Recensie

Toomt een beschrijving de kracht van de verbeelding in?

Arthouse ‘Radiance’ is een ontroerend verhaal over het moeten loslaten van wat jou dierbaar is. Of dit nu je zicht is of je moeder maakt daarbij niet uit.

Ayame Misaki als Misako die audiodescripties voor blinden en slechtzienden maakt in ‘Radiance’.

Een fotograaf ontmoet een jonge vrouw die audiodescripties voor blinden en slechtzienden maakt. Haar vader is verdwenen en haar moeder dementeert, hij is bijna blind. De beschrijving van Radiance doet een matig melodrama vermoeden, toch is de nieuwste productie van Naomi Kawase (An, Still the Water) een rijke film. Kawases scenario gaat nou juist over die kloof tussen droge beschrijving en rijke verbeelding.

In een sleutelscène beschrijft een blinde deelnemer aan een testpanel dat de audiodescriptie die hoofdpersoon Misako maakte van een film te vol zit met woorden. Zo heeft zij geen ruimte meer om zelf te voelen. Blind wordende fotograaf Masaya sluit zich bij de kritiek aan, zij het wat botter verwoord. Masaya vindt Misako’s beschrijvingen „opdringerig” en bovendien stoort het dat zij te veel haar eigen emoties projecteert op wat zij op het doek ziet. De door haar beschreven film biedt een immense wereld maar die krimpt door het keurslijf van woorden.

Radiance is een ontroerend verhaal over het moeten loslaten van wat jou dierbaar is. Of dit nu je zicht is of je moeder maakt daarbij niet uit. De berusting in het gegeven dat dingen vergankelijk zijn en tijd onverbiddelijk verstrijkt, is een typisch Japans thema dat Kawase wel vaker aansnijdt. Maar hier krijgt haar poëtische stijl, met een cruciale rol voor een zonsondergang en de schoonheid van schapenwolkjes, een extra lading. Ze filmt de gezichten van haar twee hoofdpersonen consequent in close-ups, met veel aandacht voor hun ogen, wat het thema van zien en blind worden weerspiegelt. Die nadruk op het visuele, gekoppeld aan het tekortschieten van beschrijvingen, is ook op abstracter niveau te interpreteren: Radiance gaat over cinema en filmkritiek. Laat een cineast of criticus genoeg verbeelding over aan de kijker van de film of lezer van kritieken? Hoe interpreteer en beschrijf je beelden eigenlijk? Is dat intuïtief, subjectief en altijd gekleurd door je eigen ervaringen?