Japanse premier ligt onder vuur na vervalsingen voor zijn vrouw

Schoolgate

Na de laatste onthulling protesteerden duizenden voor zijn ambtswoning. De oppositie eist zijn aftreden.

Duizenden protesteren voor Abes ambtswoning en eisen zijn vertrek. Foto Kim Kyung-Hoon/Reuters

Een schandaal dat de Japanse premier Abe al ruim een jaar achtervolgt, dreigt hem nu te overweldigen. Maandag gaf het Japanse ministerie van Financiën toe parlementaire documenten te hebben vervalst van een school waarvan Abes echtgenote ‘ere-schoolhoofd’ zou worden.

Vorig jaar februari werd bekend dat de ultra-nationalistische school Moritomo Gakuen bijna 9.000 vierkante meter grond voor slechts 1 miljoen euro van de Japanse overheid had gekocht – 14 procent van de waarde. Tot nu toe wist Abe de beschuldigingen van betrokkenheid bij de dubieuze zaak te omzeilen. Vorig jaar zei hij nog te zullen aftreden als er echt bewijs zou zijn.

Aanval op de democratie

Bewijs van directe betrokkenheid is er nog niet, maar de nieuwe informatie is explosief. Nadat Japanse media de originele documenten publiceerden, gaf het ministerie van Financiën eindelijk toe dat ten minste veertien documenten waren vervalst. Alinea’s waarin echtgenote Akie Abe en enkele vooraanstaande leden van Abes Liberaal Democratische Partij werden genoemd, waren verwijderd of gewijzigd. Slechts uren nadat het nieuws bekend werd, stonden er al duizenden mensen te protesteren voor Abes ambtswoning. De oppositie eist zijn aftreden.

Asahi Shimbun, de op een na grootste krant van Japan, schreef dinsdag dat de Japanse democratie in „crisis” verkeert. „Als ambtenaren eenvoudigweg kunnen knoeien met officiële documenten, stort de basis van publiek vertrouwen in de overheid in elkaar. Het wijzigen van officiële documenten betekent een directe aanval op het fundament van de democratie.” Zelfs Abes doorgaans welgezinde pers uit kritiek. Masato Ushio, journalist militaire zaken, schrijft op iRONNA, een site van het conservatieve dagblad Sankei, dat Abes kabinet verantwoordelijk is. Vorig jaar vond hij het schandaal nog een verzinsel van linkse media.

Het is niet de eerste keer dat belangrijke documenten zijn vervalst of verdwenen tijdens Abes premierschap. In juli 2017 trad minister van Defensie Tomomi Inada af, nadat logboeken van een controversiële Japanse militaire vredesmissie in Zuid-Soedan bleken te zijn gewist. Die logboeken gingen over de tijd dat er gevechten plaatsvonden.

De eerdere schandalen tastten Abes geloofwaardigheid al flink aan, zegt de Japanse politicoloog Koichi Nakano. En nu gaat het argument dat de vervalsingen in nationaal (veiligheids)belang waren, niet meer op, legt hij uit. Er zijn fundamentele problemen die zelfs Abe-supporters moeilijk kunnen goedpraten. Nakano: „Het is een misdaad een overheidsdocument te vervalsen, en bovendien zijn die documenten aan het parlement voorgelegd, dus er zijn ook problemen met het basisbeginsel van parlementaire verantwoording.”

Kleuterindoctrinatie

Er is nu politieke invloed aangewend om een prijsverlaging te regelen van land dat eigendom is van de staat, voor de bouw van een school die ideologisch ook nog eens discutabel is. „Dit was geen gewone school, maar eentje met een fanatieke, nationalistische filosofie,” zegt Nakano.

Moritomo Gakuen runde een kleuterschool waar kinderen onder meer een 19e-eeuws keizerlijk bevel uit het hoofd moesten leren dat tijdens WO II werd gebruikt om jongeren te indoctrineren om zich op te offeren voor de staat. Abe en zijn vrouw prezen het schoolbeleid openlijk.

Politicoloog Nakano weet „vrij zeker” dat er meer belastende documenten zijn. Dat een ambtenaar, betrokken bij het schandaal, vorige week zelfmoord pleegde, en het hoofd van de nationale belastingdienst vrijdag aftrad om deze zaak, doet vermoeden dat de fraude deze veertien documenten overstijgt.