‘AMC stopte onderzoek na dood 14 patiënten’

De studie vergeleek twee methoden om gal af te voeren uit de lever bij leverkankerpatiënten. Het aantal sterfgevallen verraste de onderzoekers.

Het Academisch Medisch Centrum (AMC) zag geen aanleiding de aantallen sterfgevallen te melden bij de inspectie. Foto Lex van Lieshout/ANP

Het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam stopte in 2016 een onderzoek naar leverdrainage toen veertien patiënten overleden. Dat bericht het Algemeen Dagblad. Er deden 54 kankerpatiënten mee aan het onderzoek dat werd uitgevoerd in Amsterdam, Groningen, Maastricht en Rotterdam, maar onder leiding stond van het AMC. Het ziekenhuis deed geen melding van de sterfgevallen bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.

De studie begon in 2013 en vergeleek twee bestaande manieren van het afvoeren van gal uit de lever bij patiënten die in afwachting waren van een ingrijpende leveroperatie. Voordat patiënten deze operatie kunnen ondergaan, moet overtollige gal verwijderd zijn. De ene methode is door een buisje dat via de mond gaat, de andere is door een slangetje dat via de huid en lever gaat. Beide methoden worden al dertig jaar gebruikt in ziekenhuizen en zijn afhankelijk van de keuze van het ziekenhuis. De verwachting was dat het buisje meer complicaties zoals infecties en verstopping zou geven.

Verschil in sterfgevallen reden tot stopzetten onderzoek

Van de 27 patiënten die een buisje via de mond kregen, overleden er drie. Bij de overige patiënten werd de gal afgevoerd via door een slangetje dat via de huid en de lever gaat. In die tweede groep patiënten overleden er elf. Dat verschil in het aantal sterfgevallen verraste de onderzoekers, zegt professor Thomas van Gulik, chirurg bij het AMC, in de krant: “We snapten het ook niet.” Het was reden om de studie vervolgens meteen stop te zetten.

Het AMC voerde vier keer overleg met de medisch-ethische toetsingscommissie, maar de commissie noch het ziekenhuis zag aanleiding melding van de sterfgevallen te doen bij de Inspectie omdat er geen fouten zijn gemaakt waardoor patiënten in gevaar kwamen. Dat bevestigt het AMC aan NRC. De Inspectie laat aan NRC weten contact te hebben met CCMO, de toezichthouder van de medisch-ethische toetsingscommissies, en nadere informatie af te wachten voordat besloten wordt tot een nader onderzoek.

‘Moeilijk om conclusies aan sterfgevallen te verbinden’

Galwegkanker is een weinig voorkomende ziekte, jaarlijks gaat het om een paar honderd mensen in Nederland. De ziekte wordt vaak te laat ontdekt om nog behandeling mogelijk te maken. De operatie is risicovol, 10 tot 18 procent van de patiënten overlijden als gevolg van de operatie. Van Gulik zegt in het AD dat de complexiteit van de ziekte het heel moeilijk maakt om conclusies aan de sterfgevallen te verbinden. “Er zijn zo veel factoren die een rol kunnen spelen.”

Doordat de patiënten op verschillende manieren en in verschillende fases overleden, kan er volgens de chirurg zelfs sprake zijn van toeval. Drie patiënten in de tweede groep overleden voor de operatie. Elf mensen overleden na de operatie: drie mensen waarbij een galbuisje was gebruikt, acht waarbij het slangetje was gebruikt. Twee mensen overleden als gevolg van een hartaanval, zes tijdens de operatie en drie omdat de tumor terugkwam. Niettemin is besloten om ziekenhuizen te adviseren de eerste methode van het buisje te gebruiken.

    • Anouk Eigenraam