Zuid-Korea zet China en Japan buitenspel

Aziatische buurlanden

Niet de Chinese leider Xi maar de Zuid-Koreaanse president Moon heeft ervoor gezorgd dat Noord-Korea en de VS met elkaar in gesprek willen.

President Moon Jae-in, de Zuid-Koreaanse architect van de beoogde top tussen Noord-Korea en de VS. John Sibley/Reuters

De beoogde ontmoeting tussen de Amerikaanse president Donald Trump en de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un is deels te danken aan knap diplomatiek schaakspel van de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in. Het nieuws wordt gebracht alsof het aan Kim en Trump te danken is dat het overleg zal plaatsvinden, in feite heeft Moon alles geregisseerd.

Opvallend genoeg zet Zuid-Korea met dit schaakspel de andere Aziatische buurlanden buitenspel. De reacties vanuit China en Japan waren dan ook vooralsnog voorzichtig. Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken sprak over een „teken van politieke moed”, maar minister Wang Yi zei dat het geen makkelijke gesprekken worden. China weet als geen ander hoe moeilijk het is Noord-Korea naar je hand te zetten.

Lees ook over de beoogde ontmoeting: Geniale stunt of een zeperd voor Trump?

Dat China geen enkele rol lijkt te spelen, is een onverwachte tegenvaller voor het land. Ten eerste valt er een schild weg dat China tot nu toe beschermde tegen al te agressieve Amerikaanse handelssancties: het verkleint China’s mogelijkheid de VS iets te bieden, in ruil voor Chinese bemiddeling in het conflict. Daar weegt het economisch voordeel van een mogelijke opheffing van sancties tegen Noord-Korea niet tegenop.

De topontmoeting is ook een persoonlijke nederlaag voor Xi Jinping. Tot voor kort zag Trump de Chinese president als de enige ter wereld die Kim op andere gedachten kon brengen over zijn kernwapenprogramma. Nu blijkt de Zuid-Koreaanse president Moon die rol te hebben gekaapt. Mocht het echt tot gesprekken komen tussen Kim en Trump, is het dan verstandig om China buiten de onderhandelingen te houden? China kent de Noord-Koreaanse methoden veel langer en beter dan de VS en de kans dat China zich door Noord-Korea in het pak laat naaien is veel kleiner dan dat het Trump overkomt. Maar of Trump China’s advies nog zal inwinnen, is nu de vraag. Dat Moon dit mogelijk maakt, zal China opvatten als een schoffering. Waar China zich jarenlang inzette voor het kernwapenvrij houden van het Koreaanse schiereiland, gaat Zuid-Korea er nu met de buit vandoor.

Lees ook over de beoogde ontmoeting van Kim Jong-un en Donald Trump: Nog dit voorjaar top Trump-Kim

Ook voor Japan is het slikken. De Japanse premier Shinzo Abe verklaarde niet alleen dat de sancties gehandhaafd moeten blijven, ook wil Abe vooroverleg met Trump.

Japan wil helemaal niet dat de dreiging van Noord-Korea na de topontmoeting met de VS afneemt. Abe is gebaat bij angst voor Noord-Korea, zolang het Japanse parlement nog niet heeft ingestemd met het herschrijven van artikel 9 in de grondwet. Hierin staat dat Japan geen leger mag hebben en nooit meer een oorlog mag beginnen. Japan heeft wel een krijgsmacht voor wanneer het wordt aangevallen, maar Abe wil dat Japan weer zelf kan aanvallen. Om dit voor elkaar te krijgen heeft de premier de angst voor Noord-Koreaanse kernwapens hard nodig.

Onderhandelen is één van de vijf manieren waarop het conflict tussen de twee landen gaat eindigen. Bekijk onze videospecial voor alle mogelijke routes.