Na Tillerson ontslaat Trump ook onderminister Goldstein

Hij wordt opgevolgd door Mike Pompeo, die nu nog de CIA leidt. Ook onderminister Steve Goldstein moet vertrekken.

Tillerson in Chantilly's National Air and Space Museum, oktober 2017. Jonathan Ernst / Reuters

Donald Trump heeft zijn minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson ontslagen. Dat meldt de president dinsdag op Twitter. Tillerson wordt opgevolgd door Mike Pompeo, die nu nog leiding geeft aan de CIA. De nieuwe directeur van de inlichtingendienst wordt Gina Haspel. Trump heeft de reden voor het ontslag niet aan Tillerson toegelicht, liet de onderminister van Buitenlandse Zaken Steven Goldstein in een verklaring weten. Die werd op zijn beurt enkele uren later de laan uitgestuurd.

Twitter avatar realDonaldTrump Donald J. Trump Mike Pompeo, Director of the CIA, will become our new Secretary of State. He will do a fantastic job! Thank you to… https://t.co/bQrfIvM6iT

Donald Trump vroeg Tillerson vrijdag terug te treden, meldt The Washington Post dinsdag. Die brak daarop zijn reis naar Afrika vroegtijdig af. Trump zei dinsdag in een reactie op zich goed met Tillerson op te kunnen schieten, maar op verschillende terreinen met hem van mening te verschillen. Hij sprak de verwachting uit met Pompeo meer op een lijn te zitten.

Tillerson en Trump hadden al langer een slechte band, zeggen NRC-correspondent Guus Valk en VPRO-presentator Chris Kijne in onze nieuwe podcast: The Presidential Podcast 49: ‘En dan toch nog: Rexit!’

Slechte band

Er gaan al lange tijd geruchten dat Trump en Tillerson een slechte band hebben. Amerikaanse media berichten al maanden dat Pompeo klaar stond om hem op te volgen. Trump heeft die geruchten steeds ontkend. De minister zelf was volgens Goldstein dinsdag eigenlijk niet van plan terug te treden.

De president heeft Tillerson bedankt voor bewezen diensten:

“In de afgelopen veertien maanden is veel bereikt en ik wens hem en zijn familie het beste.”

Dinsdagmiddag 14.00 uur (lokale tijd) gaf Tillerson een kort statement af over zijn vertrek. Hij zei de lopende zaken voor het eind van de dag over te dragen aan de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken. Tillerson werd pas drie uur nadat Trump tweette over zijn ontslag door de president gebeld. Dat deed Trump vanuit zijn AirForce One, het presidentsvliegtuig.

Maandag beschuldigde Tillerson Rusland nog van betrokkenheid bij de aanval met gifgas op Sergej Skripal en diens dochter. Trump zei dinsdag in afwachting te zijn van meer duidelijkheid:

“We spreken vandaag met de Britten, we spreken vandaag met Theresa May. Zodra we de feiten op een rijtje hebben, als we het met ze eens zijn, zullen we Rusland of wie het dan ook is veroordelen.”

Tillerson zou Trump eerder een “fucking moron” hebben genoemd, een randdebiel. Ook ondermijnde de president zijn minister openlijk. Toen Tillerson vorig najaar zei in gesprek te zijn met Noord-Korea, twitterde de president dat “Rex zijn tijd verspilt als hij probeert te onderhandelen met Kleine Raketman”. Toen Tillerson pleitte voor onderhandelen als Saoedi-Arabië Qatar wilde blokkeren, sprak Trump juist zijn steun voor die blokkade uit. Overigens heeft de Trump inmiddels toegezegd met Kim in gesprek te treden.

Lees meer over de relatie tussen Trump en zijn minister, de voormalige Exxon-Mobil-bestuursvoorzitter Rex Tillerson.

Enkele uren na het ontslag van Tillerson kreeg ook onderminister van Buitenlandse Zaken Steve Goldstein te horen dat hij moet vertrekken. Zijn verklaring over het ontslag van zijn voormalige baas onderschrijft onvoldoende die van het Witte Huis en daarom is hij eveneens ontslagen. Goldstein zei dat Tillerson het nieuws over zijn vertrek op Twitter moest lezen.

CIA

Mike Pompeo werd in januari vorig jaar benoemd tot CIA-baas. Tot die tijd was hij congreslid voor zijn staat Kansas. Hij werd in 2011 gekozen in het Huis van Afgevaardigden met steun van de rijke gebroeders Koch. De Republikein studeerde aan de prestigieuze militaire academie West Point en aan Harvard. Voor hij de politiek in ging werkte hij als ondernemer in de luchtvaarttechnologie en de olie-industrie.

Pompeo staat bekend als een hardliner, die zeer kritisch was op de deal die de vorige president Obama sloot met Iran, zeer gekant was tegen sluiting van Guantanamo Bay en altijd de enorme dataverzameling van de NSA verdedigde. Nadat in 2014 een kritisch rapport uitkwam van de Senaat over de martelpraktijken door de CIA zoals waterboarding zei hij:

“Deze mannen en vrouwen martelen niet, het zijn patriotten.”

Pompeo’s opvolgster Gina Haspel werkt sinds 1985 bij de inlichtingendienst en werd vorig jaar februari benoemd als adjunct door Trump. Hooggeplaatste functionarissen vertelden eerder aan verschillende persbureaus dat ze korte tijd een geheime gevangenis in Thailand runde waar leden van Al-Qaeda werden gemarteld en gewaterboard.