Eendrachtig werken aan natte palen, droge voeten

Wat doen burgers zelf, met of zonder de politiek?

Door de bewoners zélf bedacht: met water uit de singel het grondwaterpeil omhoog pompen, zodat de funderingspalen niet droog komen te staan en gaan schimmelen. Dit plan van de bewoners van het Kleiweg-kwartier in Rotterdam is inmiddels omgezet in een heus proefproject, Grondwater op Peil, waar de gemeente Rotterdam volop aan meewerkt.

„De gemeente ziet deze pilot niet alleen als technisch innovatief”, zegt Andreas van Rooijen, bewoner en een van de initiatiefnemers. „Het is ook een experiment voor de samenwerking met bewoners.”

Veel van hen meten zelf al de grondwaterstand, met peilstokken op straat en in tuinen. Als die stand te laag is, moet de pomp straks water in het drainage-infiltratiesysteem pompen. „Maar we moeten dat allemaal nog uitwerken in protocollen”, zegt Van Rooijen. „Die pomp is er pas in juni.”

Eigenlijk is dit een tweede-generatie buurt-plan; het vloeit voort uit een eerder buurt-initiatief, Goed Gefundeerd. Het Kleiwegkwartier kampt al langer met funderingsproblemen, maar bewoners pakten dat steeds zelf aan, of in kleine blokjes, herinnert Martine Coevert zich. Zij kocht er in 2010 een appartement. Anderhalf jaar later werden er ernstige funderingsproblemen ontdekt. Daarover moesten de 23 huiseigenaren in het blok samen beslissen. „Toen heb ik me maar als coördinator opgeworpen.”

Dat het ingewikkeld was, is een understatement, zegt Coevert. „Funderingsherstel is heel ingrijpend. Het is duur en er zijn veel beslissingen te nemen. De belangen van huiseigenaren kunnen ook erg van elkaar verschillen. Het is een slopend proces, dat invloed heeft op je woongenot en gevoel van veiligheid. Dat doet iets met zo’n wijk.”

Zeker toen een aantal woningen in de buurt halsoverkop ontruimd moesten worden omdat de fundering gevaarlijk slecht was. Het werd de bewoners duidelijk dat het beter was de hele wijk tegelijk aan te pakken, in plaats van ‘blokje hier, blokje daar’. En aanpakken betekende in ieder geval: onderzoeken hoe het is met de fundering, en zo nodig herstellen. Dat werd het project Goed gefundeerd, in 2015 en 2016. Coevert: „Van alle duizend woningen is 87 procent bezig geweest met de fundering – variërend van herstel of onderzoek tot samenwerking in het woonblok voor onderzoek.”.

Steeds bij funderingsherstel werd water weggepompt, niet naar het riool, maar naar het drainage-infiltratiesysteem. Dit systeem zorgt ervoor dat regenwater bij het grondwater komt, en niet in het riool. Het effect was een hoger grondwaterpeil. Het waren de bewoners die bedachten dat dit de oplossing kon zijn voor het steeds droogvallen van de fundering in droge periodes.

Dat leidde tot het tweedegeneratie-buurtinitiatief: Grondwater op peil. „We zijn nu eigenlijk een beetje waterschapje aan het spelen”, zegt Andreas van Rooijen.

Problemen blijven er: een hoog grondwaterpeil betekent ook wateroverlast, zeker als het dan ineens tóch regent. Van Rooijen: „We moeten nog veel uitzoeken. Op 4 april hebben we weer een grote bijeenkomst waarin bewoners hun kennis over kruipruimtes kunnen delen: hoe houd je die droog. Het motto van de initiatiefnemers is dan ook: ‘Droge voeten, natte palen’.”