opinie

    • Jan Bouwens

Topsalaris voor topman van groot bedrijf blijft logisch

Het intrekken van het plan voor een hoger salaris van ING-topman Hamers doet niets af aan de zin ervan, schrijft
De CEO van ING Ralph Hamers, CFO Koos Timmermans and CRO Steven van Rijswijk, links aan de tafel, tijdens de persconferentie waar het bestuur van ING een toelichting geeft op de jaarcijfers. ANP OLAF KRAAK

ING heeft besloten het omstreden voorstel voor een salarisstijging van topman Ralph Hamers in te trekken. President-commissaris Jeroen van der Veer zegt de commotie rond „deze duidelijk gevoelige kwestie [te] hebben onderschat”. Aan een nieuw beloningsbeleid wordt nu gewerkt. De verhoging is dus uitgesteld, en dat is logisch gezien de verantwoordelijkheid van de functie.

In grote bedrijven verdient de raad van bestuur vaak veel meer dan twintig keer het laagst betaalde salaris. Onderzoek van economen Xavier Gabaix en Augustin Landier uit 2008 laat zien dat naarmate bedrijven groter worden, zich meer vragers aandienen voor schaars talent dat een zo groot bedrijf kan besturen. De waarde van de bedrijven is de afgelopen dertig jaar verzesvoudigd en de salarissen hebben met deze verzesvoudiging gelijke tred gehouden. Om een idee te geven over de omvang van ING: het balanstotaal van ING bedraagt in 2016 845 miljard euro, ons nationaal inkomen bedraagt 580 miljard euro.

In het kielzog van de economische groei die wereldwijd over de afgelopen 40 jaar is waargenomen, is de omvang van de bedrijven eveneens toegenomen. Punt is dat de beschikbare pool aan managers die deze grote bedrijven met succes kunnen besturen beperkt is. Bij de selectie voor topfuncties in grote bedrijven eindigt degene met de meest relevante ervaring ook in een groot bedrijf. De eerstvolgende kandidaat eindigt in een bedrijf dat net weer een maat kleiner is. Deze sortering gaat door tot alle posities zijn gevuld.

Het effect is dan mechanisch: de topman van het grootste bedrijf ontvangt het hoogste, terwijl de topman van het eerstvolgende bedrijf in grootte een bedrag kan claimen dat daar net onder ligt. Als we kijken over de laatste dertig jaar dan zien we dat salarissen lineair met de omvang van de bedrijven zijn gegroeid. Dat geldt ook voor banken! Als je lagere salarissen wil, dan moet je bedrijven opsplitsen. Dat zou daadwerkelijk betekenen dat de politiek paal en perk zou moeten stellen aan de omvang van de bank. Zo lang we zulke bedrijven hebben in Nederland, zullen we ook moeten toestaan dat hoge salarissen worden betaald.

De hoge salarissen binnen grote bedrijven en banken moeten derhalve worden gezien in het licht van de beschikbaarheid van managers. Waardoor ontstaat die schaarste? Het is de taak van de bestuursvoorzitter van de bank om ervoor te zorgen dat de activiteiten van het bedrijf aan elkaar worden gekoppeld zodat de bank (sociale) waarde creëert. Dat betekent dat de bestuursvoorzitter binnen het bedrijf slechte van goede voorstellen moet kunnen onderscheiden. Is een voorstel voordelig voor alle delen van het bedrijf, dan kunnen enorme synergievoordelen worden behaald door zo’n voorstel in de hele bank door te voeren. Bedrijven met een grotere synergiepotentie vergen slimmere managers die beter betaald worden omdat ze zeldzaam zijn!

Ik zou me pas zorgen gaan maken om het salaris van Hamers als het beste personeel van ING zou vertrekken nu ze zien dat hun hoogste baas meer geld gaat verdienen. Uit onderzoek blijkt dat als medewerkers niet overtuigd zijn van de redelijkheid van het salaris van hun hoogste baas, zij de zaak verlaten. Nu is ING volop doende zich klaar te maken voor het nieuwe bankieren, waarin elektronica en techniek een nog grotere rol gaat spelen dan we ons nu kunnen voorstellen. De topman zal er dus alles aan doen om deze technisch sterke mensen aan te trekken voor zijn bedrijf. Die mensen zouden niet komen (en weggaan) als hij als graaier te boek stond.

Moet een topman zo veel geld verdienen om met succes mensen aan te trekken? Wel, ING wil hem graag behouden. Hamers is succesvol in het omvormen van zijn bank, dat zal andere banken ook zijn opgevallen. Ik stel me voor dat Hamers bij andere banken tegen een aantrekkelijk salaris aan de gang kan. Vacatures genoeg in Europa! Bovendien, als nu een vacature zou ontstaan in de raad van bestuur van ING, moet ook een passend salaris kunnen worden geboden. Passend bij een bedrijf met een balanstotaal dat groter is dan het inkomen van alle Nederlanders tezamen!

Correctie (13 maart 2018): dit artikel is aangepast na het besluit van ING om het omstreden voorstel voor de salarisverhoging van topman Ralph Hamers in te trekken.

    • Jan Bouwens