Waarom Trump Duitsland wil raken

Exportland De Amerikaanse president dreigt invoer van Europese auto’s zwaarder te belasten. Is de grote Duitse ergernis erover terecht?

In de VS geproduceerde BMW's rollen uit vervoerstreinen in Charleston in de VS. Foto Luke Sharrett / Bloomberg

Het is verleidelijk om de agressieve handelspolitiek van de Amerikaanse president Donald Trump af te doen als impulsief en kortzichtig. Immers, een importheffing op staal (25 procent) en aluminium (10 procent) mag de binnenlandse staalindustrie een zetje geven, Amerikaanse staalverwerkende bedrijven en consumenten betalen de prijs. Een soortgelijk experiment van toenmalig president George W. Bush in 2002 doet vermoeden dat die prijs het voordeel voor de staalsector ruimschoots overstijgt. Tel daarbij op het effect van vergeldingsmaatregelen uit China en Europa plus de mogelijkheid van een regelrechte handelsoorlog en de slotsom is dat de VS weinig te winnen hebben bij Trumps protectionisme.

Maar anderhalve week na aankondiging van de gewraakte importheffingen wordt steeds duidelijker dat Trump geen genoegen neemt met een gemakkelijk verdiend applaus van de Amerikaanse staal- en aluminiumindustrie. Hij wil meer. Trump is óók bewust bezig de trotse ‘exportkampioen’ Duitsland – Europa’s grootste staalexporteur – en meer algemeen de EU te raken en de handelsverhoudingen opnieuw te definiëren, zo valt af te leiden uit zijn uitlatingen, tweets en dreigementen.

Zaterdag twitterde de Amerikaanse president dat hij zal terugslaan met importtarieven op Europese auto’s, mocht de EU eerder aangekondigde vergeldingsmaatregelen doorzetten. Zo’n heffing zou vooral pijnlijk zijn voor Duitsland, de grootste auto-exporteur ter wereld die vorig jaar voor ruim 19 miljard dollar auto’s naar de VS verscheepte. Trump draaide er niet omheen: op een bijeenkomst in Pennsylvania noemde hij BMW en Mercedes specifiek als doelwit.

Twitter avatar realDonaldTrump Donald J. Trump The European Union, wonderful countries who treat the U.S. very badly on trade, are complaining about the tariffs o… https://t.co/yNB0RtRciL

Ondanks enigszins verbaasde reacties in Duitsland kunnen de dreigementen van Trump niet als een verrassing komen. Hij heeft al veel vaker gefoeterd dat Duitse bedrijven veel meer naar de VS exporteren dan andersom. Vorig jaar bedroeg dit verschil liefst 64 miljard dollar in het voordeel van de Bondsrepubliek.

Ook heeft Trump al meermaals zijn ergernis laten blijken over de relatief bescheiden bijdrage van Duitsland aan de NAVO. Allemaal tekenen van een „oneerlijke” verhouding, vindt de Amerikaanse president.

Lees ook: Vertwijfeling in Duitsland over de grote bondgenoot

Heeft hij een punt? Deels wel, zegt Raoul Leering, hoofd internationaal handelsonderzoek bij ING. „Natuurlijk betekent een handelstekort niet per definitie een oneerlijke handelsrelatie. Maar Duitsland heeft zich kwetsbaar gemaakt door prat te gaan op een strakke begrotingspolitiek, en het aan de VS en China te laten de wereldeconomie uit het slop te trekken,” zegt hij.

Leering wijst er bovendien op dat de EU een importtarief van 10 procent heft op Amerikaanse auto’s die de EU binnenkomen, terwijl andersom slechts een belasting geldt van 2,5 procent. Ook op andere goederen is de EU door de bank genomen net iets protectionistischer dan de VS, zegt de ING-econoom. „De EU zit op een gemiddelde heffing van tussen de 5,2 procent, tegen 3,5 procent voor de VS.”

De Duitse auto-industrie wil er niets van weten. Branchevereniging VDA herinnert Trump in een geschreven verklaring aan het belang van Duitse autofabrikanten voor de Amerikaanse economie. BMW, Volkswagen en Daimler-Benz (fabrikant van Mercedes) produceerden vorig jaar meer dan 800.000 auto’s in de VS, ruim meer dan de 494.000 die ze naar het land exporteerden.

En saillant: een groot deel van die ‘Amerikaanse’ productie vond uiteindelijk zijn weg naar buurlanden, zodat Duitse auto’s per saldo juist zouden bijdragen aan een betere handelsbalans voor de VS.

    • Joris Kooiman