blijven doen terwijl hij steeds meer lichamelijke functies verloor. Dat en zijn doorzettingsvermogen waren een inspiratie voor mijn vader en mij.

    „Mijn eigen onderzoek naar neutronensterren heeft niet direct te maken met zijn kosmologische onderzoek. Maar als ik publieke lezingen geef, stellen mensen vaak vragen over onderwerpen die door hem bekend zijn geworden, zoals de door hem bedachte Hawking straling. Hij heeft ervoor gezorgd dat mensen meer weten over sterrenkunde en kosmologie. Dankzij zijn enthousiasme willen mensen dat soort dingen begrijpen.”
    Dorine Schenk

Stephen Hawking en zijn vrouw Elaine in Spanje, 2005. Foto Alonso Gonzales/Reuters.

    Vincent Icke, hoogleraar Sterrenkunde bij de Sterrewacht Leiden:

    „Ik leerde Stephen kennen in de jaren ’70, toen we samen aan het Instituut voor Astronomie van de Universiteit Cambridge werkten. Toen kon hij nog lopen en spreken. Ik herinner me de discussies die we hadden, over algemene relativiteitstheorie en kosmologie. Sommige wetenschappers aan de Universiteit Cambridge waren vals en arrogant – maar Stephen niet. Hij had gevoel voor humor en was uitstekend in het uitleggen van natuurkunde. Als wetenschapper was hij ook briljant.

    „Stephen had toen ik hem leerde kennen al de diagnose ALS ontvangen, de artsen zeiden dat hij niet langer dan 2 of maximaal 3 jaar zou leven. Maar hij koos ervoor om door te gaan zoals tevoren. Hij zei dat wij allemaal moeten sterven en dat het niet uitmaakt of dat in 2, 20 of 200 jaar gebeurt. Ik vond dat enorm dapper van hem – hij is een held voor mij.

    „Het was verschrikkelijk om mee te beleven hoe zijn gezondheid geleidelijk verslechterde. Toen ik hem ontmoette kon hij nog auto rijden maar een jaar later moest zijn vrouw hem al naar zijn werk brengen. Het is een geneeskundig wonder dat hij nog eens 40 jaar mocht leven. Ik ben heel verdrietig dat hij nu overleden is.”
    Brigitte Osterath

Stephen Hawking ontmoet Nelson Mandela in 2008. Foto Denis Farrel/AP

    Margot Brouwer, postdoc sterrenkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen en de Universiteit van Amsterdam:

    „Het is heel verdrietig voor zijn nabestaanden, maar ook voor de kosmologische gemeenschap. Hij heeft veel betekend voor de kosmologie, zijn onderzoek naar zwarte gaten was baanbrekend. Hij heeft ons een voorproefje gegeven van hoe we rondom zwarte gaten de wetten van de quantummechanica kunnen combineren met die van de zwaartekracht. En dat is nog steeds hét grootste vraagstuk van de natuurkunde. Helaas zal hij er niet meer zijn als we daadwerkelijk een ‘theory of everything’ vinden.

    „Ik heb hem nooit ontmoet. Wel las ik zijn boeken. Wat ik bijzonder vind aan zijn leven is dat hij bewijst dat het voor iedereen mogelijk is om nieuwsgierig te zijn en je te verdiepen in het heelal en de wereld om ons heen. Hij had natuurlijk een ongelofelijke handicap, hij kon uiteindelijk bijna niks meer bewegen. Maar hij heeft onze kijk op het universum veranderd. Door middel van zijn hersenen, zijn inspiratie, zijn visie.

    „Daarnaast was hij een markant figuur, de beroemdste natuurkundige na Einstein. Hij heeft veel betekend voor de bekendheid van sterrenkunde.”
    Len Maessen

Stephen Hawking ontvangt de Congressional Medal of Freedom van President Barack Obama, 2009. Foto Jewel Samad/AFP

    Marcel Vonk, mathematisch fysicus aan de UvA en auteur van het recente boek ‘Zwarte Gaten’:

    „Het overlijden van Hawking kwam voor mij toch als een schok, ook al was zijn ziekte bekend en werd hij al vaker opgenomen in het ziekenhuis.
    „Hawking was voor mij op verschillende manieren een inspiratie. Hij was een geweldige wetenschapscommunicator die het voor elkaar kreeg om het grote publiek te enthousiasmeren voor de theoretische natuurkunde en de kosmologie.

    „En daarnaast was hij natuurlijk ook een inspiratie als wetenschapper. Hij was een van de eerste die liet zien hoe de quantummechanica en Einsteins relativiteitstheorie in strijd waren met elkaar. Dat leidde tot de beroemde informatieparadox waar hij veel en lang aan gewerkt heeft. Als theoretisch fysicus werk ik veel met zijn ideeën over quantumzwaartekracht.

    „Zelf heb ik hem nooit persoonlijk ontmoet, maar ik heb veel lezingen van hem bijgewoond. En als studentje heb ik twintig jaar geleden ooit de deur voor hem open mogen houden. Hij bezocht toen een conferentie in Amsterdam en ik stond toevallig bij de deur toen hij langs kwam met zijn hele gevolg van assistenten en verplegers.”
    Dorine Schenk

Stephen Hawking ervaart gewichtloosheid tijdens een vlucht over de Atlantische Oceaan. Foto Zero Gravity Corp/AFP