Geen regeringspaleis, maar cel voor Catalaanse separatist

Jordi Sànchez De Catalaanse separatisten wilden deze maandag hun leider Jordi Sànchez kiezen tot regiopresident, maar de rechter laat hem niet vrij.

In Catalonië symboliseert een geel lint solidariteit met Catalaanse politici die gevangenzitten. Het is ook in het Catalaanse parlement te zien. Foto Andreu Dalmau/EFE

‘De vipgevangenis’ wordt het cellencomplex in Soto del Real wel gekscherend genoemd, omdat er meerdere bekende Spanjaarden vastzitten. Maar er is weinig luxe in de bajes waar ook de separatistische Catalaanse voorman Jordi Sànchez Picanyol (53) sinds dit najaar vastzit op verdenking van opruiing. De gevangenis ligt buiten Madrid, vlak bij een besneeuwde bergrug, waarvandaan een gure wind waait. De kou is vaak binnen in cel 205 voelbaar. Hij deelt de ruimte met een Venezolaanse drugsmokkelaar.

Sànchez hoopte deze maandag tijdelijk de gevangenis te mogen verlaten om te kunnen worden geïnstalleerd als de regiopresident van Catalonië. Hij had de opvolger moeten worden van de naar België gevluchte Carles Puigdemont. Maar rechter Pablo Llarena gaf vorige week geen toestemming voor voorwaardelijke vrijlating, omdat hij de kans op „herhaling van crimineel handelen” te groot achtte. De zitting van het regioparlement werd daarop geannuleerd.

De kans dat Sànchez de komende tijd alsnog de hoogste bestuurder van Catalonië wordt, lijkt uitgesloten. Het is de vraag of de separatisten in hem wel echt de nieuwe regiopresident zagen of dat zijn kandidatuur slechts onderdeel was in het steekspel met de nationale regering in Madrid. „Misschien zou Sànchez met al zijn ervaring best een goede president zijn. We zullen het niet weten”, stelt historicus Arnau Gonzàlez i Vilalta. „Door hem naar voren te schuiven wordt vooral een nieuwe confrontatie met de staat gezocht. Ze kunnen beter iemand anders aanwijzen.”

De voormalig hoogleraar politicologie geldt als voorvechter van een onafhankelijk Catalonië. Aan het begin van de jaren tachtig maakt hij zich als leider van de zogenoemde Crida a la Solidaritat sterk voor de Catalaanse taal en cultuur. Als voorzitter van de Asamblea Nacional Catalana (ANC) groeide hij van 2015 tot 2017 uit tot het gezicht van massaprotesten. Hij stond aan de basis van grootschalige demonstraties waarbij honderdduizenden Catalanen (een referendum over) afscheiding eisten.

Beroemd zijn de beelden van 20 september waarop te zien is hoe hij samen met Jordi Cuixart (voorman van de culturele beweging Òmnium Cultural) vanaf het dak van een politiewagen een menigte toespreekt die voorkomt dat er een inval wordt gedaan in gebouwen van de regioregering. Op 16 oktober werd hij hiervoor in voorarrest geplaatst.

Een maand later nam Sànchez vanuit zijn cel afscheid van de ANC en werd hij voor de verkiezingen van 21 december de nummer twee van de centrum-rechtse partij JxC, achter Puigdemont. De separatisten behaalen een krappe meerderheid in zetels, maar slagen er tot dusver niet in een regering te vormen. Behalve de twee Jordi’s zitten de voormalige regioministers Oriol Junqueras en Joaquim Forn ook nog steeds vast. Separatisten zien het viertal als de martelaren van ‘Madrid’. Sànchez ontving de voorbije maanden achtduizend brieven als steunbetuiging. Rechter Llarena is onvermurwbaar en blijft vrijlating afwijzen.

    • Koen Greven