Turkse oppositie woedend over herziening van kieswet

Verhit debat Na een felle discussie is de Turkse kieswet op belangrijke punten herzien. De oppositie vreest fraude en intimidatie van kiezers.

President Erdogan tijdens een toespraak zaterdag tot aanhangers in Zuid-Turkije Foto Kayhan Ozer

Het Turkse parlement heeft dinsdag een controversiële herziening van de kieswet aangenomen, die volgens de oppositie een bedreiging vormt voor vrije en eerlijke verkiezingen. De wetswijziging komt achttien maanden voor cruciale parlements- en presidentsverkiezingen: de uitbreiding van de presidentiële macht, vorig jaar per referendum aangenomen, wordt pas na de verkiezingen van 2019 formeel bekrachtigd.

De wijziging van de kieswet werd in het holst van de nacht goedgekeurd, na een verhit debat. Het besluit om ongestempelde stembiljetten voortaan mee te tellen, is het controversieelst. Tijdens het tellen van de stemmen na het referendum van vorig jaar besloot de kiescommissie ineens dat 2 miljoen ongestempelde biljetten ook golden. De kiescommissie en de regering hielden destijds vol dat het besluit niet tegen de kieswet inging. Maar critici stellen dat de regering met de wetswijzing van dinsdag aantoont dat het besluit in feite onwettig was.

De wetswijzing maakt het moeilijker om toezicht te houden op een eerlijke stembusgang. Zo wordt het tellen van de stemmen alleen nog bijgewoond door overheidsfunctionarissen, niet door vertegenwoordigers van alle partijen. Daarnaast krijgt de kiescommissie de bevoegdheid kiesdistricten samen te voegen en stembussen naar andere districten te verplaatsen. Ook mogen politieagenten stembureaus binnengaan, op uitnodiging van een kiezer.

Volgens de oppositie maken deze maatregelen de weg vrij voor intimidatie en verkiezingsfraude. „Het risico van het houden van verkiezingen onder de schaduw van geweren kan kiezers onder druk zetten”, zei Ugur Bayraktutan, parlementariër van de grootste oppositiepartij CHP, verwijzend naar het vooruitzicht van agenten in stembureaus. Maar volgens de regering is deze maatregel bedoelt om te voorkomen dat de verkiezingen in het Koerdische zuidoosten worden beïnvloed door de Koerdische guerrillabeweging PKK. Tenslotte is onder de gewijzigde kieswet toegestaan dat partijen allianties vormen, die hen kunnen helpen om in het parlement te komen. Turkije heeft een kiesdrempel van 10 procent. Dat lijkt de nationalistische partij MHP niet te gaan halen. De partij heeft veel steun verloren sinds ze een informele alliantie sloot met president Erdogans AKP. Die alliantie is nu geformaliseerd. En het kan Erdogan net het kleine beetje stemmen opleveren om de verkiezingen te winnen.

    • Toon Beemsterboer