Zonder ideologie op weg naar Tubbergen

Radiodebat

Landelijke politieke leiders gingen vrijdag in debat voor de komende lokale verkiezingen. Ze noemden veel plaatsnamen en pleitten voor „lokaal maatwerk”.

Jesse Klaver (Groenlinks), Premier Mark Rutte, en Kees van der Staaij (SGP) tijdens het NOS verkiezingsdebat op NPO Radio 1.

Koopzondagen? Daar had Jesse Klaver als GroenLinks-leider „geen lijn op”. „We laten het aan onze lokale fracties.”

Je hoort het niet vaak, politici die ergens geen standpunt over hebben. Toch gebeurde het, vrijdag bij het radiodebat van de NOS. De landelijke leiders leken beducht voor het verwijt dat zij de lokale verkiezingen op 21 maart kapen. Dus pleitten ze voortdurend voor „lokaal maatwerk” en „veel ruimte aan de gemeenten”.

De kopstukken debatteerden – opgedeeld in twee- of drietallen – vooral over onderwerpen die lokaal leven, zoals buurtzorg, megastallen en betaalbare woningen. Ze schermden met zoveel plaatsnamen dat het debat soms een oefening werd in topografie. CDA-leider Sybrand Buma had zelfs als stelling ingebracht: „Nederland moet net zo veilig worden als Tubbergen.”

Lees ook: Dit zijn de factchecks van het radiodebat

De aandacht voor lokale zorgen resulteerde in een tamelijk mild, ideologie-arm debat. Dat was ook te wijten aan de afwezigheid van de twee rechts-populistische leiders uit de Tweede Kamer, Geert Wilders (PVV) en Thierry Baudet (Forum voor Democratie). Zij hadden afgezegd omdat ze „nooit meedoen aan radio-onzin van de NOS” (Wilders) dan wel „demonisering” vreesden (Baudet).

De enige confrontatie die weinig met lokale politiek van doen had, was die tussen Alexander Pechtold (D66) en Tunahan Kuzu (Denk). In een vinnig debatje verweet Pechtold zijn opponent dat hij zich uitsluitend op Turkse Nederlanders richt. „U trekt zich terug in een nieuwe zuil nadat we die in Nederland eindelijk een beetje kwijt waren geraakt.”

Pechtold leekt wat onthand zonder Wilders en Baudet, zijn favoriete vijanden in deze campagne. VVD en CDA grepen de kans om de rechtse kiezer aan te spreken. Buma met een law and order-verhaal over meer bevoegdheden voor de politie. De CDA-leider had het lastig tegen Marianne Thieme (Partij voor de Dieren), die hem voor de voeten wierp dat niet criminaliteit maar de bio-industrie het grootste probleem is voor gemeentes in de regio.

'Onacceptabel'

Rutte hield een pleidooi om ‘Nieuwe Nederlanders’ die weigeren te integreren, „zwaar” te korten op hun bijstandsuitkering. „Dat soort groepen vormen een stukje buitenland in Nederland.” Hij vond het „onacceptabel om aan hardwerkende Nederlanders te vragen om de uitkering voor deze mensen op te hoesten.”

Hier kreeg Rutte een waarschuwing van Jesse Klaver: kijk nou even hoe het lokaal gaat. De GroenLinks-leider schermde met een VVD-wethouder in Zaandam die tegen korten op de bijstand is omdat bijstandsgerechtigden anders „in de criminaliteit belanden”. Maar hier weigerde Rutte zich te houden aan het ‘lokaal eerst’-script van het debat: „Geef me de naam van die wethouder, dan bel ik hem op.”

    • Thijs Niemantsverdriet