Extra cultuurgeld naar talent, educatie en kerkgebouwen

Cultuurbrief

Minister Van Engelshoven heeft op een rij gezet waar de eerder aangekondigde 80 miljoen euro voor cultuur naar toe gaat: talentontwikkeling en cultuureducatie, maar ook naar het behoud van kerkgebouwen.

Het kabinet investeert vanaf 2019 een bedrag van 4,9 miljoen euro om alle kinderen tijdens hun schooltijd een museum te laten bezoeken, dat hoeft niet het Rijksmuseum te zijn. Foto Hester Blankestijn

Minister Ingrid van Engelshoven (Cultuur, D66) gaat het extra geld dat dit kabinet heeft uitgetrokken voor kunst en cultuur, 80 miljoen euro per jaar, onder meer inzetten voor talentontwikkeling. De cultuurfondsen krijgen een nieuw, gezamenlijk programma voor talenvolle makers.

Dat staat in de ‘cultuurbrief’ die de minister deze maandag stuurt aan de Tweede Kamer. In een mondelinge toelichting zegt ze: „Ik ben de afgelopen maanden veel op gesprek geweest, omdat ik wilde weten: waar zijn sinds de bezuinigingen nou echt de problemen ontstaan. Eigenlijk hoorde ik overal: zorg dat jong talent de ruimte krijgt om zich te ontwikkelen.”

Ook Van Engelshovens directe voorganger, minister Jet Bussemaker, maakte geld vrij voor talentontwikkeling, waarop eerder met name bezuinigd was door het sluiten van productiehuizen en het korten op postdoctorale academies. In 2011 bezuinigde voormalig staatssecretaris Halbe Zijlstra 200 miljoen euro op kunst en cultuur. Van Engelshoven: „Als je kijkt naar de top van orkesten, gezelschappen en musea: dat ziet er fantastisch uit. Maar als je niet investeert is het de vraag: hebben we over tien, twintig jaar nog zo’n fantastische top.” Met de investeringen van dit en het vorige kabinet, is ruim de helft van de bezuiniging van 200 miljoen uit 2011 weer teniet gedaan.

Ook voor cultuureducatie wordt extra geld uitgetrokken („Want dat jonge talent moet wel de ruimte krijgen om zijn talent te ontdekken”): om een museum te bezoeken, voor muziek in de klas en voor jeugdtheaters. Tijdens de behandeling van de cultuurbegroting, afgelopen november, bleek al dat scholen niet worden verplicht tot een bezoek aan het Rijksmuseum, zoals het Regeerakkoord suggereerde. Het kabinet maakt het mogelijk dat „alle kinderen tijdens hun schooltijd het Rijksmuseum of een ander museum kunnen bezoeken”, aldus de brief nu.

Cultuur die schuurt

Bovendien, dat staat ook in de brief, „worden scholen uitgedaagd ook cultuur te bezoeken die schuurt”. Van Engelshoven: „Voor sommige kinderen zal het Rijksmuseum ook schurend zijn. Maar wat ik belangrijk vind: als een land naar binnen gekeerd dreigt te raken, als we bezig zijn met behoud en met vragen rondom identiteit, dan is cultuur vaak de trigger die de luiken weer opengooit. Ik wil graag dat kinderen van jongs af aan die ervaring meemaken.”

De bezuinigingen hadden ook tot gevolg dat de inkomens- en onderhandelingspositie van beeldend kunstenaars, musici, acteurs en andere uitvoerenden verslechterde. Werknemers in de culturele sector verdienen gemiddeld 10.000 euro minder dan andere Nederlanders, bleek eerder. Ruim 60 procent werkt als zzp’er, veel meer dan in andere beroepsgroepen.

Van Engelshoven wil „in samenspraak met andere ministeries” de positie van culturele zzp’ers versterken, waaronder het mogelijk maken van collectief onderhandelen. Zelf overweegt ze het verlenen van subsidie afhankelijk te stellen van de invoering van een fair practice code. Van Engelshoven: „Ik heb natuurlijk een krachtig instrument in handen om te zorgen dat die code wordt nageleefd. Voor de volgende subsidieronde ga ik echt kijken: moet ik dit als voorwaarde stellen. De overheid is een belangrijke financier, via die lijn kunnen we ervoor zorgen dat er een eerlijke beloning wordt betaald.”

Uit passie werken veel kunstenaars voor te weinig geld, constateerde de Sociaal-Economische Raad (SER) begin 2017. Lees ook: SER: kunstenaars werken veel voor heel weinig geld

Monumenten

Verder trekt het kabinet 325 miljoen extra uit voor het behoud van erfgoed en monumenten, waaronder met name kerkgebouwen. Van Engelshoven: „Er komt de komende jaren veel leeg te staan. Of het staat al leeg. Leegstand is funest, dus het gaat ook om hergebruik. We gaan gemeenten vragen om kerkenvisies te maken: welke kerk krijgt welke functie.”

Investeren in het behoud van kerken, is dat niet een concessie aan coalitiepartners CDA en ChristenUnie? „Nee, ik voel ik me thuis bij dit verhaal. Kerken spelen in het erfgoed een enorme rol als het gaat om de herkenbaarheid van het landschap. Als je wandelt, en dat doe ik veel, loop je vaak van kerk naar kerk. Het gaat om de combinatie van investeren in kunst en cultuur en in erfgoed. Als je in deze tijd weet waar je vandaan komt, als je dat stevig onder je voeten hebt, kun je als samenleving ook meer vernieuwing aan.”

    • Gretha Pama