Idiote promotie, briest het Europarlement

Topambtenaar Martin Selmayr

EU-baas Juncker benoemde in recordtempo zijn eigen kandidaat tot hoogste EU-ambtenaar. Het Europees Parlement is woedend.

Martin Selmayr, de hoogste ambtenaar van de Europese Commissie, vorige week in Brussel. Foto Virginia Mayo/AP

De pro-Europeanen en de anti-Europeanen waren maandag in het Europees Parlement bij hoge uitzondering moeilijk van elkaar te onderscheiden. Tijdens een spoeddebat over de omstreden benoeming van de Duitser Martin Selmayr tot hoogste EU-ambtenaar bleek de woede niet alleen groot, maar ging zij ook dwars over ideologische grenzen.

Nou ja: Nigel Farage van de Britse, anti-Europese UKIP-partij was half boos. Hij bedankte de Europese Commissie juist uitvoerig voor de klunzige, arrogante wijze waarop ze tot nu toe reageert op alle kritiek. „Deze zaak riekt naar nepotisme”, zei Farage. „Godzijdank verlaat het Verenigd Koninkrijk de EU.”

Sophie in ’t Veld (D66) was wel woedend. En dat werd ze alleen maar meer toen ze de voor het personeelsbeleid verantwoordelijke Eurocommissaris, Günther Oettinger, geen enkele aanstalten hoorde maken om de hand in eigen boezem te steken. De Duitser herhaalde wat de Commissie al twee weken zegt: dat alles „volgens het boekje” is gegaan, dat het besluit „unaniem” was en dat Selmayr „100 procent geschikt” is voor de positie van secretaris-generaal. „Hier komen en ons als idioten behandelen is een idiote strategie”, reageerde In ’t Veld.

Binnen negen minuten

Selmayrs competentie stond maandag niet ter discussie. Ook is het heel goed mogelijk dat de Commissie zich inderdaad aan de regels heeft gehouden, zo erkenden verschillende Europarlementariërs. Maar wat alom ongeloof wekt, is de wijze waarop EU-baas Jean-Claude Juncker en zijn voormalige kabinetschef Selmayr de promotie doordrukten: binnen negen minuten, via een maximaal bekorte procedure, zonder andere Eurocommissarissen hierover vooraf te informeren.

Lees ook: "Als Martin Selmayr een raket is, vrees ik dat hij in de lucht ontploft". Deze longread over Martin Selmayr uit 2014 is nog altijd actueel: Dit is de man die Europa bestiert

Van ’t Veld riep het beeld op van „28 machtige politici” die zich op 21 februari „door een ambtenaar” bij de neus hadden laten nemen en „als schapen” op de stippellijn hadden getekend. „Als Eurocommissarissen zich in zo’n personeelskwestie als hulpeloze kinderen gedragen, hoe kunnen we er dan van op aan dat ze adequaat zullen reageren op een echte crisis?” Wat haar nog het meest „sprakeloos” maakte, is hoe de Commissie de publieke opinie volledig onderschat en zo zelf olie op het vuur van het populisme gooit.

Formeel heeft het Europees Parlement niets over de benoeming te zeggen. Wie Juncker wil als zijn hoogste ambtenaar is zijn zaak. Maar het parlement heeft wel het laatste woord over de EU-begroting, en dus werd er maandag gedreigd met het niet langer goedkeuren daarvan. Ook wil een brede meerderheid onderzoek naar de benoeming.

„U heeft zich kwetsbaar gemaakt voor kritiek”, zei de groene Europarlementariër Sven Giegold tegen Oettinger. „U moet niet doen alsof alles in orde is. Er zijn veel legitieme vragen.”

Het Europarlement kan de Commissie ook wegsturen, zoals de Commissie-Santer in 1999 overkwam, na beschuldigingen van corruptie. „Ook toen werd de kritiek weggewuifd”, zei Dennis de Jong (SP). „En als deze arrogantie zo doorgaat, zijn wij bereid om een motie van wantrouwen te steunen.”

De Groenen eisten maandag niet meteen hoofden, maar willen de affaire wel aangrijpen om de regels voor EU-benoemingen aan te scherpen. Nu zijn er nog veel uitzonderingsbepalingen en kunnen procedures vooral bij de invulling van hoge ambtelijke posten flink worden ingekort. Van die (legale) mogelijkheid lijkt de Commissie gebruik te hebben gemaakt met Selmayr.

Lees ook: Martin Selmayr: binnen een paar minuten van adjunct tot secretaris-generaal

Wat de Europese Groenen betreft komt er een eind aan deze procedurele gymnastiek. Volgens de Duitse Sven Giegold moet juist bij topposities extra naar transparantie worden gestreefd omdat de betreffende ambtenaren „een speciale publieke en politieke rol vervullen”.

Dat ‘Selmayrgate’ voor de Commissie is uitgemond in een pr-ramp, is zachtjes uitgedrukt. In het debat regende het verwijten, vooral uit eurosceptische hoek. Dat de Commissie beter zichzelf kan onderzoeken dan de rechtstaat in landen als Polen en Hongarije. Dat ‘Brussel’ transparantie preekt, maar intussen vriendjespolitiek bedrijft. Dat de Commissie arrogant en machtsbelust is.

„Juncker is er altijd als de kippen bij om lidstaten en anderen te beschuldigen”, zei Peter van Dalen (ChristenUnie). „En nu verschuilt hij zich achter woordvoerders die nota bene verklaren dat alles met ‘religieuze juistheid’ is gedaan.”

In ’t Veld: „De Commissie zal moeten kiezen wat ze belangrijker vindt: de carrière van Selmayr of de geloofwaardigheid van de EU. Er is een ernstige fout gemaakt, en die moet worden gecorrigeerd.”

    • Stéphane Alonso