Recensie

De tekenaar die eenzame jongere genot schonk

Biopic ‘Tom of Finland’ drentelt door het leven van illustrator Touko Valio Laaksonen, die uitgroeide tot iconograaf van de homo-emancipatie en de leerscene.

Aanvankelijk tekende de Finse illustrator Touko Valio Laaksonen (1920-1991) in opdracht pornografische plaatjes van stoere mannen in leer of uniform. Tot hij in 1957 ging publiceren in het Amerikaanse ‘beefcake-magazine’ Physique Pictorial, en onder het pseudoniem Tom of Finland met steeds explicietere strips uitgroeide tot iconograaf van de homo-emancipatie en de leerscene. Zijn ‘kunst’ moest niets hebben van de verwijfde, passieve homoseksueel; Laaksonen geilde op hypermasculiene bodybuilders met snorren, borsthaar en penissen als komkommers.

Na een fantastisch mooie opening van dampend roze mannenvlees uit de sauna volgt Tom of Finland Laaksonens leven vanaf zijn legerjaren, toen hij zijn fetisj met uniformen opdeed. Soms suggereert de biopic een verband tussen zijn fetisj en geweld: zo rijgt Laaksonen als jonge militair een Sovjetparachutist aan het mes die het gelaat van Kake blijkt te hebben, zijn latere pornografische stripheld. En kijkt hij vanachter een boom met koele wellust toe als een politieman een minnaar molesteert tijdens het ‘cruisen’.

Maar Laaksonen blijft in Tom of Finland een wat gesloten, gereserveerde figuur die zich nooit schaamt voor zijn geaardheid, een bloedneus gelaten incasseert en waar nodig de heteroseksuele wereld vaardig naar zijn hand zet. Laaksonen reageert even laconiek op tragedie – de dood van zijn levenspartner – als op triomf: de ontdekking dat hij een subculturele grootheid is die eenzame adolescenten wereldwijd genot, troost en verbinding schonk.

In zijn understatement is Tom of Finland misschien de laconieke biopic die Laaksonen recht doet. Maar door het ontbreken van diepte- of hoogtepunten drentelt hij ook wat uitgeblust van jeugdjaren richting graf.

    • Coen van Zwol