Het zwembad komt lokaal altijd terug

De afgelopen vier jaar

Wat was nu eigenlijk de afgelopen vier jaar het grote thema in de lokale politiek? NRC vroeg het 335 gemeenten.

Een werkgroep van bewoners zoekt nu naar oplossingen om openluchtzwembad De Kuiperberg in Ootmarsum open te houden. Foto Kees van de Veen

Soms waren de antwoorden geen verrassing. Dat aardbevingen de afgelopen vier jaar in het Oldambt, Delfzijl, Appingedam en Loppersum hét thema waren. Of dat er in de gemeenten rondom Lelystad – van Dalfsen in Overijssel tot Zeewolde in Flevoland – werd gesproken over de uitbreiding van dat vliegveld.

Maar uit de rondgang die NRC hield langs de 335 gemeenten waar op 21 maart verkiezingen zijn, bleek dat Maastricht en Sittard-Geleen zich óók met ‘Lelystad’ bezighielden. Omdat de drukte op Schiphol gespreid moet worden opgevangen. En als Lelystad niet wordt uitgebreid, wordt het dan drukker op vliegveld Maastricht-Aachen? In Schiedam, onder de vliegroute van Rotterdam-The Hague Airport, zegt griffier Hans Scherpenzeel: „Uitbreiding van Lelystad betekent dat Zestienhoven niet hoeft uit te breiden. Daar zijn we blij mee.”

Weststellingwerf in Friesland volgde dan weer met meer dan gewone belangstelling de aardbevingen. Want ook in die gemeente wordt gas gewonnen. „Met Groningen in gedachten zijn de bewoners hier natuurlijk heel bang voor de gevolgen”, vertelt Wieberen Elverdink, verslaggever van de Leeuwarder Courant.

Zo zijn er meer onderwerpen die Nederlandse gemeenten delen. Natuurlijk de decentralisatie van de zorg – hét thema van de gemeenteraadsverkiezingen van 2014. De komst van een asielzoekerscentrum of de opvang van statushouders. Herindelingen, fusies, samenwerkingsverbanden.

Krimp van de dorpskern

En ja, het zwembad. Het stereotype beeld van gemeentelijke politiek is dat het áltijd over het zwembad gaat.

Maar dat zwembad staat symbool voor meer. In Dinkelland (Overijssel) voor de krimp van de dorpen, waardoor het financieel niet haalbaar leek het openluchtzwembad in Ootmarsum open te houden. Er wordt nog gezocht naar oplossingen.

Lees ook: Vier thema’s komen het vaakst terug in de campagnes voor de gemeenteraadsverkiezingen, blijkt uit de rapportages aan NRC uit 328 gemeenten. Identiteit valt daar niet onder.

In Roerdalen (Limburg) staat het zwembad voor bezuinigingen – net als in meer gemeenten. Dankzij een burgerinitiatief is het open gebleven, maar de voetbalclubs moesten fuseren. In Voorschoten (Zuid-Holland), dat grote financiële problemen heeft, is aangekondigd dat de subsidie voor het zwembad in 2021 wordt stopgezet.

In Gemert-Bakel (Noord-Brabant) was juist de komst van het zwembad de afgelopen vier jaar een grote kwestie. Marcel Bosman van het Gemerts Nieuwsblad: „Iedereen is het erover eens dat er een nieuw zwembad moet komen. Maar waar komt het zwembad te staan? Wat mag het kosten? Wordt het publiek of privaat?”

Voor Kapelle (12.500 inwoners, Zeeland) ging het om „de grootste financiële beslissing in de geschiedenis”, zegt de griffie over de bouw van het sportcomplex met zwembad ter waarde van 13 miljoen euro. Er wordt nu nog gesteggeld over de aanleg van één of twee zwembaden, om zowel gewone zwemmers als wedstrijdzwemmers tegemoet te komen.

Het zwembad staat symbool voor meer. In Ootmarsum voor de krimp van de dorpen, waardoor het financieel niet haalbaar leek het openluchtzwembad De Kuiperberg open te houden.

Foto’s Kees van de Veen

Grote projecten zorgden sowieso vaak voor discussie. Op Texel ging het ook om een sporthal. In Emmen (Drenthe) werd de dierentuin een pretpark – een nieuwe achtbaan moet nu de bezoekcijfers opkrikken. En in Almere (Flevoland) was en is veel discussie over de Floriade, de wereldtuinbouwtentoonstelling die in 2022 gehouden wordt.

Windmolens daarentegen waren zelden een issue. Althans: „Niemand wil ze”, rapporteren verschillende gemeenten.

Meer dieren dan mensen

Voorzieningen bepalen duidelijk de leefbaarheid. Winkels zijn belangrijk, en dus sprak Oldenzaal (Overijssel) de afgelopen vier jaar over de leegstand van winkelcentrum De Vijfhoek. In Montferland (Gelderland) maakte men zich zorgen over het voortbestaan van het verenigingsleven. In Beverwijk (Noord-Holland) ging het over zwerfvuil.

In Noord-Brabant werd in een aantal gemeenten gesproken over stank. „Wij hebben in Asten meer dieren dan mensen. De overlast in het buitengebied is echt een item, want we willen ook een gezonde en toeristische gemeente zijn”, zegt griffier Mariëtte van Erp-Sonnemans.

Overlast komt elders van verkeer. In Chaam, ook Noord-Brabant, merkten ze dat vrachtwagens de tolheffing in België proberen te omzeilen, in Nuenen baalden ze dat de ‘Ruit rond Eindhoven’ niet is doorgegaan waardoor sluipverkeer blijft. In Valkenswaard (Noord-Brabant) blijft – ook de komende jaren – de N69 die dwars door de gemeente loopt „een heet hangijzer”.

En als het geluid niet van die weg komt, dan wel van het motorcrosscircuit, waar de Europese Kampioenschappen motorcross, maar ook concerten worden gehouden. „Een cross duurt van 9 tot 6 uur, maar als daarna nog concerten worden gehouden, is het nooit meer rustig hier”, zegt Geert van den Eijnden, correspondent Valkenswaard voor het Eindhovens Dagblad.

In Voorschoten (Zuid-Holland) hopen de inwoners op een geluidsscherm langs de A4, in buurgemeente Wassenaar op ondertunneling van de N44. En voor Zwijndrecht, ten zuiden van Rotterdam, lijken de A16 en de A15 alleen maar drukker te worden – wat daar weer voor stank zorgt.

Ameland maakte zich zorgen over het dichtslibben van de vaargeulen. Voor Nissewaard (Zuid-Holland) – ook een eiland – zijn de bruggen het probleem. „We hebben honderden storingen gehad de afgelopen twee jaar. Dan staat het hele eiland vast. Bij elk plan van de gemeente hoor je burgers zeggen: ‘doe eerst maar wat aan die bruggen’. Die vallen echter onder Rijkswaterstaat”, zegt voorlichter Ferdinand Fransen.

Mill en Sint Hubert (Noord-Brabant) heeft een omgekeerd probleem. Daar rijdt de bus niet meer zo vaak door de dorpen. En de gemeente ligt ook niet in de buurt van een station.

Tekort aan woningen

Leefbaarheid was de afgelopen vier jaar ook: kunnen onze bewoners hier nog blijven wonen?

In Albrandswaard (Zuid-Holland) vinden jongeren geen huis meer. Op Ameland klaagden de bewoners over rijke buitenstaanders die de huizen opkochten. In Zaltbommel (Gelderland) ging het juist om duizenden seizoensarbeiders. De gemeente wilde hen aan de rand van dorpen huisvesten, maar bewoners keerden zich tegen grootschalige vestiging, ook vanwege de „culturele impact”.

In Kaag en Braassem (Zuid-Holland) zegt voorlichter Pien van Buul: „Omdat er de afgelopen periode veel statushouders bijkwamen, moesten anderen, zoals bejaarden, starters en jonge gezinnen, in onze dorpen op huurwoningen wachten. Na een lange voorbereidingstijd zijn er nu drie nieuwbouwprojecten goedgekeurd.”

Ging het de afgelopen vier jaar in gemeenten nooit over de politiek zelf? Natuurlijk wel. In Castricum (Noord-Holland) traden alle wethouders af. En Stichtse Vecht was de afgelopen vier jaar een ‘politieke slangenkuil’. De ene D66-wethouder beschuldigde de andere D66-wethouder van belangenverstrengeling. Een derde wethouder (CDA) trad af nadat hij een lening van een plaatselijke aannemer had verzwegen. En de vierde, van Streekbelangen, stapte op nadat hij zich agressief had uitgelaten tegen burgers.

    • Titia Ketelaar