Recensie

‘Tomb Raider’ wordt een tomboy

Actiefilm Angelina Jolie speelde Lara Croft vijftien jaar geleden cool en hypervrouwelijk. De nieuwe Lara past tussen de actieheldinnen die de afgelopen vijf jaar opkwamen: taai, pezig en eenzaam.

Wordt Tomb Raider de comeback van schatgraver Lara Croft? Vertolkt door Angelina Jolie was ze in 2003 voor het laatst op het witte doek, toen ze in The Cradle of Life de Doos van Pandora vond en haar hebberige ex Gerard Butler doodschoot. Zoiets zie je graag, maar de film flopte en de serie ging op sterk water.

Vijftien jaar na dato probeert Alicia Vikander haar opnieuw tot leven wekken. Dat blijkt sjorren aan een dood paard. Al is het wel interessant om te zien hoe snel Lara Croft in de 21ste eeuw evolueerde. Angelina Jolie speelde haar vijftien jaar geleden cool en hypervrouwelijk; heel anders dan de – schaarse – actieheldinnen voor haar, zoals de gekwelde, neurotische Ripley (Alien) en Sarah Connor (Terminator).

Lara Croft stamt uit een videogame: het actie-avontuur Tomb Raider van 1996. Ze is een steenrijke Britse Indiana Jones op zoek naar sleutels, kaarten en artefacten die naar een levensgevaarlijke, exotische tombe met schat leiden. Het werd een hit door baanbrekende 3D-actie, maar ook door de topzware borsten van Lara Croft.

Na Angelina Jolies debuut als Lara Croft in 2001 leek de toekomst van de actieheldin sexy te worden: zie Charlie’s Angels, Aeon Flux of Catwoman. Dat leidde tot veel flops. Maar de actieheldinnen die de afgelopen vijf jaar opkwamen, dragen niet langer latex, hotpants en body suits, maar hemden, overalls of baggy broeken: zie tieneridolen als Katniss in The Hunger Games en de heldinnen in grote ‘franchises’ als Mad Max, Alien of Star Wars. De actieheldin is opnieuw taai, pezig en eenzaam, zoals Ripley en Sarah Connor in de 20ste eeuw.

Lees ook het achtergrondstuk: In de game verloor Lara al veel eerder haar hotpants en D-cup

En dat is maar goed ook. Een actieheld is een loner: gezin, vrienden of thuis zijn hooguit bedoeld als wraakmotief. Dat is niet anders voor een actieheldin, die bovendien moet uitkijken met liefde of seks: dat maakt haar in de verbeelding zwak en afhankelijk. Bijna elke moderne actieheldin heeft een vorm van bindingsangst door trauma, verlies, ouder- of vaderloos opgroeien. Zelfs een sexy superheldin als Wonder Woman staat al een eeuw droog omdat ze haar grote liefde verloor in de Eerste Wereldoorlog.

Een armoedige millennial

In de nieuwe Tomb Raider is Lara Croft een tomboy op zoek naar haar vader. In Londen ontmoeten we Croft als een bozige kickbokser en fietskoerier; een armoedige millennial stagnerend in McJobs. Dat is raar, want ze erft met een pennenstreek het miljardenimperium van haar verdwenen vader Richard. Maar dan moet ze wel accepteren dat hij dood is, wat haar moeilijk valt, zeker als ze via een Japanse puzzel – puzzelen hoort bij Tomb Raider – ontdekt dat pa een avonturier is die verdween op expeditie naar een mysterieus eiland in de Japanse Duivelszee. Daar dreigen schurken de tombe van keizerin Himiko te ontzegelen, weer zo’n Doos van Pandora vol dood en pestilentie. Op stap dus.

Niks ten nadele van actrice Alicia Vikander (The Danish Girl, Ex Machina), die schopt, springt en kreunt met enorm charisma, duidelijk vlijtig is geweest in de sportschool en de winderigste clichés zonder blozen uitspreekt. Maar haar Lara Croft is zo ernstig, intens en rauw dat ze detoneert in deze onbenullige film. Crofts op flashbacks leunende vaderissues verzanden in vals sentiment, de plot is geestdodend en de ‘set pieces’ – achtervolging, knokken, schieten – overstijgen in de regie van Roar Uthaug (The Wave) zelden routine. Opwindend wordt het alleen als Croft met paniekogen boven watervallen en afgronden bungelt; anders dan voorheen is dat geen uitnodiging aan de camera om uitgebreid in haar decolleté te verwijlen.

Tomb Raider had meer campy relativering kunnen gebruiken om zijn clichés verteerbaar te houden. Nu ergert zo’n tweedehands Skull Island met een maniakale schurk en huurlingen die Aziatische slaven terroriseren opdat Croft de blanke redder kan uithangen. Om te zwijgen van de eindeloze afdaling in de tombe die elke gouwe ouwe uit Indiana Jones en Tomb Raider opgorgelt. Spiesen uit de grond? Check. Tegels die in de afgrond vallen? Komt-ie al. Rollende molenstenen? Hopla! Vloek van de mummie? Zeker, dus ga maar vast rennen want straks stort de tempel in. Deze Tomb Raider neemt zo weinig risico dat het riskant wordt: Vikander gunde je iets beters.

    • Coen van Zwol